Σε μια σημαντική διπλωματική συμφωνία κατέληξαν οι BRICS, καθώς οι ηγέτες τους ξεκίνησαν το Σάββατο τις συνομιλίες κορυφής στο Νέο Δελχί, επιχειρώντας να εμφανίσουν ενιαίο μέτωπο σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων στη Μέση Ανατολή.
Η κοινή διακήρυξη αποτελεί σημαντική διπλωματική πρόοδο για το μπλοκ των αναδυόμενων οικονομιών, καθώς οι χώρες-μέλη είχαν προηγουμένως δυσκολευτεί να συμφωνήσουν σε κοινή θέση για τη σύγκρουση στον Κόλπο, ιδιαίτερα λόγω των διαφορετικών προσεγγίσεων του Ιράν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ο πρωθυπουργός της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, ο οποίος άνοιξε τη σύνοδο, δήλωσε ότι το μπλοκ έχει πλέον «ενηλικιωθεί» και ότι έφτασε η στιγμή να μετατρέψει την ενότητα και τη συναίνεσή του σε συγκεκριμένα αποτελέσματα στην παγκόσμια σκηνή.
Οι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε μια κοινή διακήρυξη, η οποία σύμφωνα με τέσσερις πηγές που μίλησαν στο Reuters είναι απίθανο να κατονομάζει κάποια χώρα, αλλά θα καταδικάζει τη μονομερή επιθετικότητα από οποιαδήποτε χώρα. Οι ηγέτες του μπλοκ αναμένεται να εγκρίνουν το έγγραφο αργότερα το Σάββατο.
Οι διαφωνίες για τη Μέση Ανατολή
Η σύνοδος κορυφής πραγματοποιείται με την προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές μεταξύ των μελών του Ιράν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σχετικά με τη σύγκρουση στον Κόλπο, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επαναλαμβάνουν τις αντεπιθέσεις στον εξάμηνο πόλεμό τους.
Αυτό ακολούθησε μια παύση στις μάχες για μεγάλο μέρος του Αυγούστου, ενώ οι Χούθι στην Υεμένη, που είναι προσκείμενοι στο Ιράν, ενίσχυσαν τον έλεγχό τους στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε διαφωνίες για αρκετά αμφιλεγόμενα ζητήματα, αλλά η Ινδία ηγήθηκε συνεχών διαβουλεύσεων προκειμένου να γεφυρώσει τις αντικρουόμενες θέσεις και να οικοδομήσει συναίνεση μεταξύ των μελών.
Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων συγκρούσεων και των αυξημένων εντάσεων στην περιοχή του Κόλπου, η εξασφάλιση συναίνεσης αποτέλεσε ιδιαίτερα σύνθετη διπλωματική πρόκληση.
Ειδικοί στην εξωτερική πολιτική είχαν δηλώσει ότι η βασική δοκιμασία για το μπλοκ θα ήταν να βρεθεί μια διατύπωση για την κρίση στη Μέση Ανατολή που θα μπορούσαν να αποδεχτούν τόσο το Άμπου Ντάμπι όσο και η Τεχεράνη, ανοίγοντας τον δρόμο για μια κοινή διακήρυξη.
Μια τέτοια κοινή δήλωση είναι απίθανο να επηρεάσει το τρέχον γεωπολιτικό τοπίο, αλλά θα έδειχνε την ενότητα μιας ομάδας αναδυόμενων εθνών απέναντι σε οικονομικά εξουθενωτικές πολιτικές, όπως οι δυτικές κυρώσεις.
Πούτιν, Σι, Πεζεσκιάν και Ραμαφόσα στη σύνοδο
Στη σύνοδο κορυφής συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόσα και ο πρίγκιπας διάδοχος του Άμπου Ντάμπι, Σεΐχης Χάλεντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ αλ Ναχιάν.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι δήλωσε ότι οι χώρες των BRICS θα πρέπει να σταθούν σταθερά στη «σωστή πλευρά της ιστορίας», κατευθύνοντας τη διεθνή τάξη προς μεγαλύτερη ισότητα και δικαιοσύνη.
Οι υπουργοί Εξωτερικών των BRICS, οι οποίοι συναντήθηκαν στο Νέο Δελχί τον Μάιο, δεν μπόρεσαν να εκδώσουν κοινό ανακοινωθέν λόγω των διαφορών μεταξύ Ιράν και ΗΑΕ.
Το μπλοκ των BRICS επιδιώκει να ενισχύσει την εικόνα του, επηρεάζοντας τους διεθνείς κανόνες και απαιτώντας μεταρρύθμιση θεσμών όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, τους οποίους ορισμένα μέλη θεωρούν ότι κυριαρχούνται από δυτικές δυνάμεις.
«Κάθε χώρα πρέπει να έχει φωνή», λέει ο Μόντι
Το Νέο Δελχί, που διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, το Ισραήλ, το Ιράν και τα αραβικά κράτη του Κόλπου, επιδίδεται σε μια διπλωματική εξισορρόπηση. Ο Μόντι πιέζει τα μέλη των BRICS να ενισχύσουν την εμπορική συνεργασία, να μειώσουν τα εμπόδια και να επεκτείνουν τις επιχειρηματικές ευκαιρίες.
«Ενώ ενισχύουμε τις χώρες BRICS, πρέπει επίσης να καθορίσουμε την κατεύθυνση της παγκόσμιας μεταρρύθμισης», δήλωσε ο Μόντι.
«Ο Παγκόσμιος Νότος βρίσκεται σήμερα στην πρώτη γραμμή όσον αφορά τις παγκόσμιες κρίσεις, αλλά στην τελευταία γραμμή όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων. Πρέπει να μετατρέψουμε αυτήν την πυραμίδα και τα προνόμια σε μια πλατφόρμα συνεργασίας — όπου κάθε χώρα έχει φωνή, κάθε μέλος έχει συμφέρον».
Ο Μόντι επανέλαβε επίσης το μακροχρόνιο αίτημα της Ινδίας για επέκταση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένων μόνιμων εδρών για την ίδια και άλλες αναδυόμενες δυνάμεις, λέγοντας ότι η μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν μπορεί πλέον να αναβληθεί.
«Το μήνυμα αυτής της Συνόδου Κορυφής των BRICS που πραγματοποιείται στην Ινδία θα πρέπει να είναι σαφές: Εάν το μέλλον μας είναι κοινό, τότε πρέπει να είναι κοινό και το δικαίωμα να διαμορφώσουμε αυτό το μέλλον», δήλωσε ο Μόντι.
Πάνω από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού
Οι χώρες των BRICS περιλαμβάνουν τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Κίνα και τη Νότια Αφρική, καθώς και την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Ινδονησία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Το μπλοκ ιδρύθηκε το 2009 με στόχο να αμφισβητήσει μια παγκόσμια τάξη που κυριαρχείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους δυτικούς συμμάχους τους.
Μαζί, τα μέλη των BRICS αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού και σχεδόν το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας.