Πόσο θα κοστίσει στον ελληνικό τουρισμό το «αντίο» της Ryanair

Την απώλεια του 5% των διαθέσιμων αεροπορικών θέσεων σε εισερχόμενες διεθνείς πτήσεις για τη χειμερινή σεζόν συνιστά, επί της ουσίας, η απόφαση της Ryanair να κλείσει τη βάση στη Θεσσαλονίκη και να μειώσει κατά 700.000 τις διαθέσιμες θέσεις της στην Ελλάδα στην περίοδο «χαμηλής ζήτησης».

Το ποσοστό αυτό προκύπτει βάσει των στοιχείων που δημοσίευσε το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) σχετικά με τις διαθέσιμες αεροπορικές θέσεις για το διάστημα από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026.

Και μπορεί τα στοιχεία να αφορούν την περασμένη χειμερινή σεζόν, ωστόσο, είναι ενδεικτικά του αντικτύπου που θα έχει η κίνηση της ιρλανδικής αεροπορικής εταιρείας σε περίπτωση που δεν καλυφθεί το κενό που αφήνει η απόφασή της.

Παράγοντες της αγοράς, πάντως, εκτιμούν ότι τα slots που απελευθερώνονται και η μείωση της χωρητικότητας, με αιχμή το αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης, θα αναπληρωθούν άμεσα χάρη στην ισχυρή ζήτηση που καταγράφεται για τη βορειοελλαδίτικη πόλη ως προορισμό.

Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης τον περασμένο Μάρτιο διατήρησε την ανοδική τάση του, αποτελώντας τον βασικό παράγοντα που συνέβαλε στις θετικές μηνιαίες επιδόσεις του δικτύου των 14 περιφερειακών αεροδρομίων που διαχειρίζεται η Fraport Greece.

Ωστόσο, η κίνηση της χαμηλού κόστους αεροπορικής εταιρείας, η οποία ακολουθεί συγκεκριμένη τακτική σε ό,τι αφορά τις επιχειρηματικές αποφάσεις της, έρχεται σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο κατά την οποία οι αεροπορικές εταιρείες επανεξετάζουν τη χωρητικότητα και τα δρομολόγιά τους εξαιτίας της εκτόξευσης του κόστους των καυσίμων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως έχουν «κόψει» περίπου 2 εκατ. θέσεις από τα πτητικά προγράμματα του Μαΐου μέσα σε δύο εβδομάδες. Υπό αυτό το πρίσμα μένει να φανεί ποια εν τέλει θα είναι τα περιθώρια αναπλήρωσης των χαμένων θέσεων.

H απάντηση της Fraport

Στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας της Ryanair σχετικά με την απόφαση που έλαβε βρίσκεται το «απελπιστικά μη ανταγωνιστικό κόστος που επιβάλλουν το μονοπώλιο της Fraport Greece, η οποία διοικείται από γερμανικά συμφέροντα, και το Αεροδρόμιο Αθηνών», όπως σημείωσε χαρακτηριστικά σε ανακοίνωσή της.

«Η ελληνική κυβέρνηση έλαβε τη συνετή απόφαση να μειώσει κατά 75% το Τέλος Ανάπτυξης Αεροδρομίων (ADF) -από 12 ευρώ σε 3 ευρώ ανά επιβάτη- από τον Νοέμβριο του 2024, κάτι που θα έπρεπε να είχε ενισχύσει άμεσα τη διασυνδεσιμότητα και τον τουρισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στην Ελλάδα.

Ωστόσο, τα περισσότερα ελληνικά αεροδρόμια, και ιδιαίτερα εκείνα που διαχειρίζεται η Fraport Greece, αρνήθηκαν να μετακυλίσουν τη μείωση του φόρου στους επιβάτες και αντ’ αυτού ιδιοποιήθηκαν οι ίδιοι το όφελος από τη φορολογική μείωση», επισημαίνεται σχετικά.

Από την πλευρά της, η Fraport Greece με ανακοίνωσή της χαρακτήρισε «απολύτως αβάσιμες και καθ’ ολοκληρία προσχηματικές» τις αιτιάσεις της Ryanair περί των αεροναυτιλιακών χρεώσεων και του Τέλους Ανάπτυξης Αεροδρομίων που έχει θεσπιστεί από το ελληνικό Κράτος.

Αποδίδει, δε, την απόφαση της ιρλανδικής αεροπορικής να διακόψει μέρος του χειμερινού πτητικού της έργου στο αεροδρόμιο Θεσσαλονίκης αποκλειστικά στον εμπορικό σχεδιασμό, στο επιχειρηματικό μοντέλο και στην κερδοφορία της εταιρείας.

