Η πίεση ανεβαίνει και το σύστημα μπορεί να μην αντέξει

Το ειδικό βάρος των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών του Νοεμβρίου και το ενδεχόμενο απώλειας του ελέγχου της Γερουσίας δείχνει να μέτρησαν περισσότερο. Κι αυτό γιατί δεν αποκλείεται οι Δημοκρατικοί να ξεκινούσαν την διαδικασία καθαίρεσης του Τραμπ από την προεδρία, κάτι που ο πρόεδρος γνωρίζει και λογικά δεν το επιθυμεί.

Όμως, οι συνέπειες του πολέμου δεν πρόκειται να εξαφανιστούν δια μαγείας σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ακόμη κι αν η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ αποκαθίστατο το επόμενο διάστημα.

Από πλευράς παραγωγής πετρελαίου, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει οδηγήσει στη μεγαλύτερη μείωση σε βαρέλια σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλο πετρελαϊκό σοκ του παρελθόντος. Η δεκαετία του 1970 έρχεται στο μυαλό όλων μας σε τέτοιες περιπτώσεις, όμως τα σημερινά δεδομένα μοιάζουν χειρότερα.

Κι’ εκείνη την εποχή, το πετρελαϊκό σοκ έδωσε ισχυρή ώθηση στο πληθωρισμό με αποτέλεσμα οι αποδόσεις των ομολόγων να ακολουθήσουν. Όμως, την δεκαετία του 1970, οι μεγάλες οικονομίες δεν ήταν υπερχρεωμένες. Το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ αντιστοιχούσε σε 32% του ΑΕΠ, του Καναδά ήταν κάτω από 20%, της Γερμανίας ήταν κοντά στο 24% και της Γαλλίας  στο 20% όπως της Ιαπωνίας ενώ το μεγαλύτερο ήταν της Βρετανίας με 47%.

Επομένως, οι κεντρικές τράπεζες μπορούσαν να αυξήσουν τα επιτόκια για να καταπολεμήσουν τον πληθωρισμό χωρίς να χρειάζεται να ανησυχούν για τις επιπτώσεις στα δημοσιονομικά ελλείμματα. Με άλλα λόγια, το σύστημα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια τέτοια κατάσταση.

Σήμερα, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι περισσότερες μεγάλες χώρες έχουν υψηλά δημόσια χρέη προς το ΑΕΠ. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ των ΗΠΑ ξεπερνά το 120% ενώ της Ιαπωνίας βρίσκεται πολύ πάνω από το 200% και της Γαλλίας είναι πάνω από 114% για να δώσουμε μερικά παραδείγματα.

Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες οικονομίες είναι πολύ πιο ευάλωτες σε μια άνοδο των επιτοκίων παρέμβασης των κεντρικών τραπεζών για να καταπολεμηθεί ο πληθωρισμός. Επιπλέον, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου και της ενέργειας γενικότερα συμπιέζει τα εισοδήματα των νοικοκυριών και την κατανάλωση, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη και ασκώντας πιέσεις στα φορολογικά έσοδα. Επιπλέον, αυξάνει τις δαπάνες καθώς η ανεργία σηκώνει κεφάλι. Με άλλα λόγια, τα δημοσιονομικά ελλείμματα συνήθως διογκώνονται και πρέπει να χρηματοδοτηθούν εν μέσω έξαρσης του πληθωρισμού.

Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον, η αύξηση του κόστους δανεισμού κατά μια ποσοστιαία μονάδα βάζει πίεση στο σύστημα που αποτυπώνεται στην αγορά ομολόγων. Η μεγάλη μόχλευση των κρατών δεν βοηθά στην απορρόφηση της πίεσης που δημιουργεί μια ενεργειακή κρίση. 

Επομένως, η στρατιωτική επιχείρηση Epic Fury μπορεί να τελείωσε, όμως οι συνέπειες είναι μπροστά μας καθώς το σύστημα είναι υπερδανεισμένο και ευαίσθητο σε αυξήσεις του κόστους δανεισμού; Θα μπορούσε μια μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας λόγω ΑΙ να αλλάξει άρδην την εικόνα προς το καλύτερο; Σίγουρα, όχι άμεσα.