Μια… πρώτη απόπειρα προϋπολογισμού επιχειρεί σήμερα η κυβέρνηση με το προσχέδιο του 2009 που κατατίθεται στη Βουλή και παρουσιάζεται στις 12 το μεσημέρι από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γ. Αλογοσκούφη.

Στα βασικά του μεγέθη το προσχέδιο προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 3,4% φέτος και 3,1% το 2009, δημοσιονομικό έλλειμμα 2,3% του ΑΕΠ και 1,8% αντίστοιχα. Για το 2009 τα έσοδα θα αυξηθούν κατά 9,5% ή κατά 5,6 δισ. ευρώ επιπλέον σε σχέση με φέτος, με συγκράτηση του ρυθμού αύξησης των δαπανών στο 8,5%, προκειμένου να ανέλθουν στα 65 δισ. ευρώ.

Το οικονομικό επιτελείο γνωρίζει ότι ενδεχομένως όταν έρθει η ώρα κατάθεσης του τελικού προϋπολογισμού, τον Νοέμβριο, όλα να είναι διαφορετικά καθώς και η ελληνική οικονομία κινείται στο περιβάλλον κινούμενης άμμου, που διαμορφώνουν οι διεθνείς εξελίξεις.

Τόσο οι άμεσες επιπτώσεις όσο και αυτές που προκαλούνται εξαιτίας της απώλειας εμπιστοσύνης στο διεθνές οικονομικό σύστημα δημιουργούν έντονη αβεβαιότητα για τις οικονομικές προοπτικές, οι οποίες επιτείνονται στο εσωτερικό της χώρας λόγω του εύθραυστου πολιτικού σκηνικού. Υπό αυτό το πρίσμα, ο προϋπολογισμός στην τελική του μορφή ενδέχεται να διαφέρει πολύ σε σχέση με το προσχέδιο και ακόμα περισσότερο σε σχέση με τα αποτελέσματα που τελικά θα καταγραφούν το 2009.

Το οικονομικό επιτελείο προσαρμόζεται στην κρίση και επιχειρεί μέσω του προσχεδίου τις ρεαλιστικότερες δυνατές προβλέψεις στη δεδομένη συγκυρία.

Σαφές είναι πάντως ότι οι εποχές κατά τις οποίες η ελληνική οικονομία κατέγραφε ρυθμούς επέκτασης άνω του 4% ανήκουν στο παρελθόν και είναι άγνωστο πότε θα επαναληφθούν αντίστοιχες επιδόσεις, ενώ επισφαλείς είναι και οι προβλέψεις για τη δημοσιονομική συμμόρφωση της χώρας.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Eurostat, εντός του Οκτωβρίου, θα ανακοινώσει πως το δημοσιονομικό έλλειμμα το 2007 δεν ήταν 2,8%, όπως είχε εκτιμήσει η κυβέρνηση, αλλά 3,4% του ΑΕΠ.

Παρ' όλα αυτά, επειδή μεσολάβησαν έκτακτοι παράγοντες, όπως για παράδειγμα οι καταστροφικές πυρκαγιές, η ελληνική οικονομία φαίνεται να γλιτώνει την επάνοδό της σε καθεστώς δημοσιονομικής επιτήρησης.

Η κυβέρνηση τώρα ρίχνει… όλα τα λεφτά στη διατήρηση περιθωρίων ασφαλείας από τους περιορισμούς του συμφώνου σταθερότητας για το 2008, απόπειρα διόλου εύκολη καθώς ο προϋπολογισμός εμφανίζει μαύρη τρύπα κοντά στα 2 δισ. ευρώ, ενώ μόνο από την κρίση και την άνοδο των επιτοκίων οι δαπάνες τόκων επιβαρύνονται κατά περίπου 800 εκατ. ευρώ (αρχική πρόβλεψη 10,5 δισ. ευρώ).

