Μπρα ντε φερ Ευρωζώνης-αγορών

Αντιμέτωπη με τον κακό της εαυτό βρίσκεται για άλλη μια φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επίθεση των κερδοσκόπων για τρίτη συνεχή ημέρα σε Ιταλία και Ισπανία, έσπρωξαν τους αξιωματούχους της Κομισιόν να διαμηνύσουν ότι η Ευρωζώνη δεν αντέχει άλλη καθυστέρηση στην εφαρμογή αποφάσεων.

Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χερμαν Βαν Ρόμπει, δήλωσαν ότι οι εξελίξεις είναι πηγή ανησυχίας και κάλεσαν για άμεση κινητοποίηση των κυβερνήσεων της ευρωζώνης, ενώ ο Ισπανός πρωθυπουργός Χοσέ Λουί Θαπατέρο ζήτησε «να εφαρμοστούν οι αποφάσεις της 21ης Ιουλίου το συντομότερο δυνατό».

Την ίδια ώρα η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις που και ευνοούν αλλά και δυσκολεύουν τις ελληνικές διαπραγματεύσεις για το νέο δάνειο.

Η ανησυχία των Βρυξελλών έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο προσωρινός μηχανισμός EFSF, για να λειτουργήσει με αυξημένες αρμοδιότητες, θα πρέπει να αυξήσει τα κεφάλαια του ώστε να μπορεί να δράσει προτρεπτικά (pre-emptively). Γι' αυτό θα πρέπει η απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Ιουλίου να επικυρωθεί από τα 27 κοινοβούλια. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει μέχρι το τέλος του έτους, όμως οι εξελίξεις και οι πιέσεις των αγορών, ίσως μετατρέψουν την επικύρωση σε fast-track διαδικασία.

Υπενθυμίζεται ότι οι αρχηγοί κρατών της ευρωζώνης αποφάσισαν στις 21 Ιουλίου ότι ο EFSF μπορεί να χρησιμοποιηθεί από χώρες που αντιμετωπίζουν πρόβλημα δανεισμού χωρίς να χρειάζεται να ενταχθούν μόνιμα στο μηχανισμό στήριξης. Αυτή η απόφαση ήταν φωτογραφική διάταξη για την Ιταλία και την Ισπανία, καθώς υπήρχε η ένδειξη ότι οι αγορές θα επικέντρωναν τα πυρά τους εκεί και έτσι το Ταμείο θα πρέπει να μπορεί να παρέμβει στην αγορά και να αγοράσει ομόλογα των χωρών αυτών. Ωστόσο, αυτή η διάταξη παραμένει άσφαιρη εάν δεν υιοθετηθεί άμεσα και υπάρχει κίνδυνος η περιφέρεια να σφυροκοπείται από τις αγορές μέχρι τον Δεκέμβριο.

Η αναζωπύρωση της κρίσης χρέους αναδεικνύει και άλλο ένα πρόβλημα: το γεγονός ότι τα κονδύλια του EFSF είναι ως επί το πλείστον... εγγυήσεις. Για να δεχθεί στον μηχανισμό την Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει σε δανεισμό, πόσο μάλλον αν πρέπει να διατεθούν κονδύλια για την Ιταλία και την Ισπανία. Η Γερμανία ήλπιζε ότι μετά την Ελλάδα θα έκλεινε ο κύκλος της άμεσης χρηματοδότησης γι' αυτό και παρουσιάζονται κάθετα αρνητικοί για αύξηση του ρευστού του EFSF.

Γι αυτό τον λόγο, ο εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου οικονομικών δήλωσε ότι δεν πρέπει να επικρατήσει πανικός για την συμπεριφορά των αγορών προς την Ιταλία και την Ισπανία γιατί η αγορά των ομολόγων κινείται από πλευράς τζίρου σε επίπεδα Αυγούστου, δηλαδή χαμηλά, και ότι όσο περνούν οι μέρες οι αγορές θα αντιληφθούν ότι τα προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης των δύο χωρών ήδη αποδίδουν. Πάντως, υπό το βάρος των εξελίξεων, τόσο η Ρώμη όσο και η Μαδρίτη ετοιμάζονται να ανακοινώσουν νέα πακέτα λιτότητας.

