O Πειραιάς και οι «ζώνες στρατηγικής άρνησης» των ΗΠΑ

Η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, ότι η μεταφορά του ελέγχου του λιμανιού του Πειραιά στην COSCO ήταν «ατυχής εξέλιξη» και ότι ενδέχεται «κάποια στιγμή να επανεξεταστεί», εναρμονίζεται απόλυτα με την νέα διεθνή στρατηγική των ΗΠΑ.

Πρόκειται για αυτό που η αναλύτρια του Κέντρου Διεθνους Πολιτικής στην Ουάσιγκτον Joanna Rozpedowski αποκαλει «πολιτική της στρατηγικής αναστάτωσης και άρνησης» πού δεν έχει ως στόχο, όπως παλαιότερα, την επίτευξη ιδεολογικής η στρατιωτικής ηγεμονίας, αλλά στοχεύει στο να θέτει συνεχώς εμπόδια σε -φιλικές η μη- προς τις ΗΠΑ χώρες που έχουν υπογράψει η ετοιμάζονται να υπογράψουν εμπορικές συμφωνίες με ανταγωνιστές των ΗΠΑ, κυρίως την Κίνα.

«Οι ζώνες στρατηγικής άρνησης» αναφέρει η Rozpedowski «αποτελούν σήμερα την κεντρική οργανωτική αρχή» της πολιτικής του προέδρου των ΗΠΑ .

Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η απουσία από την νέα στρατηγική οποιονδήποτε ιδεολογικών παράμετρων. Τόσο η παρέμβαση στην Βενεζουέλα, όσο και η επιθυμία για κατάληψη της Γροιλανδίας δεν είχαν ως κίνητρο να εξάγουν την ιδεολογία των ΗΠΑ στους Λατίνους ή τους... Ινουίτ, όσο να αρνηθούν στους ανταγωνιστές (Κίνα κυρίως και Ρωσία) την δυνατότητα να τοποθετήσουν στρατεύματα ή να αποκτήσουν πρόσβαση στον ορυκτό πλούτο των χωρών αυτών.

Μπορεί λοιπόν έτσι να είναι κανείς σίγουρος ότι αν σε ένα υποθετικό μέλλον, η ελληνική κυβέρνηση υπακούσει τις «φιλικές παραινέσεις» των ΗΠΑ και τερματίσει την συμφωνία με την κινέζικη εταιρία, το γεγονός αυτό δεν πρόκειται να γιορτασθεί ούτε ως «θρίαμβος της ελευθερίας» ούτε ως «ήττα του ολοκληρωτισμού», όπως ίσως θα συνέβαινε περασμένες ιδεολογικά φορτισμένες δεκαετίες.

Ένα άλλο στοιχείο που χαρακτηρίζει την νέα στρατηγική είναι η αποφυγή μακροχρόνων στρατιωτικών εμπλοκών και η επιλογή διακριτικών και αποδιοργανωτικών επιχειρήσεων. «Το modus operandi της νέας στρατηγικής είναι να διασφαλίσει πλεονέκτηματα χωρίς μια πολυέξοδη στρατιωτική εμπλοκή…(στρατηγική) που θα έθετε παράλληλα σε αμφισβήτηση την μεταπολεμική διεθνή θεσμική αρχιτεκτονική.»

Με αυτήτην πολιτική οι ΗΠΑ ελπίζουν να αντιστρέψουν μια πολιτική τουλάχιστον δύο δεκαετιών όπου η Κίνα συνεχώς αύξανε τις επενδύσεις της σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και των BRICS, εμβαθύνοντας την πολιτική και στρατιωτική συνεργασία της στην Αφρική και την Ασια και αποκτώντας των έλεγχο στην εξόρυξη σπάνιων γαιών και προμηθευτικών αλυσίδων.

Η νέα στρατηγική της άρνησης μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική όμως διατρέχει τον κίνδυνο να καταστρέψει την πίστη στο διεθνές σύστημα και να υπονομεύσει οποιαδήποτε έναπομένουσα συναίνεση σε διεθνείς κανόνες, θεσμούς και νόμους.

Αγνοώντας καθιερωμένους θεσμούς και συμφωνίες, παραμερίζοντας ή εξαναγκάζοντας συμμάχους και αποδυναμώνοντας την πολυμερή συνεργασία, η νέα στρατηγική μπορεί να κάνει τους συμμάχους των ΗΠΑ λιγότερο διατεθειμένους να εναρμονισθούν με την νέα πολιτική σε θέματα άμυνας, διαμοιρασμό πληροφοριών η οικονομική πολιτική-τους τρεις πυλώνες στους οποίους στηρίζεται η Αμερική για να προβάλλει εξουσία τον υπόλοιπο κόσμο

Και καταλήγει η αναλύτρια:

«Εξασθενώντας τους αντιπάλους... και αρνούμενη τους στρατιωτικά και θεσμικά πλεονεκτήματα, θα απαιτήσει μια προσεκτική εξισορρόπηση μεταξύ αποτροπής και κλιμάκωσης. Ετσι ενώ η νέα στρατηγική -αν ασκηθεί με ευφυία, ταπεινοφροσύνη και την απαιτούμενη συγκράτηση- μπορεί να πετύχει σημαντικά στρατηγικά και υλικά πλεονεκτήματα, μπορεί επίσης να εμπεδώσει την θεσμική παράλυση.»

Πάντως η νέα στρατηγική δεν συμβαδίζει με την άποψη ότι το θέμα μπορεί να λυθεί με την αντισταθμιστική παροχή σε αμερικανικά συμφέροντα άλλων ελληνικών λιμανιών. Το νέο δόγμα της «στρατηγικής αναστάτωσης και άρνησης» δεν προβλέπει καταστάσεις win –win, αλλά είναι από την φύση του ένα παίγνιο μηδενικής βάσης.

Οι «φιλικές παραινέσεις» από την Ουάσιγκτον προς τον πρωθυπουργό θα ενταθούν, όχι για να βρεθεί μια λύση που να χαροποιεί όλους, αλλά για να τερματισθεί η κατοχή του λιμανιού του Πειραια από την κινέζικη εταιρεία. Για την Ουάσιγκτον, το λιμάνι του Πειραιά, όσο ανήκει στην COSCO, συνιστά «ζώνη στρατηγικής άρνησης».