Η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα καφέ στον κόσμο αγοράζει ... καφέ από την Ελλάδα. Παράδοξο; Ίσως. Σύμφωνα, όμως, με στοιχεία του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της ελληνικής πρεσβείας στο Σάο Πάολο, οι ελληνικές εξαγωγές καφέ προς τη Βραζιλία εκτινάχθηκαν πέρυσι πάνω από 4.000%, φθάνοντας το 1,177 εκατ. ευρώ από μόλις 28.371 ευρώ το 2024.
Πίσω από το εντυπωσιακό ποσοστό αύξησης των ελληνικών εξαγωγών, που βέβαια αντανακλά τη χαμηλή βάση εκκίνησης του 2024, οι ισορροπίες δεν αλλάζουν. Η Βραζιλία παραμένει ο βασικός προμηθευτής καφέ της Ελλάδας.
Πέρυσι οι εισαγωγές βραζιλιάνικου καφέ ανήλθαν στα 168,97 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 62% σε σχέση με το 2024, αντιπροσωπεύοντας το 42% των συνολικών ελληνικών εισαγωγών από τη χώρα. Αυτά τα νούμερα επιβεβαιώνουν ότι η εγχώρια βιομηχανία εξακολουθεί να προμηθεύεται την πρώτη ύλη απευθείας από τη Βραζιλία αντί μέσω ευρωπαϊκών εμπορικών κόμβων, όπως το Ρότερνταμ.
Η αύξηση αυτή δεν αντανακλά μόνο τις μεγαλύτερες εισαγόμενες ποσότητες, αλλά και τη συνεχιζόμενη άνοδο των διεθνών τιμών του καφέ, οι οποίες επηρεάζονται έντονα από τις κλιματικές συνθήκες στη Βραζιλία και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Κάτι με το οποίο βρίσκονται και εφέτος αντιμέτωποι οι Βραζιλιάνοι παραγωγοί.
Το φαινόμενο El Niño, απειλεί τη νέα σοδειά της Βραζιλίας, με την Ένωση Βιομηχανίας Καφέ της χώρας να προειδοποιεί ότι η παραγωγή θα μπορούσε να υποχωρήσει 15%-20%, παρά τις αρχικές προβλέψεις της κρατικής υπηρεσίας Conab για παραγωγή-ρεκόρ 66,7 εκατ. σακιών των 60 κιλών. Το 2024, αντίστοιχα ακραία καιρικά φαινόμενα είχαν περιορίσει τη βραζιλιάνικη παραγωγή από τα 58,8 στα 54,2 εκατ. σακιά, συμβάλλοντας στο ράλι των διεθνών τιμών.
Το ελληνικό αντίβαρο στον βραζιλιάνικο καφέ
Το γεγονός ότι ο καφές αντιπροσωπεύει σχεδόν τις μισές ελληνικές εισαγωγές από τη Βραζιλία εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί, παρά τη βελτίωση των ελληνικών εξαγωγών τα τελευταία δύο χρόνια, το εμπορικό ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό. Πέρυσι οι ελληνικές εξαγωγές διαμορφώθηκαν στα 69,6 εκατ. ευρώ, υποχωρώντας οριακά κατά 2,4%, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν 20,3%, στα 402,4 εκατ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα, το εμπορικό έλλειμμα διευρύνθηκε κατά 26,4%, φθάνοντας τα 333 εκατ. ευρώ.
Πέρα από τον καφέ, η Βραζιλία τροφοδοτεί την ελληνική αγορά με βασικές πρώτες ύλες. Η σόγια (57,5 εκατ. ευρώ), ο ακατέργαστος καπνός (54,9 εκατ. ευρώ), τα μεταλλεύματα αλουμινίου (34 εκατ. ευρώ) και οι χημικοί πολτοί ξύλου (33,3 εκατ. ευρώ) αποτελούν τα βασικά προϊόντα που εισάγουμε, με τις πέντε μεγαλύτερες κατηγορίες προϊόντων να αντιπροσωπεύουν το 86% της συνολικής αξίας.
Στον αντίποδα, οι ελληνικές εξαγωγές παραμένουν περιορισμένες αλλά εμφανίζουν σημάδια διαφοροποίησης. Πρωταγωνιστής με εξαγωγές 24,057 εκατ. ευρώ είναι το ακτινίδιο, το οποίο μετά το άνοιγμα της βραζιλιάνικης αγοράς στα τέλη του 2023 εξελίχθηκε στο σημαντικότερο ελληνικό εξαγώγιμο προϊόν, αντιπροσωπεύοντας το 34,56% των συνολικών εξαγωγών προς τη χώρα. Μάλιστα, αυτό αποτέλεσε τον βασικό μοχλό της αύξησης των ελληνικών εξαγωγών κατά 39,1% το 2024.
Θεαματικές μεταβολές καταγράφηκαν και σε επιμέρους βιομηχανικά προϊόντα. Οι εξαγωγές λεπίδων ξυρίσματος αυξήθηκαν κατά 91,91%, τα προϊόντα αλουμινίου κατά 1.112% και τα οργανικά χημικά κατά σχεδόν 2.870%, αν και οι συγκεκριμένες κατηγορίες εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν σχετικά μικρό μέρος του συνολικού εξαγωγικού καλαθιού.
Το παράδοξο των ελληνοβραζιλιάνικων οικονομικών σχέσεων είναι ότι, ενώ το εμπόριο αγαθών παραμένει σταθερά ελλειμματικό για την Ελλάδα, στις υπηρεσίες συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Το 2025 η χώρα κατέγραψε πλεόνασμα περίπου 1,19 δισ. ευρώ, χάρη κυρίως στη ναυτιλία. Η Βραζιλία αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο πελάτη της ελληνικής ναυτιλίας, αποφέροντας εισπράξεις 1,182 δισ. ευρώ και ξεπερνώντας ακόμη και την Κίνα στις θαλάσσιες μεταφορές.
Ο τουρισμός αποτελεί τη δεύτερη αναπτυσσόμενη γέφυρα μεταξύ των δύο χωρών. Οι αφίξεις Βραζιλιάνων επισκεπτών στην Ελλάδα αυξήθηκαν σε 123.483 το 2024, με δημοφιλέστερους προορισμούς τη Σαντορίνη και τη Μύκονο. Ωστόσο, η απουσία απευθείας αεροπορικής σύνδεσης εξακολουθεί να αποτελεί, σύμφωνα με την έκθεση, το σημαντικότερο εμπόδιο για την περαιτέρω ανάπτυξη τόσο των τουριστικών, όσο και των επιχειρηματικών σχέσεων Ελλάδας και Βραζιλίας.