Σύμφωνα με μελέτη της ICAP, αύξηση 22% σημείωσαν οι πτωχεύσεις εταιριών στη δυτική Ευρώπη. Στην Ελλάδα οι πτωχεύσεις ανήλθαν σε 355, χωρίς να υπολογίζονται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που διακόπτουν οριστικά τις εργασίες τους.

Η ICAP Grouρ, μέλος της FEBIS (Federation of Business Information Services), παρουσιάζει σε αποκλειστικότητα στην ελληνική αγορά στοιχεία πτωχεύσεων εταιριών στη δυτική Ευρώπη.

Τα στοιχεία αυτά καθώς και τα αντίστοιχα άλλων χωρών της Ευρώπης συγκέντρωσαν, ανέλυσαν και μελέτησαν για κάθε χώρα οι εταιρίες-μέλη της FEBIS, όπως η ICAP Group, ενώ η τελική ομαδοποίηση και επιμέλεια έγινε από την CREDITREFORM (Γερμανία).

Όλα τα στοιχεία περιλαμβάνονται στη ετήσια μελέτη "Insolvencies in Europe 2010/2011". 


Πτωχεύσεις εταιριών στη δυτική Ευρώπη

Μετά την οικονομική κρίση που χαρακτήρισε την περυσινή χρονιά (22% αύξηση των πτωχεύσεων), η οικονομία των χωρών της δυτικής Ευρώπης δείχνει σημάδια ανάκαμψης, ιδίως στους τομείς του παγκόσμιου εμπορίου και των επενδύσεων.

Παρά ταύτα, η περυσινή χρονιά βρήκε μία διαιρεμένη Ευρώπη, στην οποία, ενώ βιομηχανικές χώρες όπως η Γερμανία έδειξαν να κερδίζουν από την ανάκαμψη στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιρλανδία λύγισαν κάτω από το βάρος χρεών τους, με αποτέλεσμα τα πακέτα οικονομικής βοήθειας αλλά και η ανασφάλεια που τα συνοδεύει να κάμπτουν και να αναστέλλουν σημαντικά την οικονομική και επιχειρηματική δυναμική τους.

Στις περισσότερες χώρες το ΑΕΠ ανέβηκε σε προ της κρίσης επίπεδα, με αποτέλεσμα την αύξηση των εσόδων των εταιριών (ιδίως στη βιομηχανία) και τη συνεπαγόμενη πτώση των επισφαλειών και πτωχεύσεων. Γεγονός πάντως παραμένει ότι η κρίση του 2008 - 2009 δεν έχει ξεπεραστεί οριστικά, παρά τα θετικά σημάδια.

Όσον αφορά στον αριθμό των εταιρικών πτωχεύσεων στις μεμονωμένες χώρες της δυτικής Ευρώπης (κράτη της Ε.Ε., Ελβετία και Νορβηγία), το 2010 αυτός μειώθηκε, όμως το άθροισμά τους είναι το δεύτερο υψηλότερο μέσα στα τελευταία 10 χρόνια, ήτοι 175.677, δηλ. 1,4% μόνο χαμηλότερο από το αρνητικό ρεκόρ των 178.235 του 2009.

Συμπερασματικά, στη γενική εικόνα, όπως αυτή αποτυπώνεται στην έκθεση της Creditreform, παρά τη δυναμική της ευρωζώνης, οι αρνητικές κατά περίπτωση συνέπειες της κρίσης ιδίως στις βιομηχανικές χώρες δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί. Ένας από τους βασικότερους λόγους είναι η δυσκολία χρηματοδότησης που αντιμετώπισαν οι επιχειρήσεις και η οποία, όσο και αν δείχνει πως υποχωρεί, χαρακτηρίζει ακόμη ένα μεγάλο ποσοστό εταιριών.

