Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών: Η αγορά φοβάται νέα φέσια

Η δημόσια διαβούλευση που βάζει στο παιχνίδι και τους παρόχους ρεύματος επιτρέποντας στο καταναλωτή, χωρίς καθόλου αρχικό κεφάλαιο, να ανακαινίζει το σπίτι του, αποπληρώνοντας τη δαπάνη μέσω του μηνιαίου του λογαριασμού, ολοκληρώθηκε, και με βάση τις επιστολές που δημοσιοποίησε η ΡΑΕΕΥ, η αγορά ζητά αρκετές τροποποιήσεις πάνω στο αρχικό κείμενο.

Τόσο στη λογική το νέο τοπίο να «αγκαλιάσει» όλο τη γκάμα των παρεχόμενων εργασιών και υπηρεσιών, από τη προμήθεια του εξοπλισμού μέχρι τη συντήρηση και την έκδοση των σχετικών πιστοποιητικών, όπως προτείνει ο Ελληνικός Σύνδεσμος Εταιρειών Προμήθειας Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), όσο και γιατί φοβάται τη δημιουργία μιας νέας γενιάς κακοπληρωτών, καθώς δεν υπάρχει διασφάλιση απέναντι σε ληξιπρόθεσμες όφειλες του πελάτη για εργασίες αναβάθμισης.

Το πλαίσιο της ΡΑΑΕΥ προβλέπει ότι προς αποφυγή σύγχυσης και για λόγους διαφάνειας, το τίμημα και οι δαπάνες για την ενεργειακή αναβάθμιση της εγκατάστασης, θα αναγράφονται διακριτά σε άλλο σημείο του λογαριασμού, δηλαδή χωριστά από τις χρεώσεις που αφορούν το μηνιαίο λογαριασμό ρεύματος.

Τα κόστη αυτά θα εισπράττονται τελευταία, μετά και την αποπληρωμή του ποσού για το ρεύμα (ενέργεια και ρυθμιζόμενες χρεώσεις), καθώς επίσης των φόρων και εισφορών που το συνοδεύουν.

Στη περίπτωση ωστόσο που ο πελάτης δεν καταφέρνει να αποπληρώσει ολόκληρη τη δαπάνη για τις ενεργειακές εργασίες στη κατοικία του, ο πάροχος δεν θα μπορεί να του κόψει το ρεύμα. Απαγορεύεται δηλαδή ρητά να δώσει εντολή απενεργοποίησης του συγκεκριμένου μετρητή στο ΔΕΔΔΗΕ, κάτι που σήμερα μπορεί να κάνει όταν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές αφορούν την αποπληρωμή του λογαριασμού ρεύματος.

Το πρόβλημα γεννάται από τη στιγμή που οι δαπάνες τόσο για το ρεύμα, όσο και για την ενεργειακή ανακαίνιση θα εξοφλούνται μέσω του ίδιου λογαριασμού.

Στο ερώτημα πώς προφυλάσσονται οι πάροχοι από τέτοιες περιπτώσεις, απάντηση ακόμη δεν υπάρχει, καθώς η ρητή απαγόρευση απενεργοποίησης του μετρητή σε περίπτωση οφειλών από εργασίες αναβάθμισης στερεί από τις εταιρείες το μοναδικό μέτρο έναντι πιθανών κακοπληρωτών.

Στη λογική αυτή ο συλλογικός φορέας των εταιρειών, προκειμένου να απαλειφθεί ο πρόσθετος πιστωτικός κίνδυνος που εγκυμονεί το νέο μοντέλο ζητά την «ανάπτυξη μηχανισμών για την αποτελεσματική διαχείριση των σχετικών κινδύνων, όπως ενδεικτικά μέσω κρατικής εγγυοδοσίας». Σχετικές προτάσεις, είχαν ενσωματωθεί και σε πρόσφατες συστάσεις της Κομισιόν.

Στο θέμα παίρνει θέση και η ΔΕΗ που ζητά η τυχόν ληξιπρόθεσμη οφειλή από εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης να αναγράφεται στον επόμενο λογαριασμό διακριτά από τυχόν ληξιπρόθεσμες όφειλες που συνδέονται με το ρεύμα. Και προτείνει ένα μεταβατικό διάστημα για την εφαρμογή του μέτρου, προκειμένου οι εταιρείες να προσαρμόσουν ανάλογα το μηχανογραφικό τους σύστημα, καθώς προφανώς δεν είναι έτοιμες για να θέσουν σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο.

Φόβος για νέο γύρο κακοπληρωτών

Το χρηματοοικονομικό ρίσκο επιτείνεται, όπως γράφει στη δική της επιστολή η Ζενίθ, από τη δυνατότητα του πελάτη να αλλάξει προμηθευτή, όταν την ίδια στιγμή θα διατηρεί ληξιπρόθεσμες οφειλές στον προηγούμενο προμηθευτή για υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης.

