Σχέδιο-κληρονομιά Χαμενεΐ εκτελεί το Ιράν στον πόλεμο

Οι ιρανικές δυνάμεις έχουν θέσει σε εφαρμογή σχέδιο που καταρτίστηκε από τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και τους ανώτατους διοικητές του Ιράν, με στόχο να προκαλέσουν χάος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, να δημιουργήσουν αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές και να αυξήσουν το διακύβευμα, ελπίζοντας να ασκήσουν πίεση στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ ώστε να σταματήσουν την επίθεσή τους.

Πηγή προσκείμενη στο καθεστώς δήλωσε στους Financial Times ότι ο ανώτατος ηγέτης -ο οποίος σκοτώθηκε στο πρώτο κύμα πληγμάτων στην Τεχεράνη το Σάββατο- και οι στενοί του συνεργάτες άρχισαν να επεξεργάζονται ένα «λεπτομερές» σχέδιο μετά τον καταστροφικό 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον περασμένο Ιούνιο.

Το σχέδιο αυτό περιλάμβανε επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και πλήγματα που θα προκαλούσαν διαταραχές στις αερομεταφορές στην περιοχή, ανέφερε η ίδια πηγή.

«Δεν είχαμε άλλη επιλογή από το να κλιμακώσουμε και να ανάψουμε μια μεγάλη φωτιά ώστε να τη δουν όλοι», είπε. «Όταν οι κόκκινες γραμμές μας παραβιάστηκαν κατά παράβαση όλων των διεθνών νόμων, δεν μπορούσαμε πλέον να τηρήσουμε τους κανόνες του παιχνιδιού».

Το σχέδιο τέθηκε σε εφαρμογή παρά τον θάνατο του Χαμενεΐ και τουλάχιστον έξι ακόμη ανώτατων Ιρανών στρατιωτικών και αξιωματούχων των υπηρεσιών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Άμυνας και του επικεφαλής των επίλεκτων Φρουρών της Επανάστασης, κατά τον μαζικό βομβαρδισμό από ΗΠΑ και Ισραήλ.

Ο Αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί, μέλος του τριμελούς προσωρινού ηγετικού συμβουλίου που ανακοινώθηκε λίγες ώρες μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, δήλωσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα τη Δευτέρα ότι «αυτός ο πόλεμος συνεχίζεται βάσει του σχεδιασμού του [Χαμενεΐ]».

Τη Δευτέρα, με το άνοιγμα των αγορών μετά το Σαββατοκύριακο, το καθεστώς κλιμάκωσε δραματικά την αντίδρασή του, στοχεύοντας ενεργειακές εγκαταστάσεις στον πετρελαιοπαραγωγό Κόλπο, εκτοξεύοντας drones σε κρίσιμη εγκατάσταση φυσικού αερίου στο Κατάρ και σε ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας.

Αυτό οδήγησε το Κατάρ, έναν από τους κορυφαίους παγκοσμίως προμηθευτές υγροποιημένου φυσικού αερίου, να διακόψει την παραγωγή. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν, καθώς η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ -στενού θαλάσσιου διαύλου από τον οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας και του φυσικού αερίου- επιβραδύνθηκε σε σημείο ακινητοποίησης.

Τις ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου από ΗΠΑ και Ισραήλ, ιρανικά drones έπληξαν επίσης ξενοδοχεία, αεροδρόμια και λιμάνια σε χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Ομάν και το Μπαχρέιν. Το Ιράν εξαπέλυσε καταιγισμό πυραύλων και drones κατά αμερικανικών βάσεων στην περιοχή και φέρεται να έπληξε βρετανική βάση στην Κύπρο.

«Αυτό θα συνεχιστεί και θα υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση», δήλωσε η πηγή. «Τι περίμεναν; Αν στοχοποιείται η κεφαλή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, νομίζουν ότι δεν θα συμβεί τίποτα;».

Μέρος της προσέγγισης του καθεστώτος ήταν η αποκέντρωση της λήψης στρατιωτικών αποφάσεων ώστε να αποτραπεί η παράλυση των δυνάμεων από δολοφονίες ανώτατων διοικητών, με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί να υποδηλώνει ότι οι ιρανικές δυνάμεις ενεργούν ανεξάρτητα.

