Αντ. Κεφαλάς: ”Μαύρο” τοπίο για το Ασφαλιστικό

Μπορεί να ”άνοιξε” το Ασφαλιστικό, αλλά ο διάλογος είναι προσχηματικός και η πολιτική ατζέντα αφήνει ανέγγιχτα όλα τα μεγάλα προβλήματα του ασφαλιστικού συστήματος. Ποιες μεταρρυθμίσεις θα προωθηθούν, τα προβλήματα που θα μείνουν στο... περιθώριο και πού θα μπορούσαν να αναζητηθούν οι λύσεις. Γράφει ο Αντ. Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 26 Οκτωβρίου 2007 - 08:13

Αντ. Κεφαλάς: ”Μαύρο” τοπίο για το Ασφαλιστικό

του Αντώνη Κεφαλά

O διάλογος που ξεκίνησε για το Ασφαλιστικό είναι προσχηματικός και αλυσιτελής. Η πλειονότητα της κοινωνίας δεν θέλει καμία αλλαγή. Πουθενά. Πολύ περισσότερο στο Ασφαλιστικό.

Η βεβαιότητα η οποία επικρατεί σε κύκλους που γνωρίζουν και εδράζεται και στις επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις είναι πως, στην καλύτερη περίπτωση, η ”μεταρρύθμιση” θα συνίσταται στα εξής:

- Στην εφαρμογή του νόμου Ρέππα που παραμένει ανενεργός. Το ΠΑΣΟΚ δεν θα μπορεί να διαμαρτυρηθεί. Τα άλλα κόμματα δεν μετρούν!

- Στη συγχώνευση μερικών ταμείων· όσο λιγότερα τόσο το καλύτερο για τη Νέα Δημοκρατία.

- Στην επανεξέταση των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, με μερικές προσθήκες, που θα αποδεικνύουν την κοινωνική ευαισθησία, και με μερικές διαγραφές που θα δείχνουν είτε πολιτική βούληση είτε κοινωνική αναλγησία - ανάλογα με την οπτική γωνία που θα επιλεγεί.

- Στην αποκάλυψη των σκανδάλων με τις αναπηρικές συντάξεις.

- Στην κατάθεση χρονοδιαγράμματος για την καταβολή των πόρων που οφείλει το κράτος για τη χρηματοδότηση των ταμείων.

Η ατζέντα αυτή αφήνει ανέγγιχτα όλα τα μεγάλα προβλήματα του ασφαλιστικού συστήματος. Το πρώτο και κυριότερο αφορά στην πολιτική βούληση. Η μορφή του διαλόγου που έχει επιλεγεί στην ουσία δεν είναι διάλογος. Είναι συγκάλυψη πολιτικής ευθύνης.

Στην πράξη κάνει την κυβέρνηση απόλυτο κυρίαρχο της πολιτικής ατζέντας: αυτή επιλέγει εξαρχής να αγνοήσει την αξιωματική αντιπολίτευση και υποβιβάζει τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων σε τυπικό και άνευ ουσίας, καθώς δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως οι απόψεις τους θα ληφθούν υπόψη, ενώ, ταυτόχρονα, επιδιώκει με κάθε μέσο να απομονώσει τον έναν από τον άλλο.

Είναι σαφές πως στη βάση αυτή ο διάλογος δεν θα πετύχει και όσες αντιρρήσεις υπάρχουν θα λυθούν στο... πεζοδρόμιο. Με το ΠΑΣΟΚ, εξάλλου, σε κατάσταση πολιτικής στάσης, η αντιπολίτευση έχει περάσει στα χέρια των συνδικάτων.

Στη ρίζα του προβλήματος βρίσκεται η γήρανση του πληθυσμού, που σημαίνει ότι ο δείκτης εργαζομένων προς συνταξιούχους από 3,7:1 χειροτερεύει σε λιγότερο από 2:1 μετά το 2040. Αυτή η εξέλιξη υπάρχει σε μικρότερο ή σε μεγαλύτερο βαθμό σε όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες.

Σε οικονομικά μεγέθη, εάν σήμερα η συνολική δαπάνη συντάξεων είναι της τάξεως του 12,5% του ΑΕΠ, το 2040 (έπειτα από μία γενιά) το ποσοστό αυτό θα έχει διπλασιαστεί.

Το δεύτερο πρόβλημα έχει... ιστορικό χαρακτήρα. Διαχρονικά οι κυβερνήσεις δανείζονταν, είτε άτοκα είτε με χαμηλό επιτόκιο, τα αποθεματικά των ταμείων, επομένως εμπόδισαν την αξιοποίησή τους σε βαθμό που θα οδηγούσε στη μεγέθυνσή τους.

Ένα τρίτο πρόβλημα είναι η κατάχρηση που γίνεται με τα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, όπως και με τις αναπηρικές συντάξεις. Αυτοί οι τομείς συνεπάγονται υψηλότερες συντάξεις που παρέχονται με λιγότερα χρόνια σύνταξης. Έτσι επιβαρύνονται υπέρμετρα τα αποθεματικά.

