Η γεωπολιτική ευκαιρία της Ελλάδας και το στοίχημα αξιοπιστίας

Η διεθνής ενεργειακή και γεωοικονομική κρίση δημιουργεί ένα ιστορικό παράθυρο ευκαιρίας για τη χώρα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το πολιτικό και θεσμικό σύστημα μπορεί να κινηθεί με τη συνέπεια και την ταχύτητα που απαιτούν οι εξελίξεις.

Η γεωπολιτική επέστρεψε στο επίκεντρο της οικονομίας με τρόπο που μεταβάλλει τους όρους ανάπτυξης για κράτη και επιχειρήσεις. Πολεμικές συγκρούσεις, ενεργειακές ανακατατάξεις και τεχνολογικοί ανταγωνισμοί επηρεάζουν πλέον άμεσα τη ροή επενδύσεων και τη στρατηγική κατεύθυνση των οικονομιών.

Η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιτάχυνε τη στροφή της Ευρώπης προς νέες πηγές και διαδρομές εφοδιασμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η Νοτιοανατολική Ευρώπη και η Ανατολική Μεσόγειος αποκτούν αυξημένη σημασία, καθώς έργα υποδομών, ενεργειακές διασυνδέσεις και επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εντάσσονται πλέον σε έναν ευρύτερο γεωοικονομικό σχεδιασμό.

Η Ελλάδα βρίσκεται αντικειμενικά σε πλεονεκτική θέση. Η γεωγραφική της θέση, η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αγορά και η αυξανόμενη επενδυτική κινητικότητα δημιουργούν προϋποθέσεις για την ανάδειξή της σε περιφερειακό κόμβο ενέργειας, υποδομών και δεδομένων. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι η γεωπολιτική σημασία δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε οικονομική ισχύ.

Το καθοριστικό ζήτημα είναι η αξιοπιστία του κράτους και η συνέπεια της πολιτικής κατεύθυνσης. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου διεθνούς κινδύνου, οι επενδυτές αναζητούν αγορές που προσφέρουν προβλεψιμότητα, διοικητική αποτελεσματικότητα και θεσμική σταθερότητα. Η ύπαρξη στρατηγικών έργων ή επενδυτικού ενδιαφέροντος δεν αρκεί, εάν συνοδεύεται από καθυστερήσεις, αντιφάσεις και έλλειμμα συντονισμού.

Για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τομείς υψηλής έντασης κεφαλαίου, η γεωπολιτική διάσταση καθίσταται πλέον καθοριστική. Η επιτυχία ενός έργου εξαρτάται από την ευθυγράμμισή του με ευρωπαϊκές πολιτικές, από τη δυνατότητα διαχείρισης κοινωνικών αντιδράσεων και από τη συνολική εικόνα σταθερότητας που εκπέμπει το επενδυτικό περιβάλλον.

Σε αυτό το πλαίσιο μετασχηματίζεται και ο ρόλος της επικοινωνίας. Δεν αφορά πλέον μόνο την προβολή ή τη διαχείριση της εταιρικής φήμης. Μετατρέπεται σε εργαλείο στρατηγικής νομιμοποίησης και διαχείρισης κινδύνου.

Οι επιχειρήσεις καλούνται να εξηγούν τον ρόλο τους στην οικονομία, να οικοδομούν σχέσεις εμπιστοσύνης με θεσμούς και κοινωνία και να διαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα υλοποιηθούν επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Μπορεί να αξιοποιήσει τη διεθνή συγκυρία για να ενισχύσει τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό και επενδυτικό χάρτη. Μπορεί όμως και να απωλέσει το momentum, εάν η στρατηγική φιλοδοξία δεν συνοδευτεί από θεσμική αποτελεσματικότητα, πολιτική συνέπεια και ταχύτητα λήψης αποφάσεων.

Το διακύβευμα είναι απτό. Σε έναν κόσμο όπου το κεφάλαιο μετακινείται ταχύτερα από ποτέ και οι γεωπολιτικές εντάσεις εντείνουν την αβεβαιότητα, οι χώρες που δεν μπορούν να προσφέρουν σαφή προσανατολισμό και σταθερό πλαίσιο κινδυνεύουν να βρεθούν στο περιθώριο των εξελίξεων.

Η επόμενη δεκαετία δεν θα συγχωρήσει καθυστερήσεις. Η γεωγραφία μπορεί να δημιουργεί ευκαιρίες. Αλλά μόνο η αξιοπιστία, η θεσμική επάρκεια και η πολιτική βούληση μπορούν να τις μετατρέψουν σε βιώσιμη ανάπτυξη.

* Ο κ. Στέλιος Ζωντός είναι Πρόεδρος The Newtons Laboratory, σύμβουλος Στρατηγικής και Επικοινωνίας.