ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
«Η Αμερική δεν έχει ακόμη καταλάβει ότι ο εκφοβισμός και η παραβίαση υποσχέσεων δεν θα παραμείνουν πλέον χωρίς κόστος», προειδοποίησε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου.09 Ιουλ 2026 - 06:51
Οι επιθέσεις έρχονται μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η εκεχειρία έχει λήξει. Στόχος, σύμφωνα με την CENTCOM, είναι η αποδυνάμωση των ιρανικών δυνατοτήτων στα Στενά του Ορμούζ.08 Ιουλ 2026 - 23:32
Οτι συμβεί θα συμβεί πολύ γρήγορα και θα κάνει τα πράγματα πιο ασφαλή, δήλωσε ο Τραμπ. Η Τεχεράνη κατηγορεί τις ΗΠΑ για προκλήσεις και διαμηνύει ότι θα προστατεύσει τα συμφέροντά της στα Στενά του Ορμούζ.08 Ιουλ 2026 - 20:03
Η απόφαση ελήφθη λόγω των απειλών των ΗΠΑ κατά του Ιράν και των επανειλημμένων παραβιάσεων αμερικανικών δεσμεύσεων, δήλωσε πηγή στο TASS. Απειλεί να κλείσει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ η Τεχεράνη. 08 Ιουλ 2026 - 18:20
«Αλλά θα δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Όχι, δεν είμαι ικανοποιημένος μαζί τους», δήλωσε σε κοινή συνέντευξη με τον Ζελένσκι. Προειδοποίησε για κατάληψη της νήσου Χαργκ και επαναφορά του ναυτικού μπλόκου. Διακόπτει τις συνομιλίες το Ιράν σύμφωνα με το TASS.08 Ιουλ 2026 - 16:25
Το μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα υποχώρησε κάτω από τα 62.000 δολάρια μετά τις δηλώσεις Τραμπ ότι η εκεχειρία με το Ιράν έχει τερματιστεί. Άνοδος στο πετρέλαιο και πιέσεις στις αγορές λόγω των γεωπολιτικών ανησυχιών.08 Ιουλ 2026 - 15:40
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπογράμμισε τη σημασία της σταθερότητας στην περιοχή, καθώς οι εξελίξεις εντείνουν την ανησυχία για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και τις επιπτώσεις τους στη διεθνή ναυτιλία και το εμπόριο.08 Ιουλ 2026 - 12:59
«Νομίζω ότι έχει τελειώσει το μνημόνιο με το Ιράν, είναι άρρωστοι οι άνθρωποι, δεν θέλω να έχω καμία σχέση μαζί τους», τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος. Αλμα 5,8% στις αγορές πετρελαίου.08 Ιουλ 2026 - 11:36
Νέα στρατιωτικά πλήγματα από τις ΗΠΑ μετά από επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσιγκτον επαναφέρει κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο. Η Τεχεράνη απαντά με πυραυλικές επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις.08 Ιουλ 2026 - 08:21
Η Ουάσιγκτον επαναφέρει τους περιουσιμούς στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου μετά τα χτυπήματα σε τρία δεξαμενόπλοια, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Reuters. Άνοδος 3,5% για το Brent στα 74,5 δολάρια το βαρέλι.07 Ιουλ 2026 - 22:03
Εντείνεται η αβεβαιότητα στην περιοχή μετά τη νέα επίθεση σε πλοίο που διέπλεε τα Στενά του Ορμούζ. Άνοδος πάνω από 2% για το Brent. 07 Ιουλ 2026 - 17:39
Στο στόχαστρο εμπορικά πλοία που -κατά τους Φρουρούς της Επανάστασης- αγνοούν επανειλημμένες προειδοποιήσεις.07 Ιουλ 2026 - 06:46
Η πλειονότητα των Αμερικανών θεωρεί ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν άξιζε το κόστος του, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Financial Times. Πτώση δημοτικότητας Τραμπ και προβάδισμα Δημοκρατικών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.06 Ιουλ 2026 - 08:16
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούσαν ότι το Ισραήλ εξέταζε τη δολοφονία Ιρανών διαπραγματευτών. Οι ΗΠΑ προχώρησαν σε έμμεσες προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη.05 Ιουλ 2026 - 09:40
Ο Τούρκος πρόεδρος κάλεσε σε στήριξη των ειρηνευτικών προσπαθειών στη Μέση Ανατολή από τις χώρες της περιοχής. Παράλληλα έθεσε στόχο την ενίσχυση των οικονομικών και ενεργειακών δεσμών της Τουρκίας με το Πακιστάν.04 Ιουλ 2026 - 23:02
Λονδίνο και Παρίσι δηλώνουν έτοιμα να αναπτύξουν πολυεθνική ναυτική δύναμη για την προστασία της ναυσιπλοΐας. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι η ασφάλεια των Στενών αποτελεί ευθύνη των παράκτιων κρατών.04 Ιουλ 2026 - 18:54
Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι τα πλοία πρέπει να συμμορφώνονται με τους δικούς της κανόνες δρομολόγησης, ενώ η Ουάσινγκτον και σύμμαχοι στον Περσικό Κόλπο απορρίπτουν το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης.03 Ιουλ 2026 - 06:47
Η προοπτική να επιβληθεί κάποιου είδους τέλος μετά τον πόλεμο θεωρείται δεδομένη από κάποιες ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg.02 Ιουλ 2026 - 20:32
Στα χαμηλότερα επίπεδα από τα τέλη Φεβρουαρίου οι πετρελαϊκές τιμές, κάτω από τα 68 δολάρια το αμερικανικό αργό, καθώς αποκλιμακώνεται η ανησυχία για τα Στενά του Ορμούζ.02 Ιουλ 2026 - 09:16
Στις τελευταίες συζητήσεις τους, οι αντιπροσωπείες των δύο πλευρών επικεντρώθηκαν στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, τα οποία αποτελούν βασικούς πυλώνες της αρχικής συμφωνίας.02 Ιουλ 2026 - 06:47