Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς ενημερώνει τις επιχειρήσεις ότι κάθε δωρεάν διάθεση αγαθών μικρής αξίας απαιτεί μεγάλη προσοχή για σωστό φορολογικό χαρακτηρισμό και τεκμηρίωση. Στο myDATA προβλέπεται υπό προϋποθέσεις ο τύπος 6.1 «Στοιχείο Αυτοπαράδοσης» και 6.2 «Ιδιοχρησιμοποίηση». Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει πότε το παραστατικό 6.1 εξυπηρετεί την απόδοση ΦΠΑ και δεν αποτελεί κανονικό έσοδο πώλησης για τον υπολογισμό των ακαθάριστων εσόδων. Στο παραστατικό αναγράφονται χωριστά ο ΦΠΑ και η ένδειξη «φόρος μη εκπιπτόμενος».
Το όριο της αξίας μέχρι 10 ευρώ χωρίς ΦΠΑ αφορά υπό προϋποθέσεις συγκεκριμένα δώρα μικρής αξίας και όχι γενική απαλλαγή από την έκδοση απόδειξης ή στοιχείου αυτοπαράδοσης. Το άρθρο 9 παρ. 2β του Κώδικα ΦΠΑ (Ν. 5144/2024) που αντικατέστησε το άρθρο 7 του παλαιού Ν. 2859/2000, εξαιρεί τα δώρα αξίας μέχρι 10 ευρώ και τα δείγματα που διατίθενται για τους σκοπούς της επιχείρησης. Η απόφαση Π.7015/690/1986 εξειδικεύει τις προϋποθέσεις για κάθε δωρεάν προσφορά. Διαφορετικοί κανόνες εφαρμόζονται στην πώληση, στην αυτοπαράδοση, την ιδιοχρησιμοποίηση, στο κέρασμα, στο διαφημιστικό δώρο και στο δείγμα.
Κάθε πώληση χρειάζεται παραστατικό, σύμφωνα με τα άρθρα 12 και 13 του ν.4308/2014, ενώ η πώληση σε ιδιώτη τεκμηριώνεται με απόδειξη λιανικής ή τιμολόγιο, ανεξαρτήτως ποσού. Η παράδοση μέσω διανομέα, θυρίδας ή σημείου παραλαβής δεν μετατρέπει μια πώληση ηλεκτρονικής πλατφόρμας σε αυτοπαράδοση, ούτε υπάρχει προνόμιο εξαίρεσης για στοιχείο αυτοπαράδοσης, αντί απόδειξης πώλησης για συναλλαγές μέχρι 10 ευρώ. Υπεύθυνος για την ηλεκτρονική απόδειξη παραμένει ο πωλητής, ακόμη και όταν τρίτος εκδίδει νόμιμα το παραστατικό παράδοσης για λογαριασμό του.
Κανόνες αυτοπαράδοσης
Η αυτοπαράδοση αφορά συγκεκριμένες διαθέσεις χωρίς πώληση, σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 2 του Ν.5144/2024, την Π.7475/791/7.11.1986 και τις διευκρινίσεις στην Ε.2049/2023. Όταν ο επιχειρηματίας παίρνει αγαθά για προσωπική χρήση ή πραγματοποιεί άλλη διάθεση που υπάγεται στις σχετικές διατάξεις, εξετάζεται εάν η απόκτηση των αγαθών ή των υλικών τους δημιούργησε δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ. Εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, εκδίδεται ειδικό στοιχείο αυτοπαράδοσης και αποδίδεται ο αναλογών φόρος. Βάση υπολογισμού είναι η τρέχουσα τιμή αγοράς ή, ελλείψει αυτής, το κόστος κατά τον χρόνο της διάθεσης, όχι υποχρεωτικά η λιανική τιμή, ενώ η μικρή αξία δεν αναιρεί την υποχρέωση.
Το κέρασμα δεν απαλλάσσεται αυτομάτως, σύμφωνα με τα άρθρα 24 και 9 του Κώδικα ΦΠΑ και τη ΔΕΔ 204/2023. Στην εστίαση, η δωρεάν προσφορά καφέ, φαγητού ή ποτού χρειάζεται διακριτή εξέταση. Ένα αυτοτελές κέρασμα δεν χαρακτηρίζεται απλώς δώρο κάτω των 10 ευρώ για να αποφευχθεί ο ΦΠΑ. Παράλληλα, πρέπει να διακρίνεται από πραγματική εμπορική έκπτωση ή από παροχή που περιλαμβάνεται σε πληρωμένο μενού. Εάν η πλατφόρμα αποζημιώνει το κατάστημα, η μηδενική πληρωμή του πελάτη δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη δωρεάν διάθεση.
Τα δώρα μικρής αξίας έχουν σωρευτικές προϋποθέσεις, σύμφωνα με τον συνδυασμό του άρθρου 9 παρ. 2β του ν.5144/2024 και της Π.7015/690/1986. Προσφέρονται χωρίς αντάλλαγμα για προβολή της επιχείρησης και ανάπτυξη επαγγελματικών σχέσεων. Η αξία κτήσης των αγαθών που προσφέρονται σε ένα πρόσωπο δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Δεν πρέπει να αποτελούν διαδοχικές προσφορές προς το ίδιο πρόσωπο, ενώ η συνολική ετήσια αξία τους δεν υπερβαίνει το 1% των ακαθάριστων εσόδων. Επιπλέον, δεν είναι του ίδιου είδους με τα προϊόντα που εμπορεύεται ή παράγει η επιχείρηση. Συνεπώς, άλλο είναι ένα διαφημιστικό και άλλο ένα εμπόρευμα που χαρίζεται.
Δείγματα και υποχρεώσεις
Τα δείγματα αποτελούν χωριστή κατηγορία, σύμφωνα με το άρθρο 9 του Ν.5144/2024 και την Π.7015/690/1986. Αφορούν προϊόντα όμοια με όσα πωλεί ή παράγει η επιχείρηση, προσφέρονται δωρεάν σε λογικές ποσότητες για γνωριμία και αξιολόγηση της ποιότητάς τους και φέρουν την ένδειξη «δείγμα δωρεάν». Το χρηματικό όριο των 10 ευρώ αφορά τα δώρα και όχι αυτοτελώς τα δείγματα. Η σχετική απόφαση εξαιρεί από αυτές τις κατηγορίες τα οινοπνευματώδη και καπνοβιομηχανικά προϊόντα.
Το Ε.Β.Ε.Π. συνιστά στις επιχειρήσεις να καταγράφουν είδος, ποσότητα, αξία, ημερομηνία και σκοπό κάθε δωρεάν διάθεσης, διατηρώντας τα αντίστοιχα δικαιολογητικά. Με τον λογιστή τους πρέπει να καθορίζουν τον σωστό χαρακτηρισμό, το απαιτούμενο παραστατικό και τη διαβίβαση στο myDATA. Η τεκμηρίωση προστατεύει την επιχείρηση από αχρείαστα πρόστιμα, σύμφωνα και με τη ρητή επισήμανση της ΑΑΔΕ, πως η απλή ένδειξη δώρο ή κέρασμα δεν αρκεί και τα 10 ευρώ δεν καταργούν την απόδειξη.