Νέες κριτικές για την οικονομική πολιτική Ομπάμα

Τα αρνητικά στοιχεία για την ανεργία που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Παρασκευή στις Ηνωμένες Πολιτείες τροφοδοτούν νέες κριτικές για την οικονομική πολιτική του Μπαράκ Ομπάμα. Τον Σεπτέμβριο χάθηκαν 95.000 θέσεις εργασίας. Οι Ρεπουμπλικανοί καταγγέλλουν την αποτυχία του σχεδίου ανάκαμψης και υποστηρίζουν ότι πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στη μείωση των τεραστίων δημοσίων ελλειμμάτων. Στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών, αντίθετα, πολλοί ζητούν την άμεση λήψη νέων μέτρων για τη στήριξη της οικονομίας.
 
Ολόκληρη η οικονομική συζήτηση που γίνεται σήμερα στην Αμερική μπορεί να συμπυκνωθεί σε μια ιστορία. Πριν από λίγο καιρό άρχισαν οι εργασίες για την κατασκευή μιας νέας σήραγγας κάτω από τον ποταμό Χάντσον που θα συνδέει την πολιτεία του Νιου Τζέρσεϊ με τη Νέα Υόρκη. Επρόκειτο να είναι ένα από τα «μεγάλα έργα» της κυβέρνησης Ομπάμα: κάπου 1 με 1,5 εκατομμύριο κάτοικοι του Νιου Τζέρσεϊ πηγαίνουν καθημερινά στη Νέα Υόρκη, οι περισσότεροι για να εργαστούν.
 
Τρεις είναι οι λύσεις που έχουν σήμερα. Το αυτοκίνητο έχει το πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης τις ώρες της αιχμής. Το φέρι ενδείκνυται μόνο για όσους μένουν κοντά. Και το τρένο έχει 12 λεπτά καθυστέρηση κατά μέσο όρο σε κάθε κατεύθυνση, που τις κακές ημέρες μπορεί να φτάσει και τη μία ώρα. Ο λόγος είναι ότι υπάρχει μόνο μία σήραγγα, με περιορισμένοι αριθμό γραμμών. Όλοι περίμεναν έτσι την έναρξη των εργασιών για μια δεύτερη σήραγγα. Αλλά την περασμένη Πέμπτη, ο κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ Κρις Κρίστι αποφάσισε να ακυρώσει τη συμμετοχή του.
 
Λίγο νωρίτερα, είχε ενημερωθεί για μια έκθεση που ανέφερε ότι το συνολικό κόστος του έργου θα έφτανε από τα 8,7 δισεκατομμύρια δολάρια που είχε προβλεφθεί αρχικά στα 11 δισεκατομμύρια, ή και παραπάνω. Πιστός λοιπόν στο δόγμα του κόμματός του για «δημοσιονομική πειθαρχία», ο ρεπουμπλικανός Κρίστι έκανε πίσω. Κι αυτό, παρόλο που η πολιτεία συμμετέχει μόνο κατά το ένα τρίτο στη χρηματοδότηση. Και ότι η απόφαση αυτή οδηγεί σε απώλεια 6.000 άμεσων και 60.000 συνεπαγόμενων θέσεων εργασίας. Και ότι τα οφέλη από το έργο θα είναι μεγάλα τόσο για το Νιου Τζέρσεϊ όσο και για τη Νέα Υόρκη.
 
Εκείνος είπε όχι. Πάνω απ'όλα, η μείωση των δημοσίων ελλειμμάτων. «Δεν θα παρασύρω τους φορολογούμενους σε μια εξάρτηση της οποίας δεν θα βλέπουν ποτέ το τέλος», τόνισε. Ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν έγινε έξαλλος. «Αρνούμενοι να πληρώσουν για μια αναγκαία επένδυση, οι πολιτικοί διαιωνίζουν την ανεργία», έγραψε στους Νιου Γιορκ Τάιμς. Κι ύστερα ήρθαν τα κακά μαντάτα για την ανεργία. Ο ιδιωτικός τομέας έχει προσλάβει λιγότερους απ' ό,τι αναμενόταν.

Την ίδια ώρα, το ποσοστό της «πραγματικής υποαπασχόλησης» - που περιλαμβάνει, εκτός από τους ανέργους, και τα άτομα που απασχολούνται λιγότερες ώρες παρά τη θέλησή τους, καθώς κι εκείνους που σταματούν να ψάχνουν για δουλειά - σκαρφάλωσε στο 17,1%, πλησιάζοντας επικίνδυνα το ιστορικό ρεκόρ του 17,4% στο οποίο έφτασε τον Οκτώβριο του 2009.
 
Για να διατηρήσουν το επίπεδο της απασχόλησης σταθερό με δεδομένη τη δημογραφική τους ανάπτυξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να δημιουργούν κάθε μήνα 100.000 θέσεις εργασίας. Αυτό σημαίνει πως όταν χάνονται 95.000 θέσεις εργασίας, όπως τον περασμένο Σεπτέμβριο, η συνολική απώλεια είναι 195.000 θέσεις. 
 
Ποιος ευθύνεται για όλα αυτά; Η κυβέρνηση Ομπάμα, λένε οι αντίπαλοί της, επειδή δεν κατόρθωσε να δώσει ώθηση στις επενδύσεις. Και πολλοί, μεταξύ των οποίων ο πρώην πρόεδρος της Fed Αλαν Γκρίνσπαν, ζητούν νέα μέτρα λιτότητας, νέες περικοπές. Με τον αμερικανό πρόεδρο τα βάζει και η αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος, κατηγορώντας τον ότι περιόρισε υπερβολικά τα κίνητρα για την επιστροφή των μισθωτών στην εργασία. Εκείνοι ζητούν ένα νέο, ακόμη πιο φιλόδοξο πρόγραμμα ανάκαμψης.
 
Στις 5 Οκτωβρίου, παρενέβησαν στη συζήτηση ο χρηματιστής Τζορτζ Σόρος και ο οικονομολόγος Τζο Στίγκλιτς. Στη διάρκεια συζήτησης που έγινε στο πανεπιστήμιο Κολούμπια με θέμα τις νέες μορφές του καπιταλισμού, ο πρώτος επιτέθηκε στη «θρησκεία της μείωσης του χρέους». Ο καλύτερος τρόπος να οδηγηθεί η οικονομία σε μια μόνιμη καθίζηση, τόνισε, είναι η «δημοσιονομική πειθαρχία». Αν δεν δανειστούμε τώρα που τα επιτόκια είναι χαμηλά - αναρωτήθηκε ο δεύτερος - πότε θα δανειστούμε για να επενδύσουμε σε μεγάλα έργα;
 
Μπροστά στις αντιδράσεις που δημιουργήθηκαν από την ανακοίνωση της απόφασής του, ο κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ υποσχέθηκε να την επανεξετάσει. Οι ψηφοφόροι του τον εξέλεξαν επειδή τους υποσχέθηκε ότι δεν θα αυξήσει ποτέ τους φόρους. Θέλουν όμως και τρένα που να φτάνουν στην ώρα τους…