ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Νέα ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου στα social media λίγες ώρες πριν από τη λήξη της προσωρινής εκεχειρίας. Κλιμακώνεται ξανά η ένταση με την Τεχεράνη.21 Απρ 2026 - 14:32
Η διαπραγμάτευση μέσω των... μέσων ενημέρωσης μπλόκαρε τις προσπάθειες για συμφωνία το περασμένο σαββατοκύριακο. Οι δηλώσεις και η αντίδραση της Τεχεράνης.21 Απρ 2026 - 11:21
Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση έχει περιλάβει μέταλλα, σωλήνες και ηλεκτρονικά εξαρτήματα μεταξύ των προϊόντων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τόσο στον στρατό όσο και στη βιομηχανία.21 Απρ 2026 - 09:36
Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί τελευταία τον όρο «πυρηνική σκόνη» όταν αναφέρεται στο απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό που έχει στην κατοχή του το Ιράν.21 Απρ 2026 - 09:26
Οι αγορές κινούνται στον ρυθμό των νέων για τις διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ με το Ιράν, προσδοκώντας μια συμφωνία που θα τους δώσει ενδεχομένως λόγο για να κινηθούν σε υψηλότερα επίπεδα. Όμως, η αφαίρεση του νομισματικού «θορύβου» αποκαλύπτει μια άλλη πραγματικότητα.21 Απρ 2026 - 07:29
ΗΠΑ και Ιράν προειδοποιούν εκ νέου για το ενδεχόμενο επανέναρξης του πολέμου. O χρόνος για την εκεχειρία εξαντλείται και η τύχη των διαπραγματεύσεων παραμένει αβέβαιη.21 Απρ 2026 - 06:53
Η συμφωνία για τα πυρηνικά την οποία διαπραγματεύεται με το Ιράν θα είναι «κατά πολύ καλύτερη» από τη διεθνή συμφωνία του 2015, τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος. 20 Απρ 2026 - 21:01
Η ιρανική πλευρά επιβεβαίωσε την ετοιμότητα της να κάνει ό,τι περνάει απ' το χέρι της για να διασφαλίσει την απρόσκοπτη διέλευση των ρωσικών πλοίων και εμπορευμάτων από τα Στενά του Ορμούζ.20 Απρ 2026 - 19:53
Πρέπει να διευθετούμε τα ζητήματα μέσω της διπλωματίας. δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε κοινή συνέντευξη τύπου με τον Ντόναλντ Τουσκ. 20 Απρ 2026 - 19:28
Οι Ιρανοί θέλουν απεγνωσμένα να σταματήσει ο ναυτικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ αλλά δεν θα το κάνω μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία, τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος. Απειλεί με επανέναρξη των βομβαρδισμών. 20 Απρ 2026 - 18:16
Περισσότερα από 12 δεξαμενόπλοια είχαν περάσει τα Στενά αφού το Ιράν τα άνοιξε, για μικρό χρονικό διάστημα, την Παρασκευή20 Απρ 2026 - 17:56
Στα Στενά του Ορμούζ υπάρχουν καθημερινές μεταβολές σχετικά με το αν η θαλάσσια οδός είναι ανοιχτή ή κλειστή, δήλωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας.20 Απρ 2026 - 17:34
Σε ανοδική τροχιά κινούνται τα συμβόλαια σιταριού, καθώς οι καιρικές συνθήκες και οι διαταραχές στην προμήθεια λιπασμάτων λόγω της έντασης ΗΠΑ-Ιράν ενισχύουν τις ανησυχίες για την παγκόσμια παραγωγή.20 Απρ 2026 - 15:12
Ο Αμπάς Αραγτσί βρέθηκε στο στόχαστρο μετά το μήνυμα περί «ανοίγματος» των Στενών, με πολιτικούς και ΜΜΕ να κάνουν λόγο για σύγχυση εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.20 Απρ 2026 - 14:45
Την ίδια στιγμή που η Ουάσιγκτον λέει ότι προτεραιοποιεί τη διπλωματία και δηλώνει έτοιμη να διαπραγματευθεί, υιοθετεί συμπεριφορές που δεν μαρτυρούν σε τίποτα δέσμευση σε διπλωματική διαδικασία, δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ.20 Απρ 2026 - 13:15
Αλμα πάνω από 5% για τις τιμές φυσικού αερίου. Η επαναφορά του αποκλεισμού στο Στενό του Ορμούζ εντείνει τους φόβους για σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά LNG.20 Απρ 2026 - 11:06
Ο πρόεδρος του Ιράν ζητά διπλωματική αποκλιμάκωση, αλλά τονίζει πως η δυσπιστία απέναντι στην Ουάσινγκτον αποτελεί «αναμφισβήτητη αναγκαιότητα». Αγωνία πριν τη λήξη της κατάπαυσης του πυρός την Τετάρτη.20 Απρ 2026 - 10:50
Το ρεσάλτο των αμερικανικών δυνάμεων στο ιρανικό πλοίο που είχε αναχωρήσει από την Κίνα. Απορρίπτει η Τεχεράνη νέες συνομιλίες, ενώ ο Τραμπ στέλνει αντιπροσωπεία στο Πακιστάν.20 Απρ 2026 - 09:36
Η εξέλιξη έρχεται μετά τη δήλωση Τραμπ ότι θα πραγματοποιούταν ένας νέος γύρος «διαπραγματεύσεων». Για υπερβολικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον κάνει λόγο η Τεχεράνη. Κρίσιμες οι επόμενες ώρες για τα Στενά του Ορμούζ.19 Απρ 2026 - 20:16
Οι περισσότεροι δρόμοι που οδηγούν στο Serena Hotel ήταν σήμερα αποκλεισμένοι, με συρματοπλέγματα, οδοφράγματα, ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας και εκτροπές της κυκλοφορίας.19 Απρ 2026 - 16:55