Η διαφοροποίηση της εξέλιξης των πτωχεύσεων μεταξύ των διαφορετικών χωρών καταδεικνύεται μέσα από την ποσοστιαία μεταβολή τους. Έτσι, σημαντική αύξηση σημειώθηκε στο Λουξεμβούργο (31,5%), στην Ιταλία (30,8%), στην Ελβετία (19,9%) και στην Πορτογαλία (15,6%). Αντίθετα, η Φινλανδία (-12,4%), το Ηνωμένο Βασίλειο (-11,1%) και η Νορβηγία (-10,6%) σημείωσαν την εντυπωσιακότερη μείωση εταιρικών πτωχεύσεων. Γεγονός βέβαια παραμένει ο υψηλός απόλυτος αριθμός των πτωχεύσεων, που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μόνο μία μακροπρόθεσμη ανάκαμψη επί σειρά ετών θα μπορέσει να επηρεάσει θετικά και να φέρει σημαντική μείωση των πτωχεύσεων στη δυτική Ευρώπη.

Τέλος, αξιοσημείωτη είναι η παρατήρηση ότι 3 από τις 10 πτωχεύσεις συνέβησαν στη Γαλλία (29,1%). Στη δεύτερη θέση έρχεται η Γερμανία με 18,3% και οι σκανδιναβικές χώρες με 12,1%, ενώ περίπου 10% των πτωχεύσεων έλαβε χώρα στις χώρες Benelux (Βέλγιο, Ολλανδία και Λουξεμβούργο) και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ποσοστό συμμετοχής τομέων δραστηριότητας στις πτωχεύσεις

Ενώ ο τομέας της βιομηχανίας υπήρξε αυτός που υπέστη τα μεγαλύτερα πλήγματα το 2009, το 2010 έδειξε να ανακάμπτει, χωρίς όμως να μπορεί να μιλήσει κανείς για πλήρη ανάκαμψη. Έτσι, το μερίδιο της βιομηχανίας στις συνολικές εταιρικές πτωχεύσεις έπεσε σε 1 στις 10 (10,9%) αντί 1 στις 9 (11,4%) το 2009. Σε απόλυτα νούμερα, 19.100 βιομηχανικές επιχειρήσεις πτώχευσαν το 2010 έναντι 20.300 το 2009.

Ο κατασκευαστικός τομέας αλλά και αυτός του εμπορίου δεν επέδειξαν αξιοσημείωτη μεταβολή. Τόσο το 2009 όσο και το 2010 το 30,5% των εταιριών που πτώχευσαν ανήκει στον τομέα του εμπορίου, ενώ το 2010 το 21% των επιχειρήσεων δραστηριοποιούνταν στον κλάδο των κατασκευών (έναντι 20,9% το 2009).

Ο τομέας των υπηρεσιών ήταν αυτός που σημείωσε τη μεγαλύτερη αύξηση εταιρικών πτωχεύσεων, ήτοι 37,6% το 2010 έναντι 37,2% το 2009.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τη χρονιά που πέρασε επλήγησαν περισσότερο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (που δομούν κατά πλειονότητα τον τομέα των υπηρεσιών), οι οποίες μπόρεσαν να επωφεληθούν λιγότερο από την οικονομική ανάκαμψη.

Στον τομέα της βιομηχανίας η πτώση στον απόλυτο αριθμό των εταιρικών πτωχεύσεων έφερε και αντίστοιχη μείωση στη συμμετοχή του στις συνολικές πτωχεύσεις. Από τον παραπάνω πίνακα φαίνεται καθαρά, επίσης, πόσο επιρρεπής είναι ο κατασκευαστικός χώρος.

Μελετώντας την εξέλιξη των εταιρικών πτωχεύσεων ανά τομέα από το 2007, συμπεραίνουμε μία βελτίωση στις κατασκευές (ρεκόρ 11,4% ποσοστό συμμετοχής στις συνολικές πτωχεύσεις το 2009 και πτώση την περυσινή χρονιά) και μία σταδιακά σταθερή επιδείνωση στον τομέα των υπηρεσιών (αύξηση 1,2% κατά τη διάρκεια των τεσσάρων τελευταίων ετών).