Συναφές είναι το τέταρτο πρόβλημα που αφορά στην πολιτική απόφαση, η οποία λαμβάνεται για καθαρά κομματικούς λόγους, κι έχει να κάνει με το ότι εγγράφονται κατά καιρούς στα ταμεία πολλά άτομα που κανονικά δεν έχουν αυτό το δικαίωμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ΝΑΤ -ένα απόλυτα υγιές ταμείο- του οποίου η οικονομική βιωσιμότητα κατ’ αυτόν τον τρόπο υπομονεύτηκε.

Στα πλαίσια της κομματικοκρατίας βρίσκεται και το πρόβλημα με τις κομματικές διοικήσεις των ταμείων που δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν τα αποθεματικά ούτε με σύγχρονους όρους ούτε με σύγχρονες μεθόδους.

Έτσι, οι διοικήσεις αυτές είναι επιρρεπείς στην κακή διαχείριση που στην καλύτερη περίπτωση δεν βελτιώνει τα αποθεματικά και στη χειρότερη ενέχεται σε σκάνδαλα. Αυτό το χαμηλό επίπεδο εποπτείας και διοίκησης σε κάθε ταμείο χωριστά συνεπάγεται παντελή έλλειψη ενδιαφέροντος για τον μακροχρόνιο σχεδιασμό, για την εξυπηρέτηση του ασφαλισμένου και για την περιφρούρηση του δημοσίου χρήματος.

Ο κατάλογος δεν τελειώνει εύκολα. Μπορούμε να προσθέσουμε ακόμη:

- Την άδηλη εργασία και εισφοροδιαφυγή, κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

- Την παροχή σύνταξης σε αναντιστοιχία με την καταβολή εισφορών, γεγονός που υποδηλώνει τεράστια σύγχυση της προνοιακής και της ασφαλιστικής πολιτικής.

- Τον κατακερματισμό των κλάδων της αγοράς εργασίας, που προκαλεί κοινωνικές ανισότητες με πλεονασματικά και ελλειμματικά ταμεία.

Αυτόν τον συναντάμε επίσης και στις βαθμίδες προστασίας, δηλαδή στην κύρια σύνταξη, στην επικουρική και στο εφάπαξ. Ο κατακερματισμός των φορέων κοινωνικής ασφάλισης δημιουργεί θολότητα στο τοπίο και ευνοεί τη διατήρηση προκλητικών προνομίων και κακών διαχειριστικών πρακτικών.

- Την πελατειακή αντιμετώπιση των ζητημάτων που αφορούν στην ασφάλιση σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο. Κλασικό παράδειγμα είναι το γεγονός ότι νόμοι που ψηφίστηκαν με ”πολιτικό κόστος” δεν εφαρμόστηκαν ούτε εν όλω ούτε εν μέρει.

Τεράστιο θέμα, εξάλλου, είναι και η δαπάνη για την υγεία. Ένας από τους λόγους για τους οποίους τα ταμεία σήμερα δεν έχουν χρήματα να πληρώσουν τις συντάξεις είναι η τεράστια δαπάνη για τις ιατρικές, φαρμακευτικές και νοσοκομειακές υπηρεσίες (ο Θεός, βέβαια, να τις κάνει... υπηρεσίες!).

Εδώ το πρόβλημα είναι κάτι περισσότερο από πολύπλοκο. Αφορά στην οργάνωση των νοσοκομείων, στις προμήθειες και στη διαφθορά. Γι’ αυτό φέτος η κυβέρνηση, διά στόματος του κ. Γιώργου Αλογοσκούφη, είπε ότι δεν θα ρυθμίσει εκ νέου τα χρέη των νοσοκομείων αν δεν αντιμετωπίσει πρώτα το πρόβλημα στη ρίζα του: δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο αυτά δημιουργούνται και το γιατί παρά την τεράστια δαπάνη ο κοσμάκης εξακολουθεί να λαμβάνει άθλιες υπηρεσίες.

ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ

Η αναζήτηση πραγματικών λύσεων στο ασφαλιστικό περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

- Πραγματική κατανόηση των λόγων (και διαμόρφωση αντίστοιχων πολιτικών) που θα ωθήσουν τους Έλληνες στην αύξηση του αριθμού των παιδιών που επιθυμούν να αποκτούν.

- Σχεδιασμό ενεργητικής πολιτικής προσέλκυσης και αφομοίωσης μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.

- Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ενεργών πολιτικών απασχόλησης, που στόχο θα έχουν την αύξηση των απασχολουμένων ως ποσοστού του συνόλου του πληθυσμού.

- Βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας στην πραγματική οικονομία, ώστε κάθε εργαζόμενος να παράγει περισσότερο και να μπορεί να συντηρεί μεγαλύτερο αριθμό συνταξιούχων. Σοβαρή βελτίωση θα ήταν η απελευθέρωση ανθρωπίνων πόρων από το Δημόσιο, για παραγωγικότερη απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα. Έτσι η ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου χρειάζεται να γίνει λιγότερο ελκυστική και δραστηριότητες που απασχολούν πολλούς εργαζομένους να περάσουν στον ιδιωτικό τομέα.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.