Δίκτυο: Να ενισχυθεί η ισότιμη συμμετοχή των κρατών-μελών στην ΕΕ

Η Ευρώπη απέναντι στη διπλή πρόκληση της λειτουργικότητας και της ενίσχυσης της δημοκρατικής και ισότιμης συμμετοχής των Κρατών Μελών, είναι ο τίτλος του νέου policy paper που δημοσιεύει το ΔΙΚΤΥΟ.

Μια πραγματική ευρωπαϊκή εκτελεστική εξουσία

Η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη κατέδειξε ότι οι θεσμοί της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης στερούνται σαφούς και αποκλειστικής εκτελεστικής ισχύος. Η πολυαρχία στη δομή και οι παρελκόμενες συνέπειες της, ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε Κράτη Μέλη και θεσμικά όργανα, η αργοπορία στη λήψη αποφάσεων, χαρακτήρισαν την ευρωπαϊκή γραφειοκρατία τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα στην Ευρωζώνη, η ισορροπία ισχύος γέρνει προς τη μεριά της ΕΚΤ που κάλυψε σε μεγάλο βαθμό την πολιτική περιδίνηση των υπόλοιπων θεσμικών οργάνων, ενώ λείπει η εκτελεστική αρμοδιότητα από ένα όργανο με μεγαλύτερη πολιτική δικαιοδοσία και λογοδοσία από το Eurogroup (παρά το γεγονός ότι οι μείζονες αποφάσεις περί Μνημονίων λαμβάνονταν από το Ecofin). 

-Ο Πρόεδρος της Επιτροπής και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι και ο επικεφαλής της μεγαλύτερης κοινοβουλευτικής ομάδας στο Ευρωκοινοβούλιο, όπως προκύπτει από τις εκλογές. Η πρόνοια του άρθρου 17, παρ. 7 της ΣΕΕ καλύπτεται από το παράδειγμα της εκλογής του κ. Γιούνκερ, αλλά θα πρέπει να αναμένουμε έως το 2019, θα αποτελέσει απαρέγκλιτο προηγούμενο σεβαστό από όλους τους εμπλεκόμενους του θεσμικού status των Βρυξελλών. Η ενοποίηση των δύο κορυφαίων θέσεων (Επιτροπή και Ευρωπαϊκό Συμβούλιο) θα περιβάλει τον κάτοχο της με ισχυρή πολιτική νομιμοποίηση τόσο σε διακυβερνητικό επίπεδο όσο και σε υπερεθνικό, αλλά και ενώπιον του ΕΚ. Τέλος, η τροποίηση αυτή δεν απαιτεί αλλαγή της Συνθήκης, καθώς μπορεί να προκύψει μέσα από διαοργανική συμφωνία βάσει του άρθρου 295 ΣΛΕΕ. 12

-Η θέση του Προέδρου του Eurogroup και η θέση του Αντιπρόεδρου της Επιτροπής αρμοδίου για την ΟΝΕ, πρέπει να είναι κοινή, ώστε να προκύψει ένας Υπουργός Ευρωπαϊκών Οικονομικών που θα είναι υπόλογος στο ΕΚ.

-Η παραπάνω θέση θα αντικατοπτρίζει και το πρόσωπο της ΟΝΕ στις διεθνείς εκπροσωπήσεις της Ευρωζώνης σε θεσμικά όργανα και οργανισμούς, όπως το ΔΝΤ.

Ενίσχυση του Ευρωκοινοβουλίου και της εμπλοκής των εθνικών κοινοβουλίων

Στο μείζον ζήτημα και στη διαρκή αναζήτηση για νομιμοποίηση, το Ευρωκοινοβούλιο, αλλά και τα εθνικά κοινοβούλια έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν. 

Εμπλοκή των εθνικών κοινοβουλίων στον έλεγχο των οικονομικών και του προϋπολογισμού

-Ανάπτυξη του ρόλου της διακοινοβουλευτικής Διάσκεψης για τη Σταθερότητα, τον Οικονομικό Συντονισμό και τη Διακυβέρνηση στην Ε.Ε, όπως προβλέπεται από το άρθρο 13 του Δημοσιονομικού Συμφώνου.

-Η Διάσκεψη πρέπει να διαθέτει το περιθώριο να ελέγχει, να εξετάζει και να προτείνει μέτρα και
πολιτικές για την οικονομική κατάσταση της ΟΝΕ και τα δημοσιονομικά των Κρατών Μελών. 

-Οι ανά εξάμηνο συναντήσεις της Διάσκεψης καλό είναι να γίνονται την περίοδο κρίσιμων σταθμών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (Νοέμβριο μετά την ετήσια εκτίμηση για την ανάπτυξη και το Ιούνιο μετά τη σύνταξη των συστάσεων προς τα Κράτη Μέλη και πριν από την υιοθέτηση τους από το Συμβούλιο.

- Τέλος, η Διάσκεψη θα μπορεί να συγκαλεί του Υπουργούς Οικονομικών των Κρατών Μελών και τους αρμόδιους με την ευρύτερη οικονομική πολιτική Επιτρόπους, τον Πρόεδρο της ΕΚΤ, καθώς και μέλη της Επιτροπής Ευρωπαϊκού Προϋπολογισμού.

Ενισχύοντας το ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Πέρα από τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει το ΕΚ για την ενίσχυση του ρόλου του στο δημοσιονομικό έλεγχο μέσα στο πλαίσιο του Ευρωπαικού Εξαμήνου, επιπλέον ιδέες μπορούν να εφαρμοστούν:

-Δυνατότητα ανάληψης από κοινού με το Συμβούλιο νομοθετικής πρωτοβουλίας από το ΕΚ. Χωρίς να μειωθεί ή να περιοριστεί η αντίστοιχη αρμοδιότητα από την Επιτροπή, αλλά περισσότερο ως μία κίνηση ουσίας που
θα κάνει τη φωνή των εκπροσώπων των πολιτών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο πιο ηχηρή και αντιληπτή. Σε αυτή τη δυνατότητα μπορεί να ενσωματωθεί η «πρωτοβουλία πολιτών» που αναγνωρίζεται μέσα από το
άρθρο 11 της ΣΕΕ και να λειτουργήσει υποβοηθητικά προς την ίδια κατεύθυνση της συμμετοχής και συνδιαμόρφωσης του ευρωπαικού πολιτικού πλαισίου από τους πολίτες.

Η μάχη ανάμεσα στους λαϊκιστές και τον ορθολογισμό της προόδου και της βελτίωσης στην ΕΕ, είναι σαν ένας μακράς διαρκείας αγώνας μποξ. Πριν από ένα χρόνο, οι λαϊκιστές κέρδισαν τον πρώτο γύρο, όταν το Ηνωμένο
Βασίλειο ψήφισε για το Brexit. Ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε και τον δεύτερο. Ο τρίτος γύρος, όμως, ανήκε στον Εμ. Μακρόν. Η ώρα της αντεπίθεσης ήρθε.