Πτωχεύσεις και αγορά εργασίας

Ενώ το 2009 ο αριθμός των ανέργων που έχασαν τη θέση εργασίας τους λόγω πτώχευσης της εταιρίας στην οποία απασχολούνταν ανήλθε σε 2 εκατομμύρια, το 2010 ο αντίστοιχος αριθμός κυμάνθηκε στο 1,4 εκατομμύριο, ήτοι ήταν 30% μικρότερος. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη μείωση των πτωχεύσεων μεγάλων εταιριών, οι οποίες προκαλούν μαζικές απολύσεις και λόγω του ότι οι πτωχευμένες επιχειρήσεις, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, ήταν στον μεγαλύτερο όγκο τους μικρομεσαίες.

Σημαντικό κρίνουμε να τονίσουμε στο σημείο αυτό ότι μία πτώχευση οδηγεί σε απώλεια εργασίας όχι μόνο στην ίδια την εταιρία αλλά και μέσω αλυσιδωτής αντίδρασης στις εταιρίες που λειτουργούν ως συνεργάτες ή προμηθευτές αυτής.

Δείκτης πτωχεύσεων στη δυτική Ευρώπη

Συγκρινόμενος με τον συνολικό αριθμό εταιρικών πτωχεύσεων για το 2010, το Λουξεμβούργο παρουσίασε το μεγαλύτερο ποσοστό με 321 περιπτώσεις ανά 10.000 εταιρίες. Ακολουθεί η Δανία, ενώ η Γερμανία με 89 περιπτώσεις ανά 10.000 πτωχευμένες επιχειρήσεις ξεπερνάει τον μέσο όρο (68). Στα επίπεδα της Γερμανίας όσον αφορά στον συγκεκριμένο δείκτη κινούνται, επίσης, η Ολλανδία (87), η Φινλανδία (89) και η Νορβηγία (93). Χώρες με τριψήφιο δείκτη είναι η Γαλλία (102), η Ελβετία (123), το Βέλγιο (160) και η Αυστρία (163).

Η εικόνα αυτή βέβαια δεν αποτυπώνει απόλυτα πιστά τη σύγκριση των χωρών αφού, για παράδειγμα, ο δείκτης είναι χαμηλός στις χώρες της νότιας Ευρώπης. Αυτό οφείλεται στο ότι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο σύνολό τους αφορούν κυρίως σε μικρές εμπορικές επιχειρήσεις καθώς και σε ελεύθερους επαγγελματίες, που στο σύνολό τους δεν υπάγονται εύκολα στη διαδικασία της πτώχευσης, αλλά προχωρούν ως επί το πλείστον σε εθελοντικό τερματισμό των εργασιών και επομένως δεν συνυπολογίζονται στην παρούσα μελέτη.

Χώρες
Αριθμός πτωχεύσεων ανά 10.000 εταιρίες
Ελλάδα 7
Ισπανία 14
Ιταλία 24
Πορτογαλία 47
Ηνωμένο Βασίλειο 69
Σουηδία 72
Ιρλανδία 75
Ολλανδία 87
Γερμανία 89
Φινλανδία 89
Νορβηγία 93
Γαλλία 102
Ελβετία 123
Βέλγιο 160
Αυστρία 163
Δανία 207
Λουξεμβούργο 321
Μέσος Όρος 68 

Πτωχεύσεις εταιριών σε κεντρική και ανατολική Ευρώπη

Οι βαθιές πληγές της κρίσης του 2008 - 2009 δεν έχουν ξεπεραστεί ακόμη για τις χώρες της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης, παρά τα ευοίωνα σημάδια που οι περισσότερες από αυτές τις οικονομίες δείχνουν για την περασμένη χρονιά. Έτσι, παρατηρείται συνολικά αύξηση 14,1% στις εταιρικές πτωχεύσεις. Ο ρυθμός ανάκαμψης δε, ο οποίος προήλθε από την ενδυνάμωση των εξαγωγών, είναι ταχύτερος για τις χώρες που ήταν ήδη ανταγωνιστικές πριν από την κρίση, γεγονός που μεταφράζεται σε μεγάλη ανομοιογένεια μεταξύ των αυτών όσον αφορά στις εταιρικές πτωχεύσεις.

