Πασχαλινό τραπέζι: Καπέλο 60% στη διετία και +25% σε… 48 ώρες

Το φετινό Πάσχα έρχεται με ακριβότερο οβελία, ακριβότερα οπωροκηπευτικά, τσουχτερά καύσιμα και έναν λογαριασμό που φουσκώνει μέρα με την ημέρα σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Από τις κεντρικές αγορές, τα σούπερ μάρκετ, τις λαϊκές αγορές και τα συνοικιακά καταστήματα έως το πρατήριο υγρών καυσίμων, το φετινό Πάσχα κοστίζει περισσότερο και οι καταναλωτές προετοιμάζονται για ακόμη έναν γύρο πίεσης στο οικογενειακό εισόδημα υπό τον φόβο νέου ανατιμητικού ράλι μετά το Πάσχα.

Στο φόντο, μια νέα διεθνής κρίση λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή εντείνει την αβεβαιότητα και πυροδοτεί έναν νέο κύκλο ανατιμήσεων που μέχρι στιγμής δεν τον έχουμε δει να ξεδιπλώνεται σε όλο του το εύρος.

Από τα μέχρι στιγμής επίσημα στοιχεία που υπάρχουν οι τιμές των τροφίμων κατέγραψαν ισχυρή άνοδο τον Μάρτιο, καθώς ο πόλεμος ώθησε προς τα πάνω το ενεργειακό κόστος και τα ναύλα διεθνώς, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ.

Ο δείκτης τιμών βασικών εμπορευμάτων τροφίμων αυξήθηκε 2,4% τον Μάρτιο, σημειώνοντας δεύτερη διαδοχική μηνιαία άνοδο, μετά την πρώτη αύξηση του Φεβρουαρίου ύστερα από πέντε μήνες υποχώρησης. Τη μεγαλύτερη πίεση κατέγραψαν τα φυτικά έλαια και η ζάχαρη, με αυξήσεις 5% και 7% αντίστοιχα.

Όμως αυτό που ανησυχεί περισσότερο είναι ότι η γεωπολιτική ένταση μπορεί να τροφοδοτήσει έναν νέο γύρο πληθωρισμού στα τρόφιμα, καθώς ακριβότερα καύσιμα, λιπάσματα και ηλεκτρική ενέργεια μεταφράζονται σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς, επεξεργασίας και παραγωγής.

Μόνο τα υλικά συσκευασίας έχουν «τσιμπήσει» 40% ανατίμηση και ένα γέμισμα στο ρεζερβουάρ την περασμένη Πέμπτη κόστισε 30% περισσότερα από δύο εβδομάδες πριν. Η εικόνα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τη δυσλειτουργία στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο.

Περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων διακινείται μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού, η οποία έχει ουσιαστικά παραλύσει από την έναρξη της σύγκρουσης.

Στην Ελλάδα, η πίεση στις τιμές του οβελία είναι ορατή και καταγράφεται ήδη εν όψει του πασχαλινού τραπεζιού. Στη χονδρική αγορά, σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Αγοράς του ΟΚΑΑ για την Παρασκευή 3 Απριλίου, το εγχώριο αρνί διακινείται από 9,50 έως 12,50 ευρώ το κιλό, με επικρατούσα τιμή τα 12 ευρώ. Δύο ημέρες νωρίτερα, την Τετάρτη 1η Απριλίου, το αντίστοιχο εύρος κυμαινόταν από 9,50 έως 12 ευρώ, με επικρατούσα τιμή τα 11,5 ευρώ, δηλαδή σε 48 ώρες η επικρατούσα τιμή «τσίμπησε» 0,50 ευρώ ή +4%.

Η σύγκριση με τα προηγούμενα έτη αποτυπώνει ακόμη πιο έντονα την ανοδική πορεία. Το περσινό Πάσχα οι τιμές στη χονδρική κινούνταν μεταξύ 8,80 και 10,50 ευρώ το κιλό, ενώ το 2024 διαμορφώνονταν σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα, από 6 έως 9 ευρώ. Πρόκειται για μια σωρευτική αύξηση κοντά στο 60% σε βάθος διετίας που επιβαρύνει σταθερά τον καταναλωτή, καθώς το παραδοσιακό πασχαλινό έδεσμα γίνεται ολοένα και ακριβότερο.

Στη λιανική οι τιμές στα κρεοπωλεία διαμορφώνονται φέτος από 15 έως 18,9 ευρώ το κιλό, αποτυπώνοντας τη μετακύλιση της αύξησης από τη χονδρική. Την ίδια στιγμή, τα σούπερ μάρκετ επιλέγουν μια πιο επιθετική εμπορική στρατηγική. Μέχρι και το περασμένο Σάββατο, το αρνί πωλούνταν προς 12,90 ευρώ το κιλό και το κατσίκι στα 13,90 ευρώ, δηλαδή οριακά πάνω από τις τιμές χονδρικής.

