Στην Ιστορία έχει περάσει η αισιοδοξία που καλλιεργούνταν από το οικονομικό επιτελείο για ανεπαίσθητες επιπτώσεις από τη δυσμενή παγκόσμια συγκυρία στην ελληνική οικονομία.

Το τρίπτυχο της ανόδου των τιμών των τροφίμων, της τρελής κούρσας των τιμών του πετρελαίου και της πιστωτικής κρίσης που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και διαχύθηκε σε άλλες γωνιές της Γης με μεγάλη ένταση και σε άλλες με μικρότερη έχει ήδη αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία, το οποίο οδεύει περισσότερο προς διεύρυνση παρά προς συρρίκνωση.

«Η φτώχεια φέρνει γκρίνια» λέει ο λαός και η θυμοσοφία του αποδεικνύεται ήδη τόσο από την πρόσφατη κόντρα ανάμεσα στην κυβέρνηση και στον ΣΕΒ, με εκατέρωθεν βολές για την ακρίβεια και την αποδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, όσο και από την καταγραφή της λαϊκής δυσαρέσκειας στις δημοσκοπήσεις αλλά και στις εκλογικές περιφέρειες των βουλευτών της κυβερνώσας παράταξης.

Σειρά στοιχείων καταδεικνύει το πλήγμα που έχει υποστεί η ελληνική οικονομία, αλλά οι μεγαλύτερες πολιτικές παρενέργειες απορρέουν από το δίδυμο χτύπημα στις τιμές από πετρέλαιο και τρόφιμα, το οποίο συμπληρώνεται από ένα ισχυρό μίγμα κερδοσκοπίας. Ήδη στο γαλάζιο στρατόπεδο η γκρίνια είναι περισσότερο από αισθητή. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ήδη από την περασμένη Παρασκευή ο πρωθυπουργός, επιστρατεύοντας την προσωπική του απήχηση στις λαϊκές ανησυχίες, εγκαινίασε πρόγραμμα περιοδειών στην περιφέρεια.

Σε δεύτερο επίπεδο, η κυβέρνηση επιστρατεύει μέτρα που θα αναδείξουν αντίδραση στην έντονη δράση της ακρίβειας, με διαφημιστικά σποτ που στόχο θα έχουν την τόνωση της καταναλωτικής συνείδησης αλλά και με ανακοίνωση ποινών σε επιχειρήσεις που βρέθηκαν να κερδοσκοπούν, για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις περί ασύδοτης -πλην απελευθερωμένης- αγοράς.

Σε χρόνο παράλληλο, σε δύο εβδομάδες από σήμερα (στις 9 Ιουνίου) η ΕΣΥΕ θα ανακοινώσει νέα εκτίναξη του πληθωρισμού σε επίπεδα υψηλότερα του 4,5%, την ώρα που ο ΟΗΕ προειδοποιεί για προβλεπόμενη νέα αύξηση των τιμών των τροφίμων φέτος κατά 30%-40% σε βασικά αγαθά όπως το σιτάρι και το ρύζι.

Το μέλλον για τον πληθωρισμό και για την αγοραστική δύναμη των πολιτών της χώρας διαγράφεται δυσοίωνο και ήδη παράγοντες του υπουργείου Οικονομίας δεν κρύβουν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο και νέας αναγκαστικής αναθεώρησης του στόχου για τον πληθωρισμό.

Προ ολίγων εβδομάδων, το οικονομικό επιτελείο αναθεώρησε την ανεδαφική -όπως αποδείχτηκε- εκτίμηση που είχε ενσωματωθεί στον πληθωρισμό για μέσο δείκτη 2,8% στη διάρκεια του έτους, σε 3,5%.

Με την τελευταία έκθεση του διοικητή της ΤτΕ, η κεντρική τράπεζα προέβλεπε μέσο πληθωρισμό 4%, αρκετοί οικονομολόγοι προβλέπουν ακόμα υψηλότερη επίδοση και ήδη άλλωστε το πρώτο τετράμηνο του έτους ο μέσος πληθωρισμός έχει διαμορφωθεί σε 4,27%.

Επιπτώσεις σε κέρδη και ανάπτυξη

Η αποδυνάμωση της αγοραστικής δύναμης σε συνδυασμό με την έντονη αβεβαιότητα για τις μελλοντικές εξελίξεις αλλά και την άνοδο του κόστους του χρήματος έχουν ήδη «κουμπώσει» τους καταναλωτές, γεγονός που φαίνεται από τη σαφή συγκράτηση της τελικής κατανάλωση στην οικονομία το πρώτο τρίμηνο του έτους στο 2,5% από 4,4% το αντίστοιχο περυσινό διάστημα.