Πρωταγωνιστές στην αύξηση των πτωχεύσεων υπήρξαν η Λιθουανία, η Κροατία και η Σλοβενία, παρότι και εδώ θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τη διαφορά στη νομοθεσία, η οποία δεν μας επιτρέπει να προβούμε σε τόσο αξιόπιστη σύγκριση (για παράδειγμα, ο αριθμός των πτωχεύσεων στην Ουγγαρία προέρχεται τόσο από τις πτωχεύσεις όσο και από τις ρευστοποιήσεις αλλά και από τις εταιρίες που έχουν υπαχθεί σε πτωχευτική διαδικασία, ακόμη κι αν αυτή είναι σε εξέλιξη και οι εταιρίες λειτουργούν).

Μείωση των πτωχεύσεων σημείωσαν μόνο η Εσθονία, η Πολωνία και η Σλοβακία. Στην περίπτωση της Ρωσίας, για την οποία δόθηκαν πρώτη φορά αυτά τα στοιχεία, το απόλυτο νούμερο εταιρικών πτωχεύσεων ανήλθε στις 16.600 έναντι 15.500 το 2009.

Συμπερασματικά, λοιπόν, βλέπουμε έντονη διαφοροποίηση μεταξύ των χωρώ,ν με το ΑΕΠ τους να έχει αυξηθεί αθροιστικά από 3,3% έως και 3,5%. Ενώ παρατηρείται βελτίωση των οικονομικών μεγεθών στην Πολωνία, στην Εσθονία και στην Τσεχία, χώρες όπως η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία υπολείπονται ακόμη σε μεγάλο βαθμό και ανακάμπτουν με λιγότερο δυναμισμό και με πιο αργούς ρυθμούς. Τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζονται στην περιοχή είναι το δημοσιονομικό έλλειμμα και το εξωτερικό χρέος αλλά και ανάλογα αυτών της δυτικής Ευρώπης, όπως η αύξηση της ανεργίας και η δυσκολία τραπεζικής χρηματοδότησης. 

Πτωχεύσεις εταιριών στις ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ζηλέψουν αυτήν τη στιγμή την Ευρώπη μια και η οικονομία τους, με το δημοσιονομικό έλλειμμα να φτάνει στο 100% του ΑΕΠ, δεν δείχνει να μπορεί να ανακάμψει σύντομα. Τα σημάδια είναι αρνητικά και όσον αφορά στην ανεργία και οι άνεργοι έχουν φτάσει συνολικά τα 8,4 εκατομμύρια στη χειρότερη απ’ό,τι φαίνεται κρίση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Παρ' όλα αυτά, η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη για τις εταιρικές πτωχεύσεις απ' όσο αυτές σε ιδιωτικό επίπεδο. Έτσι σημειώθηκε πτώση των εταιρικών πτωχεύσεων κατά 5,8%, ήτοι το 2010 πτώχευσαν 57.300 επιχειρήσεις έναντι 60.800 το 2009. Παρά τη βελτίωση αυτή, όμως, ο απόλυτος αριθμός παραμένει ο δεύτερος υψηλότερος από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 μέχρι σήμερα.

Ως βασικότερα δομικά προβλήματα, αίτια της κρίσης, ξεχωρίζουμε την καθοδική πορεία της βιομηχανίας και των κατασκευών αλλά και τη δυσκολία εύρεσης κεφαλαίων για τους επιχειρηματίες λόγω της διστακτικότητας των τραπεζών.

Τοποθέτηση της ICAP Group

Ο κ. Γιάννης Εφραιμίδης, εκτελεστικός διευθυντής του ομίλου ICAP, αναφερόμενος στην εξέλιξη της πορείας των ευρωπαϊκών και των ελληνικών επιχειρήσεων, έκανε την ακόλουθη δήλωση: "Τα στοιχεία για την καταρχήν σταθεροποίηση και στη συνέχεια μικρή μείωση των πτωχεύσεων στη δυτική Ευρώπη συνάδουν ως έναν βαθμό με την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας στην αναφερόμενη περιοχή. Πράγματι, το ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκε κατά 1,8% περίπου το 2010, γεγονός που εκφράστηκε και στα έσοδα και στα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, με συνέπεια ο αριθμός των πτωχεύσεων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να παρουσιάζει μικρή μείωση.

