«Εσωτερικό ζήτημα της Τουρκίας η Χάλκη»

Εσωτερικό ζήτημα της Τουρκίας και θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη, σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό άνευ χαρτοφυλακίου Εγκεμέν Μπαγίς, που είναι επικεφαλής της τουρκικής διαπραγματευτικής ομάδας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. 

Ο κ. Μπαγίς ανέφερε μάλιστα ότι οι μειονότητες έχουν εκπαιδευτικά και θρησκευτικά δικαιώματα που απορρέουν από τη Συνθήκη της Λοζάννης, την οποία χαρακτήρισε «συμφωνία πιο σημαντική από το Σύνταγμα».

«Εάν θα προχωρήσουμε σε μια ρύθμιση σχετικά με τη Θεολογική Σχολή, αυτό δεν θα έχει σχέση με την ενταξιακή διαδικασία, με τα αιτήματα της Ευρώπης, της Αμερικής και του αραβικού κόσμου. Πιστεύω ότι θα πρέπει να εκτιμηθεί ως εσωτερική μας υπόθεση και να συζητηθεί αν θα γίνει ή όχι», είπε ο Μπαγίς.

Η κάπως άσχετη αναφορά του τούρκου υπουργού περί αιτημάτων του «αραβικού κόσμου» προφανώς είναι σχήμα λόγου, αφού πρόκειται για απαντήσεις σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, στο περιθώριο του Αραβοτουρκικού Φόρουμ.

Ο Τούρκος υπουργός είπε ότι «αν κοιτάξουμε το παρελθόν, βλέπουμε ότι η σχολή αυτή λειτούργησε από την άλωση της Πόλης μέχρι και τη δεκαετία του ‘70. Θα πρέπει να δούμε με ποιο καθεστώς είχε λειτουργήσει στο παρελθόν. Να δούμε ποιοι υπέγραψαν τα πτυχία. Όπως ξέρετε, στο παρελθόν είχε τεθεί θέμα ίδρυσης της Θεολογικής Σχολής με καθεστώς πανεπιστημίου. Αν κοιτάξουμε όμως τα πτυχία που έχουν δοθεί, βλέπουμε ότι υπογράφονται όχι από το υπουργείο παιδείας, όπως συμβαίνει στα πανεπιστήμια, αλλά από τις νομαρχιακές διευθύνσεις παιδείας, όπως συμβαίνει στα λύκεια. Βλέπουμε επίσης ότι οι απόφοιτοί τους, υπηρέτησαν τη στρατιωτική τους θητεία όχι ως έφεδροι αξιωματικοί, όπως συνέβαινε με τους αποφοίτους πανεπιστημίου, αλλά ως στρατιώτες, όπως συμβαίνει με τους πτυχιούχους των λυκείων». 

Ο Μπαγίς ανέφερε πως με βάση τη Συνθήκη της Λοζάννης, οι μειονότητες έχουν μια σειρά από δικαιώματα σχετικά με την ικανοποίηση των θρησκευτικών και εκπαιδευτικών τους αναγκών και επεσήμανε: «Το θέμα πρέπει να συζητηθεί με εξέταση του Συντάγματός μας. Εμείς ως Τουρκία μπορούμε να το συζητήσουμε και να αποφασίσουμε, αλλά πιστεύω ότι είναι αδικία προς τους πολίτες μας να το κάνουμε επειδή το θέλουν η Αμερική και η Ευρώπη. Εάν θα υπάρξει κάποιο σχετικό βήμα, πιστεύω ότι και η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να εξετάσει με ευαισθησία τις ανάγκες που έχουν οι ‘Τούρκοι’ (sic) αδελφοί μας στη Δυτική Θράκη ως προς τα εκπαιδευτικά και θρησκευτικά τους καθήκοντα. Αλλά δεν βρίσκω λογικό, να αξιολογείται το θέμα ως διαδικασία σχετική με την ΕΕ».

Ο Τούρκος υπουργός επεσήμανε ότι «εάν υπάρχει ζήτημα Θεολογικής Σχολής στην Τουρκία, αυτό είναι θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι θέμα αναγκών δικών μας πολιτών. Μπορούμε να καθίσουμε και να συζητήσουμε με τους πολίτες μας και να καθορίσουμε τις ανάγκες τους και να δούμε πώς μπορεί να γίνει η επίλυση εντός του δικού μας νομικού πλαισίου».

Πιο συγκεκριμένα, ο Μπαγίς, ερωτηθείς αν η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής προϋποθέτει αλλαγή στο τουρκικό Σύνταγμα, είπε τα εξής: «Η προσωπική μου άποψη είναι το ότι δεν χρειάζεται συνταγματική αλλαγή στο θέμα αυτό. Διότι η Συνθήκη της Λοζάννης, ως διεθνής συνθήκη, είναι συνθήκη πιο σημαντική και από το Σύνταγμά μας. Πρόκειται για ένα κείμενο που από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας και εντεύθεν σεβόμαστε και προτάσσουμε σε πολλές διεθνείς διενέξεις. Εάν το σκεφτούμε στο πλαίσιο αυτό, στο πλαίσιο που εννοώ εγώ, δεν υπάρχει πρόβλημα με το Σύνταγμά μας, ως προς την επαναλειτουργία ως λυκείου, υπό την επίβλεψη του υπουργείου Παιδείας. Μπορούμε να αποφασίσουμε επ’ αυτού, αφού το αξιολογήσουμε το θέμα με συνταγματολόγους». 

Ο Μπαγίς υπογράμμισε ότι «η ταύτιση του θέματος της Θεολογικής Σχολής με το Κυπριακό είναι σαν να βάζουμε μαζί τα μήλα με τα αχλάδια» και τόνισε: «Εμείς λέμε, αν αρθούν τα εμπάργκο εναντίον της ‘ΤΔΒΚ’, εάν οι αδελφοί μας που ζουν στην ‘ΤΔΒΚ’ καταφέρουν να κάνουν άμεσο εμπόριο με τον υπόλοιπο κόσμο, τότε μπορούμε να συζητήσουμε την έλευση ελληνοκυπριακών πλοίων και αεροσκαφών στη χώρα μας, όπως συνέβαινε στο παρελθόν και συνεχιζόταν μέχρι τη δεκαετία του ‘80. Αυτό δεν σημαίνει αναγνώριση».