Στο μεσοδιάστημα, βέβαια, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν από τα 58 δολάρια (μέση τιμή α΄ τριμήνου 2007) σε 97,77 δολάρια το βαρέλι, το πρώτο τρίμηνο του έτους, ενώ για το δεύτερο τρίμηνο ήδη είναι γεγονός μέση τιμή άνω των 117 δολαρίων.

Με τη σειρά της η μειωμένη κατανάλωση επιδρά ευθέως στην κερδοφορία των επιχειρήσεων, η οποία επίσης υπόκειται σε πιέσεις εξαιτίας των αυξήσεων στο κόστος παραγωγής ελέω πετρελαίου. Σε ευθεία συνάρτηση και με την άνοδο των επιτοκίων χορηγήσεων στο εσωτερικό, οι επενδύσεις από 11,9% που είχαν αυξηθεί το πρώτο τρίμηνο του 2007 φέτος μειώθηκαν κατά 1% και ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι δεν είναι παρά τα πρώτα απειλητικά σύννεφα...

Δυσοίωνες είναι παράλληλα οι εξελίξεις:

1. Στην οικοδομή. Το πρώτο δίμηνο του έτους, οι άδειες που εκδόθηκαν σημειώνουν μείωση 13,7% σε σχέση με το αντίστοιχο περυσινό δίμηνο, ενώ πτώση 2,6% καταγράφεται στον οικοδομικό όγκο και 3,9% στην επιφάνεια. Κτηματομεσίτες κάνουν λόγο για πτώση της ζήτησης ακινήτων έως και κατά 40%, ενώ «χρυσές δουλειές» κάνουν όσοι ασχολούνται με ανακαινίσεις κατοικιών καθώς οι όποιοι αγοραστές στρέφονται στα μεταχειρισμένα ακίνητα αφού τα καινούργια -παρά την πτώση της ζήτησης- παραμένουν απλησίαστα. Σε αυτό το κλίμα, κλειδώθηκαν στο συρτάρι τα σχέδια του οικονομικού επιτελείου για αύξηση των αντικειμενικών αξιών ακινήτων για τις εντός σχεδίου περιοχές, τουλάχιστον έως τις αρχές του 2009.

2. Στη βιομηχανία. Το πρώτο τρίμηνο του έτους η βιομηχανική παραγωγή κατέγραψε μείωση 2,7% έναντι αύξησης 3,5% το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Οι κλάδοι που υπέστησαν τη μεγαλύτερη μείωση της παραγωγής τους είναι: Μηχανών γραφείου - ηλεκτρονικών υπολογιστών (-13,2%), κλωστοϋφαντουργικών υλών (-12,5%), συσκευών ραδιοφωνίας - τηλεόρασης - επικοινωνιών (-12,1%), ιατρικών οργάνων (-11,8%), μη μεταλλικών ορυκτών (-11,7%), ένδυσης (7,8%), ξύλου και φελλού (-7,3%), βασικών μετάλλων (-4,7%) και επίπλων (-3,1%). Ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσε ο κλάδος των μεταφορικών μέσων με αύξηση παραγωγής κατά 35%.

Παράλληλα, ο γενικός δείκτης νέων παραγγελιών στη βιομηχανία τον Μάρτιο παρουσίασε μείωση κατά 10,4% έναντι αύξησης 10,6% τον αντίστοιχο περυσινό μήνα, την ώρα που ο δείκτης τιμών εισαγωγών έτρεχε με ρυθμό 7,9% ( από 0,3%).

3. Στο λιανεμπόριο. Με εξαίρεση τον κλάδο βιβλίων - χαρτικών, το πρώτο δίμηνο του έτους σε όλους τους υπόλοιπους κλάδους σημειώθηκε μείωση του όγκου των λιανικών πωλήσεων. Σε σταθερές τιμές σημειώνεται πτώση τζίρου 7,5% στον κλάδο τροφίμων - ποτών - καπνού, 2,4% σε ένδυση - υπόδηση, 0,9% σε φαρμακευτικά καλλυντικά, ασθενική αύξηση μόλις 0,1% σε μεγάλα καταστήματα τροφίμων και στον κλάδο επίπλων - οικιακού εξοπλισμού, ενώ μόνο ο κλάδος βιβλίων - χαρτικών εμφανίζει άνοδο 5,9%.

Η συνισταμένη των παραπάνω εξελίξεων φάνηκε ήδη στην κάμψη που υπέστη ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, στο 3,6% το πρώτο τρίμηνο από 4,4% το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Δυστυχώς, στελέχη της ΕΣΥΕ δεν αποκλείουν ακόμα μεγαλύτερη συγκράτηση τα επόμενα τρίμηνα, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει ενδεχομένως σε μία ακόμα αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Ήδη άλλωστε μετράμε την πρώτη από το προβλεπόμενο στον προϋπολογισμό 4% σε 3,6%.