Στάση αναμονής κρατά η Αθήνα

Η κυβέρνηση παρακολουθεί με σκεπτικισμό τις εξελίξεις. Κυβερνητικοί παράγοντες ανέφεραν ότι από τη μία, η νέα πίεση για άμεση εφαρμογή των διευρυμένων αρμοδιοτήτων του EFSF ασφαλώς και ευνοεί το ελληνικό θέμα, καθώς θα επισπεύσει τις διαδικασίες του δανείου.

Μέχρι τώρα, η αργή διαδικασία για την εφαρμογή των αποφάσεων του Ιουλίου έφερνε ως επικρατέστερο σενάριο την σύναψη διμερών δανείων της Ελλάδας με τα κράτη της ευρωζώνης για να εισπράξει την δόση του Σεπτεμβρίου, λύση που προκαλούσε μια σειρά από προβλήματα.

Η επίσπευση της ολοκλήρωσης του δανείου μέσω του EFSF ίσως είναι και η μοναδική θετική εξέλιξη που αφορά την χώρα μας, γιατί η κρυφή ελπίδα των κυβερνώντων ότι οι εξελίξεις βγάζουν την Ελλάδα από το προσκήνιο, ίσως αποδειχθούν φρούδες.

Προβληματισμό προκάλεσε στις αγορές η δήλωση του υπουργού οικονομικών Ε. Βενιζέλου ότι οι διαπραγματεύσεις με τους ιδιώτες επενδυτές στο πρόγραμμα ανταλλαγής και μετακύλησης ομολόγων αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Οκτώβριο. Το μήνυμα ελήφθη ως αδυναμία γιατί ήρθε λίγες μόνο μέρες μετά την διαβεβαίωση του κ. Βενιζέλου ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί εντός του Αυγούστου.

Το ανοικτό μέτωπο με τη συμμετοχή του PSI, ανησύχησε και το ΔΝΤ που κάλεσε τους συμμετέχοντες να ολοκληρώσουν γρήγορα τις διαπραγματεύσεις. Ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ Antonio Borges, τόνισε ότι ένα υψηλό ποσοστό συμμετοχής από τους ιδιώτες πιστωτές είναι απαραίτητο για την χαλάρωση των πιέσεων προς την ελληνική κυβέρνηση.

«Για τη διασφάλιση της επιτυχίας του προγράμματος εν μέσω μιας εύθραυστης κατάστασης, είναι σημαντικό να καταλήξουν γρήγορα σε ένα αποτέλεσμα οι διαπραγματεύσεις και οι ιδιώτες πιστωτές να λάβουν έγκαιρες αποφάσεις για την συμμετοχή τους στην ανταλλαγή χρέους» ανέφερε σε ανακοίνωση του.

Άλλος ένας πονοκέφαλος για την Αθήνα είναι οι διαπραγματεύσεις για τους όρους της νέας δανειακής βοήθειας. Η ανάγκη να ξαναβάλουν, πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη οι μεγάλες χώρες, ενδέχεται να σκληρύνει τη στάση του πυρήνα του ευρώ και να ζητήσει ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα με ισχυρές ασφαλιστικές δικλίδες και ποινές σε περίπτωση καθυστερήσεων ή εκτροχιασμού.

Υπό το βάρος, λοιπόν, της αναζωπύρωσης της κρίσης χρέους, οι καλές προθέσεις της κυβέρνησης και η λήψη όλων των απαραίτητων αποφάσεων και νομοσχεδίων, ενδέχεται να μην είναι πλέον ικανοποιητικές για την ευρωζώνη.