Tο καυτό μέτωπο των ΔΕΚΟ, με αιχμή τον κλάδο των μεταφορών, ανοίγει η κυβέρνηση εν όψει των νέων εξετάσεων που θα δώσει στην τρόικα εντός του φθινοπώρου για την εκταμίευση της τρίτης δόσης του δανείου ύψους 9 δισ. ευρώ.

Τα χρονικά περιθώρια για ριζικές παρεμβάσεις στη δομή και στη λειτουργία των ΔΕΚΟ έχουν στενέψει επικίνδυνα.

Η απρόσκοπτη συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής απαιτεί εξοικονομήσεις πόρων εκατοντάδων εκατ. ευρώ από τον στενό και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, αφού τα περιθώρια για νέες περικοπές σε μισθούς - συντάξεις και επιβολή νέων φόρων είναι ουσιαστικά ανύπαρκτα.

Οποιαδήποτε κίνηση στα δύο αυτά μέτωπα θα περιόριζε περαιτέρω την κατανάλωση και θα έδινε τη χαριστική βολή στην ανάπτυξη. Έτσι, η επιτυχία της δημοσιονομικής προσαρμογής περνάει και μέσα από τις ΔΕΚΟ, οι οποίες είναι «υπεύθυνες» για ένα μεγάλο κομμάτι του κρατικού χρέους, το οποίο στο τέλος Ιουνίου έφτασε τα 317 δισ. ευρώ (περίπου στο 137% του ΑΕΠ).

Στόχοι των προωθούμενων παρεμβάσεων δεν είναι μόνο το σταμάτημα της «αιμορραγίας» πόρων, η οποία επιβαρύνει τους Έλληνες φορολογουμένους, αλλά και ο εξορθολογισμός των μισθών στη βάση της αποδοτικότητας και της παραγωγικότητας των εργαζομένων.

--- Είδαν και τρόμαξαν

Κατά τη διάρκεια του τελευταίου ελέγχου της ελληνικής οικονομίας από τους εκπροσώπους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), της Κομισιόν και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), το υπουργείο Οικονομικών παρουσίασε μία αναλυτική κατάσταση των οικονομικών των ΔΕΚΟ.

Οι ελεγκτές της τρόικας είδαν τις υποχρεώσεις των 52 ΔΕΚΟ να αυξάνονται το 2009, τις επιχορηγήσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό να διευρύνονται, όπως και τους μισθούς, και όλα αυτά χωρίς κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα, αφού οι ζημίες τους παρέμειναν στα ίδια σχεδόν επίπεδα με αυτά του 2008.

Για τους παραπάνω λόγους, η τρόικα έθεσε στην ελληνική κυβέρνηση αυστηρό χρονοδιάγραμμα, καλώντας την έως το τέλος Σεπτεμβρίου:

* Να ανακοινώσει την οικονομική κατάσταση των πλέον ελλειμματικών ΔΕΚΟ, οι οποίες θα πρέπει να είναι εγκεκριμένες από εξωτερικούς ελεγκτές.

* Να σχεδιάσει ένα πλάνο δράσης για τη βελτίωση των οικονομικών τους και ιδίως του ΟΣΕ και των άλλων αστικών συγκοινωνιών.

* Να επανεξετάσει τις δυνατότητες εκποίησης περιουσιακών στοιχείων (συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων) και να βελτιώσει την εταιρική διακυβέρνηση στις επιχειρήσεις.

Στο νέο μνημόνιο αναφέρεται ξεκάθαρα πως θα πρέπει να προχωρήσουν διαδικασίες αναδιάρθρωσης των ΔΕΚΟ, όμως εκφράζονται ανησυχίες πως μπορεί να υπάρχουν και κρυμμένα κόστη που θα δημιουργήσουν ακόμα περισσότερα προβλήματα στο μέλλον.

Μάλιστα, η τρόικα θέτει και πιο μακροπρόθεσμους στόχους στην κυβέρνηση, σημειώνοντας ότι το 2012 θα πρέπει να έχουν μειωθεί κατά 1,2 δισ. ευρώ οι εισφορές προς τις επιχειρήσεις, καθιστώντας με τον τρόπο αυτόν ακόμη πιο επιτακτική την εξυγίανση των ΔΕΚΟ.

--- Στο κόκκινο
 
Η κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα οι περισσότερες ΔΕΚΟ είναι τουλάχιστον απογοητευτική, λόγω των τεράστιων υποχρεώσεων και των μεγάλων δανειακών αναγκών.
Συνολικά, οι υποχρεώσεις των περισσότερων από τις 52 ΔΕΚΟ για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία το 2009 ανήλθαν στα 18,3 δισ. ευρώ από 10,6 δισ. ευρώ το 2008.

Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 72,6%, δηλαδή μέσα σε έναν χρόνο τα χρέη των εν λόγω επιχειρήσεων αυξήθηκαν κατά περίπου 7,7 δισ. ευρώ (3,3% του ΑΕΠ).

Τις μεγαλύτερες υποχρεώσεις έχει ο ΟΣΕ, οι οποίες το 2009 ανήλθαν σε 9,5 δισ. ευρώ από 9,1 δισ. ευρώ το 2008. Ακολουθεί η ΕΘΕΛ με υποχρεώσεις 1,6 δισ. ευρώ το 2009, τις οποίες έχει σχεδόν μεταφέρει στη φετινή χρήση, καθώς στο πρώτο φετινό τρίμηνο αυτές ανέρχονταν σε 1,61 δισ. ευρώ. Ο ΟΑΣΑ (που εποπτεύει την ΕΘΕΛ, τον ΗΛΠΑΠ και τον ΗΣΑΠ) πέρυσι είχε υποχρεώσεις 2,6 δισ. ευρώ, ποσό το οποίο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο και στο πρώτο τρίμηνο του 2010.

Σε δύσκολη κατάσταση βρίσκονται επίσης τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ, πρώην ΕΒΟ - ΠΥΡΚΑΛ), με υποχρεώσεις ύψους 1 δισ. ευρώ το 2009, και η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) με υποχρεώσεις επίσης 1 δισ. ευρώ.

--- Οι εγγυήσεις

Το ποσό που εγγυήθηκε το 2009 το Δημόσιο για να καλύψουν οι ΔΕΚΟ τις δανειακές τους ανάγκες έφτασε το 1,35 δισ. ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως σε σχέση με το 2008 παρατηρήθηκε κάμψη των εγγυήσεων, οι οποίες πρόπερσι είχαν ανέλθει στο 1,73 δισ. ευρώ. Οι συσσωρευμένες εγγυήσεις στο τέλος του 2009 ξεπέρασαν τα 12,3 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για ποσό το οποίο ουσιαστικά αργά ή γρήγορα θα περάσει στο δημόσιο χρέος. Είναι λίγες οι υπό κρατικό έλεγχο επιχειρήσεις που εξυπηρετούν τα δάνειά τους. Η συντριπτική πλειονότητα στέλνει τον «λογαριασμό» στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.

Η τρόικα δείχνει αποφασισμένη να σταματήσει το καθεστώς αυτό, καθώς έχει θέσει αυστηρά όρια για το ύψος των εγγυήσεων που θα μπορεί να δώσει το Δημόσιο. Για φέτος το όριο αυτό ανέρχεται στα 2 δισ. ευρώ, για το 2011 στο 1 δισ. ευρώ και από το 2012 και μετά απαγορεύει τη διάθεση οποιωνδήποτε εγγυήσεων του ελληνικού δημοσίου.

** Αναδημοσίευση από το 650ό φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας "ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ", 3 - 7 Σεπτεμβρίου 2010.