Σαφή μείωση στις ενεργειακές δαπάνες, περιορισμό των περικοπών ΑΠΕ και χαμηλότερα κόστη προμήθειας, με τα οφέλη να “γέρνουν” προφανώς προς την κυπριακή πλευρά που αίρει την ενεργειακή της απομόνωση, αλλά να διαχέονται και προς την ελληνική, φέρνει το καλώδιο GSI.
Ανάλογα με μια σειρά από σενάρια και παραμέτρους, από το κόστος του φυσικού αέριου μέχρι την χωρητικότητα του καλωδίου και με έτος αναφοράς το 2035, τα οφέλη για τις εμπλεκόμενες χώρες υπολογίζονται από 123 έως 138 εκατ. ευρώ το χρόνο.
Η μελέτη που παρουσίασε ο αναπληρωτής καθηγητής του ΑΠΘ Παντελής Μπίσκας από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου «Ενέργεια & Ανάπτυξη» που πραγματοποιεί το Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), λαμβάνει υπόψη τρία σενάρια για μεταφορική ικανότητα του καλωδίου 500 MW, 750 MW και 1000 MW.
Ταυτόχρονα η προσομείωση κάνει δύο παραδοχές για την τιμή του φυσικού αερίου το 2035, την πρώτη στα 27,97€/MWh και για τις δύο χώρες και την δεύτερη που αφορά την Κύπρο στα 17,97€/MWh, δηλαδή 10 ευρώ χαμηλότερα, με την παραδοχή ότι μέχρι τότε, η Λευκωσία θα έχει πλέον δική της παραγωγή. Κι αυτό, καθώς η παραγωγή αερίου στην Κύπρο από το κοίτασμα «Κρόνος» προβλέπεται να ξεκινήσει εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028, σύμφωνα με τις πρόσφατες τοποθετήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων της Λευκωσίας.
Στην πράξη η μελέτη συγκρίνει το πόσο πιο ανταγωνιστική θα είναι η ενέργεια που θα μεταφέρεται μέσω της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου το 2035 σε σχέση με εκείνη που θα παράγουν οι τοπικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής της Κύπρου, όταν θα αρχίσουν να τροφοδοτούνται με εγχώριο αέριο, με βάση μια σειρά από σενάρια και παραδοχές για τους παράγοντες κόστους.
Συνυπολογίζει για παράδειγμα και ότι η τιμή του CO2 (που επίσης συνθέτει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής των συμβατικών μονάδων) θα κινείται τότε στα 121,9€/τόνο (έναντι 90 € σήμερα).
Τα τρία σενάρια
Στο σενάριο για μεταφορική ικανότητα 500 MW, η μείωση της ενεργειακής δαπάνης για τους καταναλωτές ανέρχεται σε 138,1 εκατ. ευρώ, όπως δείχνει η παραπάνω διαφάνεια, εκ των οποίων οι Κύπριοι εξοικονομούν 123,7 εκατ. ευρώ και οι Ελληνες 14,3 εκατ. ευρώ. Σημειωτέον ότι το καλώδιο είναι αμφίδρομης ροής, δηλαδή εφόσον γίνει πράξη, θα επιτρέπει τόσο τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από την Ελλάδα προς την Κύπρο όσο και το αντίστροφο.
Στο σενάριο μιας διασύνδεσης με χωρητικότητα 750 MW, το συνολικό όφελος διαμορφώνεται σε 122,7 εκατ. ευρώ, με την Κύπρο να “γλιτώνει” 126,6 εκατ. ευρώ το χρόνο και την Ελλάδα να επιβαρύνεται κατά 3,9 εκατ. ευρώ.
Στο τρίτο σενάριο, ενός καλωδίου με capacity 1.000 MW, όσο είναι και η μεταφορική ικανότητα με βάση την οποία σχεδιαστεί το GSI, οι μεν Κύπριοι καταναλωτές θα πληρώνουν 123,6 εκατ. ευρώ λιγότερα το χρόνο για τις ενεργειακές τους ανάγκες, οι δε Ελληνες θα εξοικονομούν περί τα 4,7 εκατ. ευρώ.
Η σύγκριση με φθηνότερο φυσικό αέριο
Αν πάλι το 2035 το εγχώριο φυσικό αέριο στην Κύπρο είναι ακόμη φθηνότερο από τις παραπάνω παραδοχές, τότε το GSI θα συνεχίσει να είναι ανταγωνιστικό ως έργο, απλώς η εξοικονόμηση για τους καταναλωτές θα περιοριστεί στα 40–50 εκατ. ευρώ ετησίως.
Τι σημαίνει για τις τιμές χονδρικής
Στο ερώτημα, πόσο θα μειωθεί η τιμή χονδρικής στην Κύπρο, η μελέτη υπολογίζει ότι από τα 120,49 ευρώ/MWh το 2035 στο σενάριο χωρίς τον GSI, θα υποχωρήσει στα 99,14€/MWh στο σενάριο ενός καλωδίου με ικανότητα μεταφοράς 500 MW. Αναφορικά με την τιμή χονδρικής της Ελλάδας τα οφέλη είναι περιορισμένα, καθώς μειώνεται ελαφρώς από 102,22€/MWh χωρίς την διασύνδεση σε 101-102 €/MW, αναλόγως του σεναρίου για το capacity.
Το ενδιαφέρον ωστόσο αφορά την μεγάλη πτώση της τιμής χονδρικής στην Κύπρο. Ακριβώς λόγω της άρσης της ενεργειακής της απομόνωσης, μειώνεται κατά περίπου 21,5 €/MWh (-19%) και φτάνει στο επίπεδο της Ελλάδας.
Χαμηλότερες περικοπές
Στο ερώτημα τι σημαίνει ότι η πράσινη κυπριακή ενέργεια θα μπορεί να εξάγεται στην Ελλάδα, η απάντηση είναι λιγότερες περικοπές για την χώρα, καθώς θα μειωθούν από το 11,8% σε περίπου 5% αναλόγως των σεναρίων για την χωρητικότητα του καλωδίου. Ταυτόχρονα οι κυπριακές θερμικές μονάδες θα λειτουργούν πολύ λιγότερο. Σημαντικά μικρότερη θα είναι η επίπτωση για τις περικοπές στην Ελλάδα, με την μελέτη να μιλά για οριακή μείωση από 3,1% σε 2,9%.