Δεν παρείχε, ωστόσο, περαιτέρω διευκρινήσεις για την συγκεκριμένη καταγγελία.

Η απόφαση του ΔΑΑ

Σε ό,τι αφορά το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, η Ryanair -με βάση τις χθεσινές ανακοινώσεις- έχει μειώσει κατά μία τις συνδέσεις της από την Αθήνα, «κόβοντας» το ένα από τα δρομολόγια που εξυπηρετούσε το Μιλάνο. Συγκεκριμένα, η εταιρεία «έκοψε» τη σύνδεση Αθήνα - Μαλπένσα, διατηρώντας ωστόσο το δρομολόγιο Αθήνα - Μπέργκαμο.

Βέβαια, η ιρλανδική εταιρεία κάνει λόγο για μείωση της χωρητικότητάς της στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» κατά 22% για τη χειμερινή περίοδο, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περισσότερες από 160 χιλιάδες θέσεις, σύμφωνα με τους επικεφαλής της Ryanair.

Ως προς τις αεροπορικές χρεώσεις και τους φόρους, υπενθυμίζεται ότι μετά τη μείωση του Τέλους Εκσυγχρονισμού & Ανάπτυξης Αεροδρομίων (ΤΕΑΑ), του γνωστού «σπατοσήμου» (σ.σ.: το οποίο ισχύει ως τέλος για όλα τα ελληνικά αεροδρόμια), ο ΔΑΑ προχώρησε σε αναπροσαρμογή της Χρέωσης Εξυπηρέτησης Επιβατών (Passenger Terminal Facility charge - PTF). Κίνηση με την οποία δεν προέκυψε επιπλέον βάρος για τους επιβάτες, αλλά ούτε και ελάφρυνση.

Στόχος ήταν «να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία του αεροδρομίου και το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών προς όλους τους χρήστες του αεροδρομίου, διατηρώντας παράλληλα το συνολικό ύψος των χρεώσεων που επιβάλλονται στους χρήστες αεροδρομίου σε σταθερό επίπεδο και με ουδέτερο αντίκτυπο στις αεροπορικές εταιρείες και στους επιβάτες τους», όπως υποστήριξε η εισηγμένη σε ενημερωτικό σημείωμά της τον Ιούλιο του 2024.

Σε δεύτερο χρόνο, η διοίκηση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών εφάρμοσε προσωρινή μείωση στο ύψος της Χρέωσης Εξυπηρέτησης Επιβατών (Passenger Terminal Facility charge - PTF), κατά 30% που ίσχυσε από την 1η Οκτωβρίου 2025 έως και την 30η Απριλίου 2026, προκειμένου να δοθεί κίνητρο για ανάπτυξη κατά την περίοδο χαμηλής επιβατικής κίνησης, διατηρώντας όλες τις υπόλοιπες χρεώσεις αμετάβλητες για το 2025.

Από την πλευρά του το υπουργείο Τουρισμού δεν έχει τοποθετηθεί ακόμη σε ό,τι αφορά την απόφαση της Ryanair, ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν ότι η αρμόδια υπουργός, Όλγα Κεφαλογιάννη, που αυτές τις ημέρες βρίσκεται στο Λονδίνο, πραγματοποιεί επαφές και στην κατεύθυνση αναπλήρωσης του «κενού» που αφήνει η Ryanair.

Αναβρασμός στη Θεσσαλονίκη

Η φημολογία -σε πρώτη φάση- για την πρόθεση της ιρλανδικής αεροπορικής εταιρείας να κλείσει τη βάση της στη Θεσσαλονίκη προκάλεσε από την αρχή της εβδομάδας ανησυχία στην τοπική κοινωνία της βορειοελλαδίτικης πόλης, με τον δήμαρχό της, Στέλιο Αγγελούδη, να προχωρά σε αλλεπάλληλες παρεμβάσεις.

Ο Στ. Αγγελούδης είχε διαδοχικές επαφές τόσο με τη διοίκηση της ιρλανδικής αεροπορικής εταιρείας, όσο και με τη Fraport Greece, επιχειρώντας να διερευνήσει τα περιθώρια ανατροπής της απόφασης. Στην κατεύθυνση αυτή, την περασμένη εβδομάδα συγκάλεσε ευρεία σύσκεψη με τη συμμετοχή εκπροσώπων του τουριστικού και επιχειρηματικού κόσμου, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και εμπλεκόμενων φορέων της αγοράς.

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης αποφασίστηκε η συγκρότηση ομάδας συντονισμού, η οποία θα αναλάβει κοινές παρεμβάσεις προς την κυβέρνηση, τη Fraport και τη Ryanair.

