Η ΕΚΤ, η Fed και η γιαπωνέζικη παγίδα

Πώς θα καταφέρουν οι κεντρικές τράπεζες ΗΠΑ και Ευρώπης να αποφύγουν την «γιαπωνέζικη παγίδα» του εθισμού στο φθηνό χρήμα που παρέχουν για να εκτονωθεί η κρίση;

Δημοσιεύθηκε: 13 Ιουνίου 2008 - 12:36

Gillian Tett

Πριν μια 10ετία ζούσα στο Τόκιο, όπου έγραφα για τα προβλήματα των ιαπωνικών τραπεζών. Επί πολλά δύσκολα χρόνια, παρακολουθούσα την Bank of Japan να εφαρμόζει σειρές από όλο και πιο ευφάνταστα μέτρα που σχεδίαζε για να καταπολεμήσει τον κίνδυνο χρηματοοικονομικής κατάρρευσης.

Στις αρχές αυτής της δεκαετίας, η κρίση είχε αρχίσει επιτέλους να εκτονώνεται. Οπότε όταν έφυγα από το Τόκιο το 2001, πίστευα αφελώς ότι τα «έκτακτα» μέτρα της BoJ θα σταματούσαν κι αυτά.

Δεν έγινε ακριβώς έτσι. Οπως μου είπε πρόσφατα ο οικονομολόγος Tadashi Nakamae, μια «έκτακτη» πρακτική από εκείνη την εποχή που ποτέ δεν αποσύρθηκε, είναι η ιδέα ότι η BoJ θα πρέπει να αγοράζει πολλά ιαπωνικά ομόλογα.

Γιατί, από τότε που η BoJ ανέπτυξε τις «παροδικές» κινήσεις επίλυσης της κρίσης, για να βοηθήσει τις τράπεζες, το υπουργείο Οικονομικών πολύ έχει βολευτεί με την διατήρηση των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων χαμηλά. Γι’αυτό και όποτε η BoJ απειλεί να αφαιρέσει στήριξη από την αγορά κρατικών ομολόγων, το υπουργείο την αποτρέπει, υποστηρίζοντας ότι η κίνηση θα προκαλέσει περισσότερη χρηματοοικονομική αναταραχή.

Αυτή την ιστορία θα πρέπει να έχουν κατά νου οι δυτικοί ρυθμιστές της πιστωτικής πολιτικής. Τους τελευταίους 10 μήνες που η χρηματοοικονομική κρίση σαρρώνει τις δυτικές αγορές, οι Κεντρικές Τράπεζες των ΗΠΑ και της Ευρώπης κάνουν κάθε είδους δυνατή μανούβρα για εκτόνωση της κρίσης και παραγωγή ρευστότητας. Ορισμένες από αυτές, είναι σαν αντίγραφα των κινήσεων της Ιαπωνίας του ’90.

Γι’αυτό και μέχρι τώρα αυτές οι κινήσεις έχουν κερδίσει τα εύσημα όλων των παραγόντων των αγορών. Και δεν μπορώ να κατηγορήσω τις δυτικές κεντρικές τράπεζες που λαμβάνουν τέτοια μέτρα για να αποτρέψουν μια πλήρη οικονομική κατάρρευση. Οσο όμως κοιτάω τα μέτρα, τόσο αναρωτιέμαι: πώς θα καταφέρουν οι τράπεζες των ΗΠΑ και της ευρωζώνης να αποφύγουν την γιαπωνέζικη παγίδα;

Αν οι δυτικές κεντρικές τράπεζες κόψουν απότοτμα αυτά τα έκτακτα μέτρα, θα απελευθερώσουν πάλι αναταραχή. Εάν περιμένουν πάρα πολύ, θα δημιουργήσουν έναν νέο χρηματοοικονομικό εθισμό τόσο στις ιδιωτικές τράπεζες όσο και στους πολιτικούς. Οπως γνωρίζει κάθε εθισμένος, ο εθισμός σπανίως φεύγει από μόνος του. Αντιθέτως, όσο τροφοδοτείται το πρόβλημα τόσο χειροτερεύει –είτε στην Ιαπωνία είτε οπουδήποτε.

Η αμερικανική Federal Reserve, δείχνει να έχει επίγνωση του προβλήματος. Και ο Timothy Geithner, διοικητής της New York Fed (και ειδικός ο ίδιος στην Ιαπωνία) έχει ήδη πει ότι πρέπει να αποτραπεί ένας φαύλος κύκλος με πολιτικές τύυπου – Τόκιο και να επαναπροσδιοριστεί η ευρύτερη δομή των ρυθμιστικών παρεμβάσεων. Η ίδια η Fed έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα αποσύρει τους γενναιόδωρους μηχανισμούς ρευστότητας που προσφέρει στους broker dealers, μετά το δράμα της Bear Stearns, έως τον Σεπτέμβριο.

Το ένα θα γίνει πράγματι αυτή η διακοπή, μένει να το δούμε. Μην ξεχνάμε ότι οι brokers όπως η Lehman Brothers έχουν τα προβλήματά τους και η προοπτική της προθεσμίας του Σεπτεμβρίου ήδη βασανίζει τις αγορές.

Παράλληλα, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η ΕΚΤ έχει τα δικά της προβλήματα. Μέχρι τώρα, δεν έχει δώσει χρονοδιάγραμμα αποκλιμάκωσης του προγράμματος μηχανισμών έκτακτης στήριξης της αγοράς χρήματος. Ωστόσο ορισμένοι ρυθμιστές ανησυχούν για την ανάπτυξη μοντέλων εθισμού.

Ανησυχούν, για την ακρίβεια, ότι οι τράπεζες του ιδιωτικού τομέα έχουν σήμερα ένα κίνητρο για να επανεκκινήσουν την αγορά τιτλοποιημένων στεγαστικών πιστώσεων, επειδή ακριβώς είναι πολύ εύκολο (και φθηνό) να βρουν πηγές χρηματοδότησης στην ΕΚΤ. Η ΕΚΤ γνωρίζει όμως ότι εάν προσπαθήσει να αποσύρει την βοήθειά της πριν ξανακινηθεί η τιτλοποιημένη αγορά, θα εγείρει πολιτικές αντιδράσεις και θα πλήξει ορισμένες τράπεζες.

Μακάρι το πρόβλημα τελικά να λυθεί ήρεμα από μόνο του. Εάν οι τράπεζες επανακεφαλαιοποιηθούν μέσα στο καλοκαίρι και ανακτηθεί η επενδυτική εμπιστοσύνη, θα είναι ευκολότερο να καταργηθεί η στήριξη της κεντρικής τράπεζες φέτος ή του χρόνου.

Μέχρι τότε ομως, πληροφορούμαι ότι πολλές δυτικές τράπεζες γίνονται όλο και πιο δημιουργικές στην επανατιτλοποίηση των ενεργητικών τους για να κερδίσουν την στήριξη της ΕΚΤ. Με άλλα λόγια, ο εθισμός δεν σταματά από μόνος του.

© The Financial Times Limited 2008. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation