Η πολιτική ενοποίηση μόνη λύση για την ευρωζώνη

Είναι μήπως καιρός να επαναπατρίσουμε εξουσίες από την Ε.Ε.; Το ενδεχόμενο μιας τέτοιας τολμηρής κίνησης απασχολεί όχι μόνο τη Βρετανία, όπου ο πρωθυπουργός Ντέβιντ Κάμερον πρότεινε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ένταξη της Βρετανία στην Ε.Ε., ελπίζοντας να πετύχει ακριβώς αυτό. Μεγαλύτερη έκπληξη είναι το γεγονός ότι το συγκεκριμένο θέμα συζήτησης είναι πλέον ένα από τα πιο καυτά στην ευρωζώνη - αν και για διαφορετικούς λόγους.

Η τελευταία βαρύνουσα συνεισφορά σε αυτήν τη συζήτηση προέρχεται από τον Ashoka Mody, πρώην ανώτατο αξιωματούχο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που τώρα βρίσκεται στο ευρωπαϊκό think tank Bruegel. Στην έκθεσή του «A Schuman compact for the euro area» (Ένα σύμφωνο Schuman για την ευρωζώνη) ξεκινά διακηρύσσοντας ότι στόχος του είναι η διατήρηση του ευρώ. Καταλήγει, όμως, στο ότι ο πιο ρεαλιστικός τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι να σταματήσουμε όλες τις αξιώσεις για δημοσιονομική και τραπεζική ενοποίηση και να επαναπατρίσουμε την πολιτική.

Το επιχείρημά του είναι πως αυτοί οι τομείς πολιτικής απαιτούν σαφή οριοθέτηση αρμοδιοτήτων. Το παρόν σύστημα κοινής κυριαρχίας επί της δημοσιονομικής πολιτικής μεταξύ των κρατών-μελών και των ευρωπαϊκών θεσμών έχει προφανώς αποτύχει. Υποστηρίζει ότι μία γνήσια πολιτική ένωση, με κεντρική δημοσιονομική αρχή και κεντρική αρχή για τον τραπεζικό τομέα δεν είναι πολιτικά εφικτή. Η καλύτερη εναλλακτική σε αυτήν την ενοποίηση είναι η επιστροφή στην εθνική ευθύνη.

Αυτή είναι η δική μου περίληψη της έκθεσης του καθ. Mody. Σε γενικές γραμμές εξηγεί τη δυσλειτουργική πολιτική αντίδραση στην κρίση. Συμφωνώ μαζί του στο κεντρικό σημείο της ανάλυσής του: δεν μπορείς να διοικείς μία περίπλοκη νομισματική ένωση μέσω ενός συστήματος κοινής κυριαρχίας. Κάποιος πρέπει να είναι επικεφαλής.

Η διαφωνία μου έγκειται στο τελικό του συμπέρασμα, που αποτελείται από δύο επιχειρήματα: Το πρώτο είναι πως η πολιτική ένωση δεν είναι εφικτή. Το δεύτερο είναι πως ο επαναπατρισμός της δημοσιονομικής πολιτικής και του τραπεζικού συστήματος θα είναι λειτουργικός. Προτείνει να γίνει αυτό μέσω ενισχυμένων «συμφώνων» - δεσμευτικών συμφωνιών που θα ρυθμίζουν τις θεμελιώδεις αρχές συντονισμού οικονομικής πολιτικής. Δεν θα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ε.Ε. ούτε και των θεσμών της.

Ειδικότερα για την τραπεζική ενοποίηση, ο καθ. Mody υποστηρίζει τη γερμανική άποψη, η οποία αντιστοιχεί σε επαναπατρισμό. Αυτή η πρόταση κάνει λόγο για χαλαρή συμμαχία των εθνικών εποπτικών αρχών, που θα βασίζεται σε κοινά αποδεκτούς κανόνες και πρότυπα και σε αυστηρά σημεία αναφοράς καλής πρακτικής. Για να λειτουργήσει αυτό, όμως, η ίδια η Γερμανία θα πρέπει να δώσει το καλό παράδειγμα και «να διαψεύσει τις φήμες για διάλυση της νέας γενιάς διεθνών τραπεζικών ρυθμιστικών προτύπων». Ως ένα πρώτο βήμα, θα έπρεπε να συγχωνεύσει το κατακερματισμένο σύστημα ασφάλισης καταθέσεων.

Πόσο πιθανό, όμως, είναι κάτι τέτοιο; Ή μάλλον, ας το θέσουμε αλλιώς: Είναι πράγματι τόσο λιγότερες οι πιθανότητες για πολιτική ένωση, από τις πιθανότητες να κάνει η Γερμανία οτιδήποτε από ό,τι προτείνει ο καθ. Mody; Εάν εξαιρέσουμε την τραπεζική ενοποίηση, το πιθανότερο για τη Γερμανία είναι να ενισχύσει το υφιστάμενο σύστημα και όχι να το αλλάξει.

Ένας σοφός φίλος σημείωσε κάποτε πως το μόνο πιο δύσκολο στην Ευρώπη από την ενοποίηση είναι η διάσπαση.

Ακριβώς γι' αυτό, η πολιτική που ακολουθείται είναι να τα κουτσοκαταφέρνουμε με την υπάρχουσα νομοθεσία και τους υφιστάμενους θεσμούς. Όλες οι δραστικές επιλογές -διάλυση της ευρωζώνης, επίσημη χρεοκοπία ή επαναπατρισμός εξουσιών- απαιτούν ομοφωνία που απλούστατα δεν υπάρχει.

Δεν είμαι έτοιμος να εγκαταλείψω τη μεγάλη ιδέα της πολιτικής ενοποίησης. Η Ιστορία της Ε.Ε. έχει δείξει ότι η ενοποίηση μπορεί να είναι εκνευριστικά αργή και δύσκολη διαδικασία, αλλά όταν συμβαίνει είναι τελικά ισχυρή. Η τραπεζική και η δημοσιονομική ενοποίηση εξακολουθούν να βρίσκονται επί τάπητος ακριβώς επειδή τα κράτη-μέλη αντιμετωπίζουν πρόβλημα συλλογικής δράσης και επειδή η κρίση δεν έχει αφήσει άλλη λύση.

Η χαλαρή συνεργασία έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν και δεν λειτούργησε. Ένας λόγος είναι ότι η εθνική κυριαρχία συνεπάγεται για πολίτες και κυβερνήσεις την ελευθερία να αγνοήσουν όσα είχαν εισαγάγει οι προηγούμενες γενιές στις δικές τους συμφωνίες. Δείτε απλώς το Σύμφωνο Σταθερότητας της Ευρώπης.

Για μένα, το βασικό μάθημα από την κρίση της ευρωζώνης είναι πως χωρίς μία κεντρική δύναμη στο ελάχιστο επαρκή, με το δικαίωμα να επιβάλλει οικονομική πολιτική, η νομισματική ένωση είναι τελικά μη βιώσιμη. Οι λογικοί άνθρωποι μπορεί να διαφωνήσουν ως προς το εάν ο στόχος είναι εν τέλει εφικτός. Δεν είναι, όμως, λογικό να εκτιμά κανείς ότι η επιστροφή στο προηγούμενο status quo θα λύσει το πρόβλημα. Από εκεί ήρθαμε.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation