Ποιες ειδικότητες λείπουν από τον τουριστικό κλάδο

Επαγγέλματα «πρώτης γραμμής», μάγειρες, σερβιτόρους, καμαριέρες, υπαλλήλους υποδοχής, αναζητούν κατά κύριο λόγο οι εργοδότες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του τουρισμού, αναπαράγοντας ένα μοντέλο ανάπτυξης έντονα εποχικό, λειτουργικό και χαμηλής εξειδίκευσης.

Την ώρα που διεθνώς ο τουρισμός μετασχηματίζεται υπό το βάρος της ψηφιακής μετάβασης και της βιωσιμότητας, η ελληνική αγορά εργασίας δείχνει να κινείται με ταχύτητες άλλης εποχής. Και το ερώτημα που τίθεται,  δεν είναι αν υπάρχουν θέσεις εργασίας – αλλά τι είδους τουρισμό αυτές υπηρετούν και, κυρίως, ποιο μέλλον προδιαγράφουν για την ελληνική οικονομία.

Αυτά είναι τα πρώτα συμπεράσματα έρευνας που υλοποιείται από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το ΑΠΘ στο πλαίσιο του έργου Skillscapes, το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την αγορά εργασίας στον τουρισμό.

Ανάλυση αγγελιών

Η καινοτομία του έργου έγκειται ακριβώς στη μεθοδολογία του. Αντί να βασίζεται σε καθυστερημένα στατιστικά στοιχεία, συλλέγει και αναλύει σε σχεδόν πραγματικό χρόνο αγγελίες εργασίας από όλη τη χώρα, χρησιμοποιώντας εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για την ταξινόμησή τους ανά επάγγελμα, δεξιότητες και γεωγραφική περιοχή.

Μέχρι σήμερα έχουν επεξεργαστεί πάνω από 30.000 αγγελίες για την περίοδο Μάιος 2025 – Φεβρουάριος 2026, δημιουργώντας ένα δυναμικό «παρατηρητήριο» της αγοράς εργασίας, ανοιχτό σε ερευνητές, φορείς και πολίτες.

Ευρήματα

Τα πρώτα αποτελέσματα παρουσιάζει ο Στέλιος Γκιάλης, Καθηγητής και συντονιστής του Ερευνητικού Εργαστηρίου της Γεωγραφίας της Εργασίας (lgrl.aegean.gr), στο Τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, επισημαίνοντας ότι επιβεβαιώνουν αρχικά τη γνωστή γεωγραφική συγκέντρωση του τουρισμού.  

Η έρευνα αποκαλύπτει την έντονη χωρική συγκέντρωση της τουριστικής δραστηριότητας σε νησιωτικούς και παραθαλάσσιους προορισμούς. Συγκεκριμένα, το Νότιο Αιγαίο αναδεικνύεται σε επίπεδο περιφέρειας ως ο βασικός κόμβος τουριστικής δραστηριότητας, συγκεντρώνοντας περίπου το ένα τρίτο των αγγελιών (34%).

Περιοχές

Το μεγαλύτερο μέρος των αγγελιών στην περιφέρεια αφορούν στη Κω (5,7%), τη Ρόδο (5,5%), τη Σαντορίνη (8,5%) και τη Μύκονο (7,7%). Ακολουθούν η Κρήτη (18,3%), η οποία εμφανίζει σχετικά ισομερή κατανομή αγγελιών στο εσωτερικό της, η Αττική και κυρίως ο Κεντρικός Τομέας Αθηνών (9,3%), η Κεντρική Μακεδονία με επίκεντρο τη Χαλκιδική (9,3%), και τα Ιόνια Νησιά με επίκεντρο την Κέρκυρα (5,2%) και τη Ζάκυνθο (3,1%).

Στον αντίποδα, ηπειρωτικές περιφέρειες χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα όπως η Δυτική Μακεδονία και τμήματα της Θεσσαλίας υστερούν σημαντικά. 