Στην Ελλάδα, η οικονομική ύφεση εντάθηκε το 2010, ενώ η μείωση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 4%, σε συνέχεια της προηγηθείσας μείωσης του 2009 που ήταν -2,3%. Τέλος, αξίζει να παρατηρηθεί ότι, ενώ το 2009 ο περιορισμός της επιχειρηματικής δραστηριότητας είχε εντοπιστεί κυρίως στις κατασκευές και στη βιομηχανία, το 2010 επεκτάθηκε έντονα στους κλάδους του εμπορίου και άλλων υπηρεσιών, οι οποίοι συνεισφέρουν με σημαντικό ποσοστό στη συνολική προστιθέμενη αξία της ελληνικής οικονομίας.

Όσον αφορά στις καταγεγραμμένες 355 πτωχεύσεις στην Ελλάδα για το έτος 2010, είναι φαινομενικά ιδιαίτερα χαμηλές σε σύγκριση με όλες τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Η πραγματικότητα είναι ότι πολλές ελληνικές επιχειρήσεις, ειδικά μικρομεσαίων και ελεύθερων επαγγελματιών, διακόπτουν οριστικά τις εργασίες τους χωρίς να κηρυχθούν δικαστικά σε πτώχευση. Συνεπώς, πολλές επιχειρήσεις στην Ελλάδα οδηγούνται σε παύση λειτουργίας, χωρίς όμως να καταγράφονται ως πτωχευμένες.

Λαμβάνοντας υπόψη και τα δεδομένα που προκύπτουν από την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των ελληνικών εταιριών, συμπεραίνουμε ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να επηρεάζονται αρνητικά από την οικονομική κρίση για αρκετό ακόμα διάστημα. Υπενθυμίζουμε ότι από την επεξεργασία των ισολογισμών του συνόλου των ελληνικών εταιριών για το έτος 2009 προέκυψε υποχώρηση του κύκλου εργασιών κατά 10% περίπου, ενώ καταγράφηκε και δραστική μείωση των (προ φόρου) κερδών κατά 58% περίπου.

Η πτωτική αυτή τάση συνεχίστηκε και το 2010 αφού, με βάση τις πρώτες ενδείξεις (από δείγμα 1.050 εταιριών με ισολογισμούς που λήγουν στις 30/6/2010), οι πωλήσεις ήταν μειωμένες κατά 5,5%, ενώ η κερδοφορία συρρικνώθηκε και πάλι σε ποσοστό 57%, ήτοι από 105 εκατ. ευρώ σε 45 εκατ.

Επιπλέον, τα ποσοστά ασυνέπειας των ελληνικών επιχειρήσεων εμφανίζουν σημαντική αύξηση κατά 32% το 2010 σε σχέση με το 2009 φτάνοντας στο 6,10% έναντι 4,65% το 2009. Δηλαδή, η τάση αυτή αύξηση της ασυνέπειας αναμένεται να συνεχιστεί και σύμφωνα με μελέτες της ICAP βασισμένες στην εξέλιξη των μακροοικονομικών μεγεθών της ελληνικής οικονομίας εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε επίπεδα της τάξης ίσως και πάνω από 8% για το 2011.

Με βάση τις εξελίξεις αυτές, είναι δεδομένο ότι οι επισφάλειες για ένα μεγάλο ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων θα αυξηθούν, ενώ η πιστοληπτική ικανότητα πολλών εταιριών πιθανότατα θα επιδεινωθεί. Συνεπώς, η αύξηση της παραγωγικότητας, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, η συγκράτηση του κόστους λειτουργίας και η αναζήτηση νέων αγορών είναι πλέον βασικές προϋποθέσεις για την εύρυθμη λειτουργία οποιασδήποτε επιχείρησης, συνδυασμένες πάντα και οπωσδήποτε με την αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων εκτίμησης του πιστωτικού κινδύνου και της αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας κάθε επιχείρησης πριν από κάθε συνεργασία.