Βουτιά γεν σε χαμηλό 40 ετών

Το γεν υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδό του έναντι του δολαρίου από το 1986, ένα ορόσημο που αναμένεται να προκαλέσει ανησυχία στην Ιαπωνία και να θέσει τους επενδυτές σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής για το ενδεχόμενο παρέμβασης των αρχών στην αγορά συναλλάγματος.

Σύμφωνα με το Bloomberg, το ιαπωνικό νόμισμα υποχώρησε έως και κατά 0,1%, στα 161,96 γεν ανά δολάριο, υπερβαίνοντας το επίπεδο των 161,95 γεν που είχε καταγραφεί τον Ιούλιο του 2024, κατά τη διάρκεια προηγούμενης εκστρατείας της Ιαπωνίας για τη στήριξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Την τελευταία φορά που το γεν διαπραγματευόταν σε αυτό το επίπεδο κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση, βρισκόμενο στα μέσα μιας πολυετούς και ισχυρής ανοδικής πορείας που ακολούθησε μια νομισματική συμφωνία η οποία είχε διαμορφωθεί με πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο κόσμος ήταν τότε πολύ διαφορετικός — η φούσκα των περιουσιακών στοιχείων στην Ιαπωνία βρισκόταν ακόμη σε φάση διαμόρφωσης, η Σοβιετική Ένωση προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του πυρηνικού δυστυχήματος του Τσερνόμπιλ και η ταινία Top Gun μόλις είχε εκτοξεύσει τον Τομ Κρουζ στην κορυφή της κινηματογραφικής δόξας του Χόλιγουντ.

Αυτή τη φορά, το γεν υποχωρεί και η Ιαπωνία εξέρχεται σταδιακά από μια παρατεταμένη οικονομική στασιμότητα που διήρκεσε μία ολόκληρη γενιά. Η αποδυνάμωση του νομίσματος ενισχύει την κερδοφορία των εξαγωγικών επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, συμβάλλει ώστε η χρηματιστηριακή αγορά της χώρας να καταγράφει νέα ιστορικά υψηλά.

Ωστόσο, το κόστος των εισαγωγών αυξάνεται, ιδίως για τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου που τιμολογούνται σε δολάρια. Ο επακόλουθος πληθωρισμός επιβαρύνει τους καταναλωτές, οι οποίοι πληρώνουν ακριβότερα για τα πάντα, από τα τρόφιμα έως την ηλεκτρική ενέργεια, ενώ απειλεί να υπονομεύσει τη δημοτικότητα της κυβέρνησης της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι.

Η πτώση του γεν συνεχίστηκε παρά την αλλαγή καθεστώτος στην Τράπεζα της Ιαπωνίας (Bank of Japan - BOJ), η οποία το 2024 εγκατέλειψε την πολιτική των αρνητικών επιτοκίων — μια εξέλιξη που είχε δημιουργήσει προσδοκίες για ανάκαμψη του ιαπωνικού νομίσματος.

Η BOJ αύξησε στις 16 Ιουνίου το βασικό της επιτόκιο στο 1%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1995. Ωστόσο, η επίδραση ήταν περιορισμένη, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) θα διατηρήσει περιοριστική στάση στη νομισματική της πολιτική.

Παράλληλα, η ιαπωνική κυβέρνηση αναμένεται να ζητήσει «κατάλληλη» διαχείριση της νομισματικής πολιτικής στις βασικές κατευθυντήριες γραμμές της οικονομικής της πολιτικής, σε μια εμφανή προσπάθεια να αποθαρρύνει την κεντρική τράπεζα από περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων.

Η επίμονη αδυναμία του γεν εκδηλώθηκε επίσης παρά την παρέμβαση-ρεκόρ ύψους 11,73 τρισ. γεν (72,5 δισ. δολαρίων) που πραγματοποίησε η κυβέρνηση από τις 28 Απριλίου έως τις 27 Μαΐου, μετά την πρώτη υποχώρηση του νομίσματος πέραν των 160 γεν ανά δολάριο.

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών για τα συναλλαγματικά αποθέματα, κατά τη διάρκεια αυτής της παρέμβασης η Ιαπωνία πιθανότατα ρευστοποίησε μέρος των τοποθετήσεών της σε ξένους τίτλους, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών κρατικών ομολόγων (US Treasuries), προκειμένου να χρηματοδοτήσει την άμυνα του νομίσματος.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας παρακολουθεί πολύ στενά τις εξελίξεις», δήλωσε ο Σον Όσμπορν, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος της Scotiabank, μετά την υπέρβαση του κρίσιμου επιπέδου από το γεν τη Δευτέρα.

Το τεράστιο ποσό που δαπανήθηκε υπογραμμίζει όχι μόνο τη σημασία που έχει για την Ιαπωνία η στήριξη του νομίσματος, αλλά και τη δυσκολία αντιστροφής της τάσης σε μια παγκόσμια αγορά συναλλάγματος ημερήσιου όγκου συναλλαγών 9,5 τρισ. δολαρίων.

Η υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας, Σατσούκι Καταγιάμα, επανέλαβε στις 19 Ιουνίου ότι οι αρχές είναι έτοιμες να λάβουν «τολμηρά μέτρα» για τον περιορισμό υπερβολικών κερδοσκοπικών κινήσεων στην αγορά συναλλάγματος.

Η Καταγιάμα δήλωσε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία βρίσκονται ολοένα και περισσότερο «σε ευθυγράμμιση» όσον αφορά τη συναλλαγματική πολιτική, μετά τη συνάντησή της με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ, και ότι συμφώνησαν να λάβουν «τολμηρά μέτρα» στα νομίσματα, εφόσον αυτό καταστεί αναγκαίο.

Οι παρεμβάσεις του 2022, όταν η Ιαπωνία στήριξε το γεν για πρώτη φορά από το 1998, καθώς και εκείνες του 2024, προσέφεραν μόνο προσωρινή ανακούφιση, πριν το νόμισμα επανέλθει στην καθοδική του πορεία. Στην πιο πρόσφατη περίπτωση, η οποία ξεκίνησε στις 30 Απριλίου, οι αρχές παρενέβησαν στην αγορά επανειλημμένα για να υπερασπιστούν το γεν.

Οι αναλυτές διαφωνούν ως προς τα αίτια της μακροχρόνιας αποδυνάμωσης του γεν, καθώς και ως προς το εάν και με ποιον τρόπο μπορεί να ανακοπεί. Οι διαφορές στα επιτόκια — τόσο οι υφιστάμενες όσο και οι αναμενόμενες — αναφέρονται συχνότερα ως η βασική αιτία, καθώς τα επίμονα χαμηλά επιτόκια στην Ιαπωνία ωθούν τους επενδυτές να πωλούν γεν και να τοποθετούνται σε ξένα περιουσιακά στοιχεία.