Πώς αντιδρά η αγορά στην επιβολή πλαφόν σε καύσιμα και βασικά είδη

Στη πράξη αυτό απαιτεί εντατικούς ελέγχους σε εταιρείες εμπορίας καυσίμων, πρατήρια, προμηθευτές τροφίμων, εισαγωγείς και σούπερμαρκετ, με τα πρόστιμα να ξεκινούν από τα 5.000 ευρώ και να κλιμακώνονται στα 5 εκατομμύρια.

Στη περίπτωση των καυσίμων, το ανώτατο περιθώριο κέρδους 5 λεπτά το λίτρο στις εταιρείες και 12 λεπτά στα πρατήρια είναι μια καθαρά αποτρεπτική κίνηση και με το βλέμμα ειδικά στα νησιά, προκειμένου να συγκρατηθούν οι τιμές τουλάχιστον στα τωρινά επίπεδα. Το περιθώριο των εταιρειών για τα νησιά θα προσαυξηθεί με ένα επιπλέον ποσό λόγω των υψηλών μεταφορικών, σύμφωνα με κοινή υπουργική απόφαση των υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ.Παπασταύρου και Τ.Θεοδωρικάκου που θα εκδοθεί σήμερα.

Στο ερώτημα γιατί το πλαφόν δεν αφορά τα διυλιστήρια, κυβερνητικές πηγές εξηγούσαν χθες ότι αφενός το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στις διυλιστηριακές τιμές, αφετέρου οι ισχυρές εταιρείες εμπορίας είναι θυγατρικές των δύο μεγάλων ελληνικών πετρελαϊκών ομίλων. Υπό αυτή την έννοια, το μέτρο αγγίζει εμμέσως και τα δυιλιστήρια.

Τα είδη πρώτης ανάγκης 

Στη περίπτωση των τροφίμων και των ειδών πρώτης ανάγκης, η κυβέρνηση, με οδηγό τη λίστα του «καλαθιού του νοικοκυριού», επαναφέρει το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους - εφαρμόστηκε την περίοδο της πανδημίας, επεκτάθηκε λόγω του πληθωρισμού και του πολέμου στην Ουκρανία και σταμάτησε την 1η Ιουλίου του 2025 - σε ολόκληρη την αλυσίδα. Από τη βιομηχανία, τους προμηθευτές και τις εισαγωγικές επιχειρήσεις έως τα σούπερ μάρκετ. Το μεικτό περιθώριο κέρδους, υπολογιζόμενο ανά κωδικό προϊόντος, δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου μεικτού περιθωρίου κέρδους του έτους 2025.

Η λίστα που σύμφωνα με την ΠΝΠ θα καθοριστεί αναλυτικά με απόφαση του υπ. Ανάπτυξης, «ακουμπά» 61 βασικά προϊόντα, από τρόφιμα όπως ψωμί, ζυμαρικά, όσπρια, γάλα και κρέας μέχρι είδη υγιεινής, απορρυπαντικά, βρεφικά είδη και τροφές για κατοικίδια.

Κυκλάδες: Αποκλίσεις 20 λεπτών από το μέσο όρο

Σε χαμηλούς τόνους κινούνται οι πρώτες αντιδράσεις από το χώρο των εταιρειών εμπορίας - πιο αιχμηροί είναι οι πρατηριούχοι - ενώ συγκράτηση δείχνουν και οι τοποθετήσεις από τις λιανεμπορικές αλυσίδες και την επιχειρηματική κοινότητα σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. 

Σε αυτό το κάδρο, στελέχη εταιρειών εμπορίας καυσίμων δηλώνουν ότι κατανοούν την ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα φαινόμενα κερδοσκοπίας, ωστόσο επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να μην συνυπολογίζονται στη διαμόρφωση του περιθωρίου κέρδους και τα υψηλά μεταφορικά που αφορούν τις απομακρυσμένες περιοχές και τα νησιά.

«Τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών και των πρατηρίων στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν απέχουν και πολύ από τα όρια στα οποία όρισε η κυβέρνηση το πλαφόν. Το πρόβλημα αφορά τα νησιά όπου επειδή οι όγκοι κατανάλωσης είναι πολύ μικρότεροι και τα μεταφορικά ανεβάζουν τα κόστη, εταιρείες και πρατήρια αναγκάζονται να δουλεύουν με υψηλότερα περιθώρια», λέει από τη πλευρά του στο Euro2day.gr άλλο στέλεχος της αγοράς καυσίμων.

Τα νησιά ήταν άλλωστε, όπως λένε κυβερνητικές πηγές, και ένας βασικός παράγοντας στην απόφαση για 3μηνο πλαφόν στα καύσιμα.

Στο πρώτο δεκαήμερο του πόλεμου η μέση πανελλαδική τιμή της βενζίνης διαμορφώθηκε στα 1,87 ευρώ μετά από αύξηση 7%, του ντίζελ στα 1,84 ευρώ (αύξηση 17%) και του πετρελαίου θέρμανσης στα 1,42 ευρώ (συν 20%). Στις Κυκλάδες ωστόσο και τα Δώδεκανησα οι ούτως ή άλλως υψηλές τιμές εκτινάχθηκαν κατά το ίδιο διάστημα όχι μόνο κοντά στα 2 ευρώ, αλλά και πολύ υψηλότερα, όπως δείχνουν οι τελευταίες τιμολοψίες.