Η πρακτική αυτή δεν είναι τυχαία. Οι μεγάλες αλυσίδες χρησιμοποιούν τον οβελία ως «κράχτη» για να προσελκύσουν καταναλωτές, απορροφώντας μέρος του κόστους ή περιορίζοντας το περιθώριο κέρδους. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή δεν αποδίδει πάντα. Χαρακτηριστικό είναι ότι πέρυσι αρκετές αλυσίδες βρέθηκαν με αδιάθετα αποθέματα συνολικής αξίας που προσέγγισε το 1 εκατ. ευρώ, γεγονός που αναδεικνύει το ρίσκο μιας αγοράς με έντονες διακυμάνσεις και ευαισθησία στη ζήτηση.

Τα κρέατα, ωστόσο, είναι μόνο ένα μέρος της εξίσωσης. Η μεγάλη επιβάρυνση φέτος έρχεται και από τα οπωροκηπευτικά. Στις ντομάτες, η επικρατούσα τιμή χονδρικής στην κεντρική αγορά έχει εκτιναχθεί στα 3 ευρώ από 0,90 ευρώ πέρυσι. Όμως το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι πόσο αυξήθηκε μέσα σε 48 ώρες.

Με βάση τα στοιχεία από τον ΟΚΑΑ η τιμή αυξήθηκε 25%!, διότι τη Τρίτη 31 Μαρτίου η τιμή ήταν στα 2,4 ευρώ. Εξωπραγματικές είναι οι τιμές στις ντομάτες βελανίδι στα 5,70 ευρώ στις 2 Απριλίου από 5 ευρώ στις 31 Μαρτίου και 1,80 ευρώ την αντίστοιχη εβδομάδα έναν χρόνο πριν.  Στα αγγούρια, η τιμή ανεβαίνει στα 0,90 ευρώ από 0,70 ευρώ, ενώ στα αγγουράκια φτάνει στο 1,60 ευρώ από 1 ευρώ πέρυσι.

Συνολικά, η αγορά εμφανίζει ανοδική δυναμική στα βασικά λαχανικά, με τις τιμές να κινούνται μέσα σε ένα εύρος αυξήσεων από 4% έως και 25% μέσα σε μόλις δύο ημέρες.

Ο τελικός λογαριασμός αποτυπώνει καθαρά την επιβάρυνση. Για ένα πασχαλινό τραπέζι τεσσάρων ατόμων, σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά κινείται από 135 έως 150 ευρώ, αυξημένο κατά 10% έως 15% σε σχέση με το περσινό Πάσχα. Με το ΙΝΚΑ, να ανεβάζει το κόστος του πασχαλινού τραπεζιού για 6 έως 8 άτομα στα 412,29 ευρώ, έναντι 361,95 ευρώ πέρυσι.

Παρά την ανησυχία, η αγορά δεν εμφανίζει μέχρι στιγμής φαινόμενα μαζικού στοκαρίσματος, όπως σε προηγούμενες περιόδους κρίσης. Στελέχη του οργανωμένου λιανεμπορίου επισημαίνουν ότι η κατανάλωση στα βασικά αγαθά διατηρείται, χωρίς όμως να υπάρχει ορατότητα για το πώς θα κινηθεί η αγορά το επόμενο διάστημα. Αυτό που ήδη αλλάζει είναι ο τρόπος αγοράς περισσότερες προσφορές, μεγαλύτερη στροφή στην ιδιωτική ετικέτα.

Η ίδια εικόνα αποτυπώνεται και στην έρευνα του ΙΕΛΚΑ, που πραγματοποιήθηκε μετά το ξέσπασμα του πολέμου και παρουσιάστηκε στο 16ο Food Retail Conference. Τρόφιμα και ενέργεια παραμένουν οι δύο βασικές πηγές ανησυχίας για το επόμενο εξάμηνο, καθώς οι πολίτες φοβούνται νέα επιβάρυνση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Το 60% δηλώνει ότι ανέβαλε ή ακύρωσε αγορές, αντίστοιχο ποσοστό αγοράζει προϊόντα σε προσφορά, το 54% περιόρισε την κατανάλωση σε εστίαση και διασκέδαση, το 40% αναζήτησε περισσότερες εκπτώσεις και φθηνότερες εναλλακτικές, το 30% περιόρισε την κατανάλωση καυσίμων, ποσοστό 43% στρέφεται στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και το 84% περιορίζει τις δαπάνες σε εστίασης και υπηρεσίες εκτός σπιτιού.

Με τον φόβο ότι η διεθνής κρίση θα παραταθεί, το φετινό Πάσχα μπορεί να αποδειχθεί απλώς η αρχή ενός νέου, ακριβότερου κύκλου για το καλάθι. Οι εκτιμήσεις του ΟΗΕ δείχνουν ότι, αν η κρίση παραταθεί, οι διεθνείς τιμές τροφίμων θα μπορούσαν να κινηθούν κατά 15% έως 20% υψηλότερα στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Κάτι το οποίο τρομάζει καταναλωτές, προβληματίζει την αγορά και δυσκολεύει την Κυβέρνηση.