Ο δυσεπίλυτος γρίφος του ΟΣΕ παίρνει πλέον σειρά στις προτεραιότητες του υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών το οποίο μετά την επιτυχή έκβαση με την υπόθεση της Ολυμπιακής Αεροπορίας καλείται να δώσει λύση σε ένα ακόμη, σοβαρότερο ίσως, πρόβλημα που αφορά στον πλέον προβληματικό δημόσιο οργανισμό.

Οι αλλαγές που θα προωθηθούν στον ΟΣΕ βρίσκονται σε τελικό στάδιο επεξεργασίας και αναμένεται να ανακοινωθούν περί τα τέλη του μήνα, θα είναι δε πολυεπίπεδες καθώς θα αφορούν στους εργαζομένους, στο παρεχόμενο έργο και στη συνολική λειτουργία του οργανισμού.

Το πρόγραμμα ανασυγκρότησης του ΟΣΕ έχει βασικό και εξαιρετικά φιλόδοξο στόχο τη μείωση του λειτουργικού ελλείμματος του οργανισμού στα 80 εκατ. ευρώ το επόμενο έτος.
Η μείωση του ελλείμματος θα προέλθει κυρίως από την στοχευμένη εθελούσια έξοδο μεγάλου αριθμού υπαλλήλων του ΟΣΕ αλλά και τον εξορθολογισμό της λειτουργίας του με περικοπές σε δρομολόγια ζημιογόνα και ενίσχυση δραστηριοτήτων που έχουν περιθώρια ανάπτυξης όπως π.χ. οι εμπορευματικές δραστηριότητες.

Σε ό,τι αφορά τους εργαζομένους, η εθελούσια έξοδος που θα προωθηθεί δεν θα είναι γενικευμένη όπως π.χ. θα γίνει στην περίπτωση των εργαζομένων της Ολυμπιακής Αεροπορίας, αλλά στοχευμένη και θα αφορά σε συγκεκριμένες ειδικότητες, οι οποίες λόγω διαφοροποίησης της τεχνολογίας δεν είναι πλέον απαραίτητες στον οργανισμό για τη λειτουργία του. Επίσης, η εθελούσια έξοδος θα είναι κλιμακωτή σε χρόνο, ώστε το κόστος να επιμεριστεί. Πάντως, εκτιμάται ότι τα κίνητρα για τους εργαζομένους του ΟΣΕ θα είναι λιγότερο "γενναία" σε σχέση π.χ. με τα αντίστοιχα που έχουν θεσμοθετηθεί για τους υπαλλήλους της Ο.Α. καθώς έχουμε να κάνουμε με προσωπικό ως επί το πλείστον μεγάλης ηλικίας που βρίσκεται κοντά στη συνταξιοδότηση.

Από το σύνολο των περίπου 7.700 εργαζομένων του ΟΣΕ έως και το 2013 υπολογίζεται ότι πρόκειται να αποχωρήσουν λόγω συμπλήρωσης ορίου ηλικίας περίπου 5.000 άτομα. Ο μέσος όρος ηλικίας των υπαλλήλων του ΟΣΕ φτάνει σήμερα τα 50 έτη, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να ανήκει στις υπηρεσίες του Δημοσίου με το πλέον ηλικιωμένο προσωπικό.

Τους νεότερους σε ηλικία υπαλλήλους στον όμιλο ΟΣΕ έχει η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η οποία είναι πλέον ανεξάρτητη εταιρία και απασχολεί 1.980 άτομα.

Να σημειώσουμε ότι πέραν της εθελουσίας εξόδου σε ό,τι αφορά το προσωπικού του ΟΣΕ αλλαγές πρόκειται επίσης να γίνουν και στον Γενικό Κανονισμό Προσωπικού (ΓΕΚΑΠ) καθώς και στον Γενικό Κανονισμό Κυκλοφορίας, από τις οποίες αναμένεται ότι θα υπάρξει υπολογίσιμη μείωση του μισθοδοτικού κόστους.

Αλλαγές και στα δρομολόγια

Σημαντικές αλλαγές με τη μορφή περικοπών θα πρέπει επίσης να αναμένονται και σε δρομολόγια του ΟΣΕ τα οποία είναι πολύ ζημιογόνα. Πρόκειται κυρίως για δρομολόγια εκτός του βασικού άξονα Αθηνών - Θεσσαλονίκης και κυρίως για δρομολόγια στην Πελοπόννησο και στη Βόρεια Ελλάδα. Στις περιοχές όπου τα δρομολόγια έχουν πολύ μικρή ζήτηση θα διατηρηθούν αυτά που είναι απαραίτητα προκειμένου να καλύπτεται η υποχρέωση της παροχής καθολικής υπηρεσίας, ενώ για τις γραμμές αυτές θα επιδιωχτεί να ληφθεί και επιδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επίσης σημαντική αύξηση αναμένεται και στα κόμιστρα τα οποία σήμερα παραμένουν καθηλωμένα σε πολύ χαμηλά επίπεδα, με μόνη εξαίρεση τις τιμές των εισιτηρίων στα τρένα τύπου intercity. Στον σχεδιασμό προβλέπεται παρά την αύξησή τους στα εισιτήρια του ΟΣΕ να παραμείνουν σε επίπεδα χαμηλότερα από την αντίστοιχη των ΚΤΕΛ, προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικά. Σήμερα οι τιμές των τρένων του ΟΣΕ αντιστοιχούν στο 40% των τιμών των ΚΤΕΛ για την ίδια διαδρομή.

Με την αύξηση της τιμής των εισιτηρίων υπολογίζεται ότι την επόμενη διετία ο ΟΣΕ θα καταφέρει να αυξήσει κατά 100% το έσοδο του επιβατικού κομίστρου, ενώ αντίστοιχη αύξηση υπολογίζεται και για το έσοδο του εμπορευματικού κομίστρου, που εκτιμάται ότι το 2010 μπορεί να διαμορφωθεί στα 60 εκατομμύρια ευρώ, ενώ τώρα βρίσκεται περίπου στο ήμισυ.

Ειδικά για τις εμπορευματικές μεταφορές, ο ΟΣΕ θα πρέπει να κάνει υπερπροσπάθεια προκειμένου να γίνει περισσότερο ανταγωνιστικός, προσεγγίζοντας μερίδια αγοράς που έχουν κατακτήσει οι σιδηροδρομικές εταιρίες άλλων χωρών. Σήμερα στην Ελλάδα οι εμπορευματικές μεταφορές που εκτελούνται με τον σιδηρόδρομο καλύπτουν μόλις το 2% του συνόλου των χερσαίων μεταφορών. Ωστόσο, εκτιμάται ότι το ποσοστό αυτό θα ενισχυθεί σημαντικά με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης των υποδομών που θα επιτρέψουν στον ΟΣΕ να παρέχει καλύτερη υπηρεσία.