Με τα «τεφτέρια» ανά χείρας αρχίζουν τον έλεγχο της ελληνικής οικονομίας τα τεχνικά στελέχη της τρόικας, ενώ την Τετάρτη ή την Πέμπτη θα γίνει και το πρώτο ραντεβού των υψηλόβαθμων στελεχών της με τον νέο υπουργό Οικονομικών Γ. Στουρνάρα.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της ελληνικής θέσης στις επαφές με την τρόικα, το οικονομικό επιτελείο είχε μπαράζ συσκέψεων το Σαββατοκύριακο, ενώ νωρίτερα πραγματοποιήθηκε νέα διυπουργική σύσκεψη.

Το απόγευμα στις 18:00 θα γίνει νέα σύσκεψη των τριών πολιτικών αρχηγών στην οικία του Α. Σαμαρά στην Κηφισιά.

Με ενάμιση μήνα καθυστέρηση και με την Ελλάδα να έχει διανύσει τρίμηνη προεκλογική περίοδο, τα στελέχη της τρόικας έχουν πολλή δουλειά. Και όπως όλα δείχνουν, δύσκολη δουλειά, αφού τους τελευταίους τρεις μήνες έχει παγώσει η εφαρμογή σχεδόν του συνόλου των δράσεων του μνημονίου.

«Ό,τι χρειάζεται υπογραφή υπουργού βρίσκεται σε αναμονή», αναφέρει στέλεχος του οικονομικού επιτελείου, δείχνοντας ότι το νέο μνημόνιο που ισχύει από τα τέλη Φεβρουαρίου είναι επί της ουσίας ανενεργό. Άλλωστε και ο υπηρεσιακός υπουργός Οικονομικών, Γ. Ζανιάς, έριξε όλο το βάρος της προσπάθειάς τους στη συγκέντρωση των εσόδων, ώστε όταν έρθει η νέα ηγεσία του υπουργείου (σήμερα ορκίζεται ο κ. Στουρνάρας) να μη βρει εντελώς άδεια τα κρατικά ταμεία.

Τα υψηλόβαθμα στελέχη της τρόικας θα βρεθούν τις επόμενες μέρες στην Αθήνα για να συναντηθούν με τον κ. Στουρνάρα, αλλά και με τους ηγέτες των πολιτικών κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση. Η αναχώρησή τους από την πρωτεύουσα δεν θα αργήσει, καθώς στόχος της τρόικας είναι μέχρι τα μέσα Ιουλίου να έχει ολοκληρωθεί η πρώτη φάση της αποστολής της.

Σε αυτήν θα γίνει η διάγνωση της κατάστασης. Δηλαδή, θα εξετάσει τι έχει προχωρήσει και κυρίως τι έχει κολλήσει και χρειάζεται επιτάχυνση. Έπειτα, και με δεδομένο ότι και η κυβέρνηση θα έχει καταλήξει στο τι ακριβώς θέλει να κάνει, θα επανέλθουν τα υψηλόβαθμα στελέχη με στόχο μέχρι το τέλος του μήνα να έχει κλείσει ένα αρχικό σχέδιο της επικαιροποίησης του μνημονίου, για να μπορέσει να εκταμιευθεί και η επόμενη δόση.

Αυτός είναι ένας… αισιόδοξος προγραμματισμός, αφού υπάρχει μία σειρά ζητημάτων που μπορεί να τον ανατρέψουν. Τα ζητήματα που θα απασχολήσουν τις συζητήσεις είναι:

1. Η ύφεση. Το ΑΕΠ εκτιμάται πλέον ότι θα συρρικνωθεί με πολύ μεγαλύτερο ρυθμό από ό,τι προβλεπόταν. Η εκτίμηση για 4,7% είναι πλέον εντελώς μη ρεαλιστική. Στο οικονομικό επιτελείο υπολογίζουν ότι η οικονομική δραστηριότητα θα μειωθεί φέτος κατά 6-7%, ενώ η τρόικα θεωρεί ότι μάλλον το ποσοστό θα προσεγγίζει το 7%.

Αυτό σημαίνει αυτομάτως και διόγκωση του ελλείμματος. Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ) έχουν υπολογίσει ότι με ύφεση της τάξης του 6% το έλλειμμα θα εκτοξευτεί αυτομάτως στο 8% του ΑΕΠ, χωρίς να συνυπολογιστεί η αρνητική επίδραση που θα έχει η επιδείνωση της ύφεσης στην πορεία των εσόδων.

Άρα, η τρόικα είναι βέβαιο ότι θα πιέσει για τη λήψη περισσότερων μέτρων περικοπής δαπανών. Στο πλαίσιο αυτό, το νέο οικονομικό επιτελείο φαίνεται να είναι έτοιμο να προχωρήσει σε παρεμβάσεις στη δομή της δημόσιας διοίκησης, με στόχο να δείξει ότι έχει την πρόθεση να μειώσει τον υπέρογκο δημόσιο τομέα και τις σπατάλες.

Με τον τρόπο αυτόν, θα ανοίξει και ο δρόμος της εξόδου για χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους, αφού η τρόικα σε πρόσφατη έκθεσή της αναφέρει ότι ο στόχος της μείωσής τους κατά 150.000 θα επιτευχθεί μόνο εάν γίνει πιο σφιχτή η πολιτική αποχωρήσεων από το Δημόσιο.