Ειδικότητες με ζήτηση

Οσον αφορά τη διάρθρωση της ελληνικής τουριστικής αγοράς εργασίας, τα περισσότερα επαγγέλματα σχετίζονται άμεσα με την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Πιο συγκεκριμένα, στην κορυφή της ζήτησης βρίσκονται οι μάγειρες (14% του συνόλου των αγγελιών) ενώ ακολουθούν οι υπάλληλοι υποδοχής, οι σερβιτόροι, οι καμαριέρες και οι μπάρμαν.

Αντίθετα, θέσεις που συνδέονται με τη διοίκηση και τον συντονισμό – όπως διευθυντές υποδοχής ή εστιατορίων – εμφανίζονται πολύ λιγότερο συχνά. Η εικόνα αυτή αντανακλά τη δομή του ελληνικού τουριστικού μοντέλου, το οποίο βασίζεται κυρίως σε εποχικές θέσεις εξυπηρετικού χαρακτήρα.

Δεν αποκλείεται ωστόσο ένα μέρος των διοικητικών θέσεων να μην αναζητείται μέσω αγγελιών εργασίας, με τους εργοδότες να επιλέγουν εναλλακτικούς τρόπους όπως μέσω προσωπικών δικτύων, συστάσεων και εσωτερικών προαγωγών.

Αντιστοίχως, οι δεξιότητες που αναζητούνται περισσότερο από τους εργοδότες σχετίζονται κυρίως με την εξυπηρέτηση πελατών και την επικοινωνία, στοιχείο που επιβεβαιώνει τον έντονα διαπροσωπικό χαρακτήρα της τουριστικής απασχόλησης στη χώρα.

Ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες

Σημαντική θέση καταλαμβάνουν επίσης τεχνικές και λειτουργικές δεξιότητες, καθώς και διαπροσωπικές δεξιότητες όπως η ομαδική εργασία, η προσαρμοστικότητα και η συμμόρφωση με τους κανόνες λειτουργίας του εκάστοτε χώρου εργασίας.

Αντίθετα, δεξιότητες που συνδέονται με τη διοίκηση και την ηγεσία εμφανίζονται λιγότερο συχνά, γεγονός που αντανακλά και τον περιορισμένο αριθμό αντίστοιχων θέσεων στον κλάδο. Παράλληλα, ιδιαίτερα περιορισμένη είναι η αναφορά σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, παρά το γεγονός ότι αποτελούν βασικούς άξονες της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη δίδυμη μετάβαση. 

Μεγάλη απόσταση

Σύμφωνα με τον κ. Γκιάλη, συνολικά, η παραπάνω εικόνα αναδεικνύει μια σχετική απόσταση του ελληνικού τουριστικού μοντέλου από τις τεκτονικές αλλαγές που συντελούνται στον ευρωπαϊκό και ευρύτερα τον παγκόσμιο τουρισμό.

Η επιμονή των εργοδοτών στις λειτουργικές και επικοινωνιακές δεξιότητες και η απουσία έμφασης σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες αναδεικνύει τη χαμηλή υιοθέτηση καινοτόμων και βιώσιμων πρακτικών στο ελληνικό τουριστικό μοντέλο. Τα παραπάνω προστίθενται σε μια κρίσιμη περίοδο, που προμηνύει έντονες αλλαγές στη γεωγραφία του τουρισμού στη Μεσόγειο, τόσο λόγω της κλιματικής αλλαγής, όσο και της πρόσφατης γεωπολιτικής αστάθειας.

Συνεπώς, επισημαίνει ο έμπειρος καθηγητής, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση τόσο της κατάρτισης των εργαζομένων όσο και των γνώσεων των εργοδοτών, ώστε ο ελληνικός τουρισμός να αποκτήσει την αναγκαία ανθεκτικότητα και να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις αναδυόμενες προκλήσεις.

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να ενταθεί και ο διάλογος για την διαφοροποίηση της ελληνικής οικονομίας, καθώς η αυξανόμενη εξάρτηση από τον τουρισμό ενέχει μόνο κινδύνους για τη χώρα.