«Οι στρατιωτικές μας μονάδες είναι πλέον στην πράξη ανεξάρτητες και κάπως απομονωμένες, και ενεργούν βάσει γενικών οδηγιών που τους δόθηκαν εκ των προτέρων», δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera την Κυριακή.

Οι τακτικές αυτές αντικατοπτρίζουν τα διδάγματα από τον πόλεμο του Ιουνίου, όταν το Ιράν αιφνιδιάστηκε από το βάθος της ισραηλινής διείσδυσης στις υπηρεσίες πληροφοριών του και από την ικανότητα του Ισραήλ να δολοφονεί ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές στις πρώτες ώρες της σύγκρουσης. Αυτή τη φορά αντέδρασε άμεσα μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ και κορυφαίων αξιωματούχων άμυνας.

Η πηγή ανέφερε ότι κατά τον πόλεμο του Ιουνίου, «η διοίκηση ερχόταν από πολύ ψηλά». Όμως «τώρα, οι δυνάμεις στο πεδίο γνωρίζουν ήδη τι πρέπει να κάνουν, ενώ παραμένουν σε πλήρη συντονισμό με το κέντρο διοίκησης».

Οι σφοδρές επιθέσεις αποτελούν απάντηση σε αυτό που η Ισλαμική Δημοκρατία αντιλαμβάνεται ως μάχη επιβίωσης. Κατά τον πόλεμο του Ιουνίου, το καθεστώς περιόρισε τα αντίποινα σε πλήγματα κατά του Ισραήλ και σε μία «προαναγγελθείσα» επίθεση κατά αμερικανικής βάσης στο Κατάρ, μετά τον βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεών του από τις ΗΠΑ, προκαλώντας περιορισμένες ζημιές.

Αυτή τη φορά εκτιμάται ότι το Ιράν εκτόξευσε σχεδόν τόσα -αν όχι περισσότερα- drones και πυραύλους κατά των ΗΑΕ, ενός βασικού περιφερειακού κόμβου εμπορίου και τουρισμού, όσα και κατά του Ισραήλ, σκοτώνοντας τρεις ανθρώπους.

Οι σύμμαχοί του (proxies), οι οποίοι είχαν μείνει εκτός του πολέμου του Ιουνίου, έχουν επίσης εμπλακεί στη σύγκρουση. Η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε πυραύλους κατά του βόρειου Ισραήλ, απειλώντας με νέο πόλεμο στον Λίβανο, ενώ ιρακινές πολιτοφυλακές έπληξαν αμερικανική βάση στο βόρειο Ιράκ και δήλωσαν ότι στόχευσαν Αμερικανούς στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης. Φιλοϊρανοί υποστηρικτές επιχείρησαν επίσης να εισβάλουν στην Πράσινη Ζώνη, όπου στεγάζονται δυτικές πρεσβείες στην ιρακινή πρωτεύουσα.

Η διεύρυνση της περιφερειακής σύγκρουσης αποτελεί το χειρότερο σενάριο που πολλοί φοβούνταν μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ.

Παρότι προκάλεσε κύματα συγκρούσεων στη Γάζα, στον Λίβανο, στην Υεμένη και μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία επιδίωξε να ρυθμίσει τη συμμετοχή της, υπολογίζοντας ότι η απομάκρυνση της σύγκρουσης από το έδαφός της ήταν ο καλύτερος τρόπος διασφάλισης της επιβίωσης του καθεστώτος. Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι υπολογισμοί της άλλαξαν μετά τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου.

Ο ηγέτης της Χαμάς Γιαχία Σινουάρ «ήθελε έναν περιφερειακό πόλεμο στις 7 Οκτωβρίου, αλλά οι σύμμαχοί του τον απέτρεψαν επειδή δεν τον ήθελαν», δήλωσε ο Εμίλ Χοκάγιεμ του International Institute for Strategic Studies. «Τώρα έχουμε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να πυροδοτούν αυτόν τον περιφερειακό πόλεμο, με τους δικούς τους όρους».