Στη Μήλο, τη Πάρο, την Ίο, τη Νάξο, την Άνδρο, τη Σαντορίνη, την Αμοργό και αλλού, η βενζίνη πωλείται από 2 έως και 2,40 ευρώ το λίτρο. Καταγράφουν δηλαδή αποκλίσεις από τη μέση πανελλαδική τιμή που ξεπερνούν και τα 20 λεπτά το λίτρο οι οποίες δεν δικαιολογούνται μόνο από την απόσταση.

Στο χώρο των βενζινοπωλών που καταγράφονται και οι πιο αιχμηρές αντιδράσεις, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΠΕΚ), μιλά για συκοφάντηση του κλάδου από τη κυβέρνηση και υποστηρίζει ότι έχει ανεβάσει κατά πολύ λιγότερο τις λιανικές τιμές των καυσίμων σε σχέση με τις αυξημένες τιμές που τα προμηθεύεται από τα διυλιστήρια. Ο χώρος των βενζνινοπολών «δείχνει» τη μείωση των φόρων ως τη σωστή κατεύθυνση που έπρεπε να ακολουθήσει το οικονομικό επιτελείο, και όχι την επιβολή πλαφόν στα κέρδη. Και θυμίζει ότι συνυπολογίζοντας τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και το ΦΠΑ, το κράτος εισπράττει γύρω στα 1,10 € για κάθε λίτρο καυσίμου.

Τι υποστηρίζουν οι λιανεμπορικές αλυσίδες

Στο χώρο πάλι του λιανεμπορίου, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, που εκπροσωπεί 19 μεγάλες αλυσίδες τροφίμων, τονίζει ότι ο κλάδος βρίσκεται «σταθερά στο πλευρό των ελληνικών νοικοκυριών», επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια οι επιχειρήσεις λειτούργησαν με διαφάνεια και ανταγωνισμό συγκρατώντας τις τιμές. Επικαλούμενη στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, αναφέρει ότι ο μέσος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, ακόμη και μετά την κατάργηση του προηγούμενου πλαφόν στο περιθώριο κέρδους τον Ιούλιο του ίδιου έτους.

Παράλληλα, φορείς της επιχειρηματικής κοινότητας τονίζουν ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις χρειάζονται προσεκτική εφαρμογή. Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ, Γιάννης Μπρατάκος, υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας αποτελεί εύλογη προτεραιότητα, ωστόσο σημειώνει πως είναι κρίσιμο να υπάρξει σαφήνεια στον τρόπο υπολογισμού του περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο της παραγωγής και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Όπως αναφέρει, οι οριζόντιες παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν μόνο ως προσωρινό εργαλείο, ενώ μακροπρόθεσμα η σταθερότητα των τιμών εξαρτάται από την ενίσχυση της παραγωγής και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Από την πλευρά του το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών εμφανίζεται θετικό στην κατεύθυνση των μέτρων, με τον πρόεδρό του Γιάννη Χατζηθεοδοσίου να αναφέρει ότι η εφαρμογή τους πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι μόνο τυπική. Παράλληλα επαναφέρει προτάσεις για μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα και του ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες παρεμβάσεις θα έδιναν μεγαλύτερη «ανάσα» τόσο στα νοικοκυριά όσο και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Στελέχη της αγοράς με τα οποία μίλησε το Euro2day.gr επιχειρούν να κατευνάσουν τις ανησυχίες για ενδεχόμενο νέο κύμα ανατιμήσεων, επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς αγορές δεν προεξοφλούν, προς το παρόν, σοβαρές διαταραχές στο κόστος των πρώτων υλών. Κατά τους ίδιους, σημαντικές ανατιμήσεις θα μπορούσαν να προκύψουν μόνο σε περίπτωση δραματικής ανόδου σε βασικά προϊόντα, όπως τα δημητριακά κάτι που, προς το παρόν, δεν καταγράφεται στις διεθνείς αγορές.

Μάλιστα τις τελευταίες ημέρες, υψηλόβαθμα στελέχη της αγοράς είχαν προτείνει στον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο μια εναλλακτική προσέγγιση. Αντί της επαναφοράς του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, οι επιχειρήσεις να δεσμευθούν για «πάγωμα» αυξήσεων για ένα εύλογο χρονικό διάστημα τουλάχιστον μέχρι το τέλος Απριλίου.

Παρά τα καθησυχαστικά μηνύματα από την πλευρά των επιχειρήσεων, όμως, η εμπειρία των διαδοχικών κρίσεων των τελευταίων ετών από την πανδημία έως την πληθωριστική κρίση που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία διατηρεί έντονη την επιφυλακτικότητα από την πλευρά των καταναλωτών.