Ρυθμιστικό κενό στις εισαγωγές χάλυβα, «καμπανάκι» για τις ελληνικές εταιρείες

Η πλήρης εφαρμογή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) από την 1η Ιανουαρίου 2026 δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα για όλες τις εισαγωγικές επιχειρήσεις χάλυβα. Το CBAM δεν είναι μελλοντική πιθανότητα.

Είναι μια πραγματική, άμεση και απαιτητή χρηματοοικονομική υποχρέωση. Το κόστος άνθρακα για κάθε εισαγωγή χάλυβα είναι πληρωτέο, μετρήσιμο, ασταθές και δεσμευτικό. Και δεν υπάρχει περιθώριο παρερμηνείας: το CBAM αποτελεί νέο, υποχρεωτικό κόστος λειτουργίας για κάθε εισαγωγέα. Ωστόσο, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό, οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα: δεν έχει εκδοθεί καμία εθνική οδηγία που να καθορίζει:

• αν η επιβάρυνση απαιτεί υποχρεωτικό σχηματισμό πρόβλεψης,

• αν η δαπάνη αναγνωρίζεται φορολογικά,

• ποια μεθοδολογία εκτίμησης πρέπει να εφαρμοστεί (default ή κάποια άλλη),

• πώς θα γίνεται ο έλεγχος επάρκειας των προβλέψεων και της κάλυψης της υποχρέωσης.

Αυτό το κενό δεν είναι απλή γραφειοκρατική εκκρεμότητα. Είναι θεσμική ασυμμετρία που ήδη δημιουργεί μεγάλο κίνδυνο στρέβλωσης της αγοράς, θέτοντας σε μειονεκτική θέση όσους λειτουργούν με νομιμότητα, διαφάνεια και ορθή κοστολόγηση. Η αγορά μπαίνει επικίνδυνα σε “δίπολο”: συνεπείς vs επιθετικοί εισαγωγείς. Η εκκαθάριση του CBAM γίνεται με χρονική υστέρηση. Αυτό αφήνει επικίνδυνα περιθώρια:

• Ορισμένοι εισαγωγείς μπορούν σκόπιμα να μην ενσωματώνουν πλήρως την επιβάρυνση του άνθρακα,

• να διαθέτουν προϊόν κάτω του πραγματικού κόστους,

• και να εμφανίζονται φαινομενικά “φθηνότεροι”, παρασύροντας την αγορά σε τεχνητά χαμηλά επίπεδα τιμών.

Το αποτέλεσμα θα είναι οι συνεπείς επιχειρήσεις που λειτουργούν με πραγματικό κόστος και ορθή πρόβλεψη τιμωρούνται ανταγωνιστικά. Οι επιθετικοί / απρόσεκτοι εισαγωγείς κερδίζουν πρόσκαιρα — αλλά δημιουργούν μελλοντικές ωρολογιακές βόμβες για το σύνολο της αγοράς.

Το “σενάριο κατάρρευσης” που είναι πλέον ορατό, αν δεν δοθούν άμεσα οδηγίες, η αγορά θα οδηγηθεί με μαθηματική ακρίβεια στο εξής μοτίβο:

• Επιθετική τιμολόγηση χωρίς πρόβλεψη CBAM.

• Στρέβλωση τιμών σε βάρος των υγιών εταιρειών.

• Διάβρωση μεριδίων αγοράς από όσους υπολογίζουν “ό,τι βγάλει”.

• Εμφάνιση πραγματικού κόστους ένα έτος αργότερα.

• Αδυναμία πληρωμής, στάση δραστηριότητας, αποχώρηση από την αγορά ή ακόμα και πτώχευση.

Μέχρι να φτάσουμε στο τελευταίο σημείο, η ζημιά θα έχει συντελεστεί:

• αλλοίωση ισορροπίας τιμών,

• πλήγμα στις υγιείς επιχειρήσεις,

• αποσταθεροποίηση του κλάδου,

• διαταραχή του υγιούς ανταγωνισμού που το CBAM υποτίθεται ότι προστατεύει.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι συνεπείς εισαγωγείς θα πληρώσουν τον λογαριασμό δύο φορές: μία τώρα, με χαμένα μερίδια, και μία αργότερα, με ένα διαλυμένο τοπίο αγοράς. Το CBAM κινδυνεύει να μετατραπεί από εργαλείο προστασίας — σε μηχανισμό εσωτερικής απορρύθμισης. Ο μηχανισμός θεσπίστηκε για να εξισώσει όρους ανταγωνισμού με τρίτες χώρες. Ωστόσο σήμερα, λόγω απουσίας εθνικού πλαισίου, κινδυνεύει να γίνει εργαλείο άνισης μεταχείρισης μεταξύ ελληνικών επιχειρήσεων. Εάν δεν υπάρξει άμεσα παρέμβαση κάποιοι θα λειτουργούν με κανόνες, άλλοι χωρίς, και η αγορά θα χωριστεί σε δύο ταχύτητες, με ανυπολόγιστες συνέπειες όταν έρθει η ώρα της εκκαθάρισης.

Τόσο η ΕΕ όσο και η πολιτεία (ΑΑΔΕ/ΥΠΟΙΚ) και οι εθνικές φορολογικές και τελωνειακές αρχές, άμεσα και όχι προαιρετικά θα πρέπει να φροντίσουν για τα παρακάτω:

• Δεσμευτικό λογιστικό πλαίσιο για την αναγνώριση της υποχρέωσης CBAM.

• Σαφή φορολογική αντιμετώπιση των προβλέψεων.

• Ενιαία, υποχρεωτική μεθοδολογία υπολογισμού κόστους (default ή κάποια άλλη μέθοδο υποχρεωτικά και όχι επιλεκτικά).

• Αξιόπιστο μηχανισμό ελέγχου για την αποφυγή καταχρήσεων και αθέμιτου ανταγωνισμού.

Χωρίς τα παραπάνω, δεν θα υπάρχει ούτε δίκαιη αγορά, ούτε υγιής ανταγωνισμός, ούτε διασφάλιση δημοσίων εσόδων. Η εφαρμογή του CBAM δεν “θα ξεκινήσει”. Έχει ξεκινήσει ήδη. Κάθε μέρα χωρίς εθνικές οδηγίες:

• αυξάνει τον κίνδυνο στρέβλωσης,

• διευρύνει το χάσμα μεταξύ συνεπών και επιθετικών εισαγωγέων,

• δημιουργεί αβεβαιότητα στους πελάτες,

• και απειλεί τη σταθερότητα ενός ολόκληρου κλάδου.

Το ρυθμιστικό κενό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Η αγορά λειτουργεί ήδη σε καθεστώς υψηλού ρίσκου — και αυτό πρέπει να αλλάξει άμεσα.