Τα περισσότερα βλήματα του Ιράν και των συμμάχων του αναχαιτίστηκαν από την αεράμυνα. Ωστόσο, υπογραμμίζοντας τον χαοτικό χαρακτήρα της κλιμακούμενης σύγκρουσης, ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι η αεράμυνα του Κουβέιτ κατέρριψε κατά λάθος τρία αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη.

Η πηγή ανέφερε ότι τα αντίποινα, συμπεριλαμβανομένων πλήγματων σε στόχους όπως ξενοδοχεία στο Ντουμπάι, «καθιστούν κάθε τοποθεσία που φιλοξενεί Αμερικανούς μη ασφαλή και κανείς δεν θα θέλει να μείνει εκεί».

Πρόσθεσε ότι οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου θα αντιμετωπίσουν πλέον «αυξημένο επενδυτικό κίνδυνο».

«Οι επενδυτές θα τους πουν: βρίσκεστε κοντά στο Ιράν και ανά πάσα στιγμή ένας πύραυλος μπορεί να πέσει στο κέντρο της χώρας σας», είπε.

Ωστόσο, πλήττοντας κράτη του Κόλπου που είχαν επιδιώξει να πείσουν τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να προχωρήσει σε διπλωματική λύση με το Ιράν και είχαν επιδιώξει αποκλιμάκωση τα τελευταία χρόνια, το ισλαμικό καθεστώς διακινδυνεύει περαιτέρω απομόνωση και ενδέχεται να ωθήσει τους γείτονές του να στηρίξουν τον πόλεμο ΗΠΑ - Ισραήλ.

Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι, αντί ενός σαφώς καθορισμένου σχεδίου, η αντίδραση του Ιράν αντανακλά την απερισκεψία του καθεστώτος.

Η αντίδραση του Ιράν ήταν το «εφιαλτικό» σενάριο που πολλοί φοβούνταν, δήλωσε η Μπουρτζού Οζτσελίκ, ανώτερη ερευνήτρια στο RUSI. Πρόσθεσε ότι η επιθετική ρητορική της Τεχεράνης πριν από τον πόλεμο είχε εντείνει τις ανησυχίες ότι το καθεστώς θα ενεργούσε ως «παράλογος, ανεξέλεγκτος δρων».

Η πηγή και ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι ο Χαμενεΐ, 86 ετών, ανέμενε ότι θα σκοτωθεί και θα πεθάνει ως μάρτυρας -παραμένοντας στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη με μέλη της οικογένειάς του παρά την επικείμενη απειλή επίθεσης.

Αυτό σήμαινε λήψη μέτρων ώστε το καθεστώς να συνεχίσει να προβάλλει εσωτερική σταθερότητα και να κλιμακώσει την αντίδρασή του στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.

Πλέον, οι Φρουροί της Επανάστασης επιβλέπουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, υπό την ηγεσία του υποστράτηγου Αχμάντ Βαχιντί, ο οποίος αντικατέστησε τον επικεφαλής της δύναμης μετά τη δολοφονία του το Σάββατο.

«Το Ιράν, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει προετοιμαστεί για έναν μεγάλης διάρκειας πόλεμο», δήλωσε ο Άλι Λαριτζανί, κορυφαίος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, στην πλατφόρμα X τη Δευτέρα.

Το αποτέλεσμα είναι μια κλιμακούμενη σύγκρουση που απειλεί να παρασύρει περισσότερες χώρες -το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε την Κυριακή ότι θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις του, συμπεριλαμβανομένης της RAF Fairford στο Γκλόστερσαϊρ και της κοινής βρετανοαμερικανικής βάσης Diego Garcia στα νησιά Τσάγκος, για την εξαπόλυση επιθέσεων κατά του Ιράν.

«Είτε πρόκειται για το Ηνωμένο Βασίλειο είτε για περιφερειακές χώρες, ενδέχεται να εμπλακούν σε κάτι πάνω στο οποίο δεν έχουν κανέναν έλεγχο», δήλωσε ο Χοκάγιεμ, «το οποίο έχει τη δική του δυναμική, χωρίς κοινή κατανόηση ως προς το επιθυμητό αποτέλεσμα, την ανοχή στον κίνδυνο και την επόμενη ημέρα».