Στο τραπέζι τέθηκε επίσης, μεταξύ άλλων, η ανάγκη διαμόρφωσης κινήτρων για την ενίσχυση των χειμερινών πτήσεων, αλλά και η αναζήτηση εναλλακτικών συνεργασιών με άλλες αεροπορικές εταιρείες ώστε να περιοριστεί το κενό που θα άφηνε η ιρλανδική εταιρεία εάν όντως έκλεινε τη βάση της στη Θεσσαλονίκη.

H απόφαση της Ryanair

Μετά την φημολογία των τελευταίων ημερών, οι επικεφαλής της ιρλανδικής εταιρείας ανακοίνωσαν χθες το κλείσιμο της βάσης της με τρία αεροσκάφη στη Θεσσαλονίκη για την περίοδο του χειμώνα, με ταυτόχρονη μείωση της χωρητικότητας στην Ελλάδα κατά 700.000 αεροπορικές θέσεις και κατάργηση 12 δρομολογίων.

Η ανακοίνωση έγινε στο πλαίσιο συνέντευξης τύπου που είχε χαρακτηριστικά… σόου με τον Chief Commercial Officer της εταιρείας, Jason Mc Guinness, να φωτογραφίζεται κρατώντας μια «πινακίδα» η οποία έγραφε: «High Access Costs=No growth, No jobs, No tourism».

Η ιρλανδική low cost αεροπορική αποφάσισε να μειώσει τη χωρητικότητά της στη Θεσσαλονίκη κατά 60% και στην Αθήνα κατά 22% για την επερχόμενη χειμερινή περίοδο, θέτοντας ζήτημα ανταγωνιστικότητας των ελληνικών αεροδρομίων.

«Εμείς θέλουμε να επεκτείνουμε τη δραστηριότητά μας στην Ελλάδα και να λύσουμε το θέμα της εποχικότητας», υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ο Jason Mc Guinness.

Η τακτική της Ryanair

Η επιθετική στάση της Ryanair απέναντι στη Fraport Greece και στον ΔΑΑ δεν είναι κάτι νέο. Η ιρλανδική low cost αεροπορική έχει «χτίσει» διαχρονικά τη στρατηγική της πάνω στη διαπραγμάτευση χαμηλών τελών και κινήτρων ανάπτυξης, χρησιμοποιώντας συχνά ως μοχλό πίεσης την απειλή μείωσης δρομολογίων, μεταφοράς αεροσκαφών ή ακόμη και κλεισίματος βάσεων.

Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, στην Ευρώπη, η εταιρεία έχει προχωρήσει σε δραστικές περικοπές χωρητικότητας όταν θεωρεί ότι το λειτουργικό κόστος παύει να είναι ανταγωνιστικό, επιλέγοντας να μεταφέρει τη δραστηριότητά της σε αγορές με χαμηλότερες χρεώσεις και φορολογία.

Πριν από λίγες ημέρες, η αεροπορική εταιρεία ανακοίνωσε ότι κλείνει τη βάση της στο αεροδρόμιο του Βερολίνου από τον Οκτώβριο του 2026, μειώνοντας κατά 50% τις πτήσεις από και προς τη γερμανική πρωτεύουσας. Η εταιρεία κατηγόρησε τη Γερμανία για υψηλούς φόρους αεροπορίας και αυξημένα τέλη αεροδρομίων, μεταφέροντας επτά αεροσκάφη σε αεροδρόμια με χαμηλότερα κόστη που έχουν περιορίσει τους αεροπορικούς φόρους όπως η Σουηδία, η Σλοβακία, η Αλβανία και η Ιταλία.

Στην ελληνική πραγματικότητα, υπενθυμίζεται ότι τον Σεπτέμβριο του 2022, η χαμηλού κόστους εταιρεία είχε προχωρήσει στο κλείσιμο της βάσης της στην Αθήνα για τη χειμερινή περίοδο, αφήνοντας αιχμές κατά του ΔΑΑ, της Fraport Greece, που διαχειρίζεται 14 περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας, και της ελληνικής κυβέρνησης για την πολιτική που ακολουθούν σχετικά με τις χρεώσεις των αεροδρομίων και τη μη παροχή κινήτρων κατά τις περιόδους χαμηλής τουριστικής ζήτησης.

Ακολουθώντας την ίδια πολιτική, η Ryanair το 2022 είχε επίσης ανακοινώσει ότι δεν επρόκειτο να ανοίξει ξανά τη βάση της στη Ρόδο, ενώ και παλαιότερα, το 2018, επικαλούμενη τις χρεώσεις του αεροδρομίου «Ιωάννης Δασκαλογιάννης», είχε αποφασίσει την αποχώρησή της και από τα Χανιά.