2. Αποκρατικοποιήσεις. Η τρόικα έχει αρχίσει να χάνει την υπομονή της με το θέμα του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων. Θέλει πλέον να το δει να υλοποιείται και δεν δέχεται άλλες δικαιολογίες.

Δεν είναι τυχαίο ότι και η κυβέρνηση ψάχνει να βρει ένα project που θα μπορέσει να τρέξει γρήγορα στο πλαίσιο των αποκρατικοποιήσεων. Επίσης, δεν είναι τυχαίο ότι ένα από τα πρώτα ραντεβού που έχουν οριστεί μεταξύ των τεχνικών κλιμακίων της τρόικας και των υπηρεσιακών αρχών της Ελλάδας είναι για τις ιδιωτικοποιήσεις.

3. Φορολογικό. Η κατάρτισή του και η εφαρμογή του έχουν ήδη καθυστερήσει ένα χρόνο. Θα έπρεπε να ήταν έτοιμο από πέρυσι το καλοκαίρι. Η τρόικα θέλει οπωσδήποτε να έχει τελειώσει τους επόμενους μήνες (έως τον Σεπτέμβριο), καθώς θα περιλαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, αλλά και μέτρα που θα τονώσουν τα δημόσια έσοδα, όπως η κατάργηση των φοροαπαλλαγών.

4. Μεταρρυθμίσεις. Ένα άλλο ζήτημα το οποίο θα πρέπει να προχωρήσει σύντομα είναι η υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Είναι ενδεικτικό ότι η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων έχει ξεκινήσει από τον Μάιο του 2010 και ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί. Γι' αυτό η τρόικα θέλει να περιλάβει ένα αναλυτικό πρόγραμμα εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων.

Παράλληλα, θεωρεί ότι έχει έρθει η ώρα να περιγραφούν με λεπτομέρειες και οι αλλαγές στους τομείς της υγείας, της παιδείας, του δικαστικού συστήματος κ.λπ.

5. Ανακεφαλαιοποίηση ελληνικών τραπεζών. Μετά και τις αποφάσεις της ευρωζώνης για ανακεφαλαιοποίηση των ισπανικών τραπεζών μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης (ESM), το οικονομικό επιτελείο θα ζητήσει από την τρόικα να γίνει το ίδιο και με τις ελληνικές τράπεζες, στο πλαίσιο της ίσης μεταχείρισης των χωρών της ευρωζώνης.

Εάν αυτό παρασχεθεί και στην Ελλάδα, τότε το χρέος θα ελαφρυνθεί κατά 50 δισ. ευρώ ή 25% του ΑΕΠ και θα λυθεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα (αυτό της αύξησης του χρέους) στο αίτημα για διετή παράταση στο χρονοδιάγραμμα μείωσης του ελλείμματος.

Το άλλο σημαντικό πρόβλημα για την παροχή της παράτασης είναι να εγκρίνουν οι χώρες της ευρωζώνης νέα δάνεια για τη χώρα μας ύψους 20 δισ. ευρώ. Η λύση και στα δύο προβλήματα πρέπει να δοθεί από την Ελλάδα και έχει να κάνει με την αυστηρή τήρηση του μνημονίου και των μεταρρυθμίσεων.

Όλα αυτά θα πρέπει να συζητηθούν και να επιλυθούν σύντομα, καθώς τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους δεν αρκούν. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο που έχει αυτήν τη στιγμή επεξεργαστεί το ΓΛΚ, το ρευστό τελειώνει στα τέλη του Ιουλίου. Ακόμα, όμως, και αν βρεθεί τρόπος για να επεκταθεί για λίγες μέρες η ρευστότητα του Δημοσίου, στις 20 Αυγούστου θα πρέπει η Ελλάδα να πληρώσει λήξεις ομολόγων και τόκων που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), ύψους 3,8 δισ. ευρώ.

Ποσό το οποίο εάν δεν εκταμιευθούν οι επόμενες δόσεις των δανείων από την ευρωζώνη και το ΔΝΤ η Ελλάδα δεν θα έχει. Άλλωστε, με το βασικό σενάριο για τα διαθέσιμα του κράτους, από τις αρχές Αυγούστου το ταμείο θα είναι μείον κατά 1,2 δισ. ευρώ.

Πέρα από όλα αυτά, η τρόικα έχει ήδη θέσει και δύο «βέτο» προς τη νέα κυβέρνηση. Το ένα έχει να κάνει με τις εργασιακές σχέσεις. Η τρόικα δεν θα δεχτεί καμία υπαναχώρηση και επιστροφή στην προ Φεβρουαρίου κατάσταση των κατώτατων μισθών και των άλλων αλλαγών που προωθήθηκαν τότε.

Το δεύτερο έχει να κάνει με τις μειώσεις των μισθών των υπαλλήλων του Δημοσίου που αμείβονται με ειδικά μισθολόγια. Η τρόικα θεωρεί ότι θα ήταν άνιση μεταχείριση να μη γίνουν οι μειώσεις στα ειδικά μισθολόγια, όταν οι υπόλοιποι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν υποστεί σημαντικές περικοπές στις αποδοχές τους.