«Στο υπό διαβούλευση σχέδιο δεν προβλέπεται κανένας μηχανισμός μεταφοράς της οφειλής στο νέο προμηθευτή, ούτε σχήμα εκκαθάρισης και αποπληρωμής του αρχικού προμηθευτή. Πρακτικά, ο αρχικός προμηθευτής διατηρεί την οικονομική απαίτηση, ελλείψει όμως του μοναδικού μέσου είσπραξής της, ήτοι του λογαριασμού κατανάλωσης», αναφέρει η εταιρεία θυμίζοντας ένα θέμα που εκκρεμεί εδώ και χρόνια, τη δυνατότητα στον καταναλωτή να αλλάζει προμηθευτή, ακόμη και αν χρωστάει σημαντικά ποσά στο προηγούμενο πάροχο.

Στη πράξη αυτό που λένε οι εταιρείες και σημειώνει και στη δική του επιστολή ο ΕΣΠΕΝ είναι ότι αν δεν επιλυθεί η πολυετής αυτή εκκρεμότητα, καθώς επίσης αν δεν μπορεί ο πάροχος να ζητήσει από το ΔΕΔΔΗΕ να κόψει το ρεύμα στο καταναλωτή που δεν πληρώνει για τις εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης, τότε η ανταπόκριση των προμηθευτών στο νέο πλαίσιο μπορεί να είναι πολύ περιορισμένη.

Το παράθυρο που επιτρέπει τον «ενεργειακό τουρισμό», δηλαδή ο καταναλωτής να μπορεί να αλλάζει πάροχο, χωρίς να έχει εξοφλήσει τον προηγούμενο, παραμένει ορθάνοιχτο (άρθρο 42 του Κώδικα Προμήθειας) εδώ και χρόνια. Εισηγήσεις επί εισηγήσεων για τη δυνατότητα, υπό προϋποθέσεις, της αποκοπής των καταναλωτών με χρέη, από τους πρώην προμηθευτές τους, έχουν μπει στο συρτάρι, συχνά για λόγους πολιτικούς κόστους.

Τώρα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει ως λύση να δοθεί η δυνατότητα στους προμηθευτές να εκδίδουν εντολές αποκοπής για πρώην πελάτες τους, όταν οι τελευταίοι αφήνουν ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν έχουν καν διακανονίσει, χωρίς ωστόσο να έχει καταλήξει στη τελική μορφή της λύσης.

Αν και στο κείμενο της Αρχής αναφέρεται ότι ακόμη και στη περίπτωση αλλαγής προμηθευτή, εξακολουθούν να ισχύουν οι όροι αποπληρωμής των υπηρεσιών ενεργειακής αναβάθμισης, η αγορά ζητά η διατύπωση να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια. Και να αναφέρεται ότι «σε περίπτωση αλλαγής προμηθευτή, η σύμβαση προμήθειας μπορεί να είναι ανεξάρτητη από τη σύμβαση των ενεργειακών υπηρεσιών».

Τι ισχύει για ενοικιαστές

Έτερο ερώτημα προκύπτει από το γεγονός ότι το νέο μοντέλο αφορά όχι μόνο ιδιοκτήτες, αλλά ενοικιαστές. Κι αυτό, καθώς όπως ορίζει το πλαίσιο οι υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης μιας εγκατάστασης συνδέονται αποκλειστικά με τη συγκεκριμένη εγκατάσταση και όχι με το πρόσωπο του εκάστοτε χρήστη της εγκατάστασης ή πελάτη, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στη σύμβαση.

Το ερώτημα ωστόσο που επίσης συνδέεται με το κίνδυνο ληξιπρόθεσμων οφειλών είναι ποιος δεσμεύεται από τη σύμβαση και ποιος ευθύνεται για την αποπληρωμή αν αλλάξει ο χρήστης της εγκατάστασης, καθώς επίσης τι θα συμβεί σε περίπτωση πώλησης του ακινήτου.

Η ΔΕΗ για παράδειγμα προτείνει όταν δεν ταυτίζονται ο ιδιοκτήτης και ο χρήστης της εγκατάστασης, τότε οι συμβάσεις για τις εργασίες ενεργειακής εξοικονόμησης να είναι τριμερείς, δηλαδή μεταξύ προμηθευτή, χρήστη και ιδιοκτήτη, έτσι ώστε να δεσμεύονται όλοι οι εμπλεκόμενοι. Ή εναλλακτικά να απαιτείται η έγγραφη συναίνεση του ιδιοκτήτη, ειδικά όταν η αποπληρωμή συνδέεται με την εγκατάσταση (μετρητή) και όχι με τον εκάστοτε χρήστη.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι το νέο πλαίσιο έχει αρκετή δουλειά μπροστά του και οι φόβοι της αγοράς δεν είναι αστήρικτοι, πολλώ δε μάλλον όταν τυχόν ληξιπρόθεσμες οφειλές θα αφορούν μεγάλα ποσά, καθώς η δαπάνη για μια ενεργειακή αναβάθμιση είναι πολύ υψηλότερη απ’ ότι ένας τυπικός λογαριασμός ρεύματος.