Άμεση προτεραιότητα είναι η διασφάλιση της συγκράτησης του ελλείμματος σε τέτοια επίπεδα ώστε να μην υπάρχει απειλή επαναφοράς της ελληνικής οικονομίας σε καθεστώς επιτήρησης. Γι' αυτό και οι παροχές θα είναι απολύτως μετρημένες - παρά τις πολιτικές επιταγές για ανοίγματα στην κοινωνική πολιτική.

Περιορίζονται στη χορήγηση επιδόματος θέρμανσης σε χαμηλοσυνταξιούχους και σε ανέργους, στη διεύρυνση των εισοδηματικών κλιμακίων του ΕΚΑΣ και στην αύξηση των συντάξεων του ΟΓΑ σε ορίζοντα τριετίας στα 400 ευρώ από 330 που είναι σήμερα.

Μετρημένη θα είναι και η εισοδηματική πολιτική της κυβέρνησης το επόμενο έτος, αν και το οικονομικό επιτελείο δύσκολα θα μπορέσει να στηρίξει αυξήσεις κάτω από το 4%, όταν ο πληθωρισμός φέτος εκτιμάται πως θα κλείσει σε μέσα επίπεδα κοντά στο 4,5%.

Περικοπές δαπανών επιστρατεύονται, από την άλλη πλευρά, για τη συρρίκνωση των ελλειμμάτων, όπως άλλωστε και η ενσωμάτωση των ειδικών λογαριασμών στον προϋπολογισμό που θα δώσουν δημοσιονομική ανάσα, καθώς τα έσοδα υπερβαίνουν κατά περίπου 1 δισ. ευρώ τις δαπάνες που διενεργούνται μέσω αυτών.

Το τελικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα φανεί με τον προϋπολογισμό, όταν και θα ξεκαθαρίσει επακριβώς ποιοι ειδικοί λογαριασμοί εντάσσονται σε αυτόν.

Παρά τις προσπάθειες ελέγχου τόσο των δαπανών όσο και  των εσόδων, ο στόχος που τίθεται για το δημοσιονομικό έλλειμμα το 2008 είναι εξαρχής δύσκολος. Ο πήχης τοποθετείται σύμφωνα με πληροφορίες στο 2,3% του ΑΕΠ και είναι σαφές ότι στο περιβάλλον κινούμενης άμμου της διεθνούς κρίσης και των επιδράσεών της στην Ελλάδα, ιδίως όσον αφορά στη μεγέθυνση του ΑΕΠ, η πρόβλεψη είναι ούτως ή άλλως δύσκολη.

Όσο για το 2009, φιλοδοξία του οικονομικού επιτελείου είναι να υποχωρήσει το έλλειμμα στο 1,8% του ΑΕΠ. Προφανές είναι πως εγκαταλείπεται και ο στόχος που είχε τεθεί για μηδενικά ελλείμματα το 2010, αν και στο πεδίο αυτό η ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας δεν θα αντιμετωπίσει προβλήματα σε επίπεδο ευρωζώνης, αφού και άλλες χώρες έχουν παρόμοια προβλήματα.

Και στην ανάπτυξη, όμως, το οικονομικό επιτελείο έπεσε έξω και τώρα έρχεται μία ακόμα αναθεώρηση στο 3,3% - 3,4% για φέτος και λίγο χαμηλότερα το 2009, ξεπερνώντας έστω και οριακά το 3%. Αρχικά , ο προϋπολογισμός του τρέχοντος έτους είχε ενσωματώσει πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 4%, στόχος που αναθεωρήθηκε τον περασμένο Απρίλιο στο 3,6% για να συρρικνωθεί περαιτέρω, κατόπιν των δυσμενών εξελίξεων τόσο στη διεθνή όσο και στην ελληνική οικονομία.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού έρχεται μία ακόμα αναθεώρηση. Από το 2,9% που προέβλεπε φέτος ο προϋπολογισμός, ο στόχος αναθεωρήθηκε τον Απρίλιο στο 3,5% και τώρα πλέον ο πήχης τίθεται λίγο κάτω από το 4,5%.