Ο Adam Smith… γελάει τελευταίος!

Αν ο Adam Smith ζούσε σήμερα, θα είχε… ξεκαρδιστεί στα γέλια. Ο ανυπέρβλητος οικονομολόγος είχε διαβλέψει το σημερινό -και όχι μόνο- οικονομικό χάλι, 232 χρόνια πριν (κάνοντας προφανώς και ρεκόρ «σορταρίσματος»).

Δημοσιεύθηκε: 12 Φεβρουαρίου 2009 - 15:56

P.J. O’Rourke

Η ελεύθερη αγορά πέθανε. Τη σκότωσαν η Ρωσική Επανάσταση, ο φασισμός, ο Κεϋνσαϊσμός, το Μεγάλο Κραχ, οι οικονομικοί έλεγχοι του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η νίκη του Εργατικού Κόμματος το 1945, ο Κεϋνσαϊσμός και πάλι, το αραβικό εμπάργκο πετρελαίου, ο "τρίτος δρόμος" του Anthony Giddens και η σημερινή χρηματοοικονομική κρίση.

Η ελεύθερη αγορά πέθανε τουλάχιστον 10 φορές στον τελευταίο αιώνα. Και, κάθε φορά που αφήνει την τελευταία της ανάσα, ο κόσμος αναρωτιέται: "Τι θα έλεγε ο Adam Smith;…"

Ο Adam Smith θα είχε ξεκαρδιστεί στα γέλια. Ο Smith είχε εντοπίσει την ακριβή αιτία των οικονομικών προβλημάτων 232 χρόνια πριν - κάνοντας προφανώς και ρεκόρ "σορταρίσματος".

"Ένα κατοικούμενο σπίτι, όντας τέτοιο, δεν συμβάλλει καθόλου στα έσοδα του ιδιοκτήτη", έλεγε ο Smith στο The Wealth of Nations|. "Εάν ο ιδιοκτήτης το νοικιάσει σε νοικάρη και λάβει το ενοίκιο, το ίδιο το σπίτι δεν παράγει τίποτα, γιατί ο νοικάρης θα πληρώσει το νοίκι από κάποιο άλλο έσοδο". Άρα, συμπέρανε ο Smith, αν και μια οικία μπορεί να προσφέρει χρήματα στον ιδιοκτήτη της εάν ενοικιαστεί, "τα έσοδα του συνόλου των ανθρώπων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αυξηθούν".

Ο Smith ήταν εξοικειωμένος με την άκρατη κερδοσκοπία - το "overtrading" (υπερ-εμπόρευση) όπως, διακριτικά, τη χαρακτήριζε.

Το Mississippi Scheme και το South Sea Bubble ήταν φούσκες που είχαν σκάσει το 1720, τρία χρόνια πριν από τη γέννησή του. Το 1772, όταν ο Smith έγραφε το κορυφαίο "The Wealth of Nations", εκδηλώθηκε τραπεζικό κραχ στη Σκοτία. Μόνο τρεις από τις 30 ιδιωτικές τράπεζες του Εδιμβούργου επέζησαν. "Οι τράπεζες σκέφτονταν, φαίνεται, ότι είχαν την τιμητική θέση να δανείζουν τους ελλειμματικούς και να τους προσφέρουν όλο το κεφάλαιο που ήθελαν για να εμπορεύονται".

Το South Sea Bubble, η φούσκα της Νότιας Θάλασσας, ήταν το αποτέλεσμα των καταστροφικών μηχανισμών του τότε Βρετανού θησαυροφύλακα Robert Harley, κόμη της Οξφόρδης, που αναζητούσε τρόπους χρηματοδότησης του εθνικού χρέους. Το Mississippi Scheme, το σχέδιο του Μισισιπή, ξεκίνησε από τον Γάλλο γαλαζοαίματο Philippe duc d’Orleans, όταν παρέδωσε τον έλεγχο της βασιλικής τράπεζας στον Σκοτσέζο οικονομολόγο John Law - τον Bernard Madoff των ημερών.

Μια απλή ιδέα δίνει σε μια έξαρση εμπορευσιμότητας, τη δυνατότητα να μεταβληθεί σε κερδοσκοπική καταστροφή -είτε αφορά σε υπερωκεάνιο εμπόριο, είτε σε γη στη Λουιζιάνα, είτε σε μετοχές, ομόλογα, τουλίπες ή στεγαστικά δάνεια. Το νόημα είναι το ίδιο: ότι μπορεί να δημιουργηθεί αέναη ευμάρεια από την αέναη επέκταση των πιστώσεων.

Αυτές οι τρελές πτήσεις του δανεισμού μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο με τα "ικάρια φτερά από χάρτινο χρήμα". Για να παραχθεί αρκετό από αυτό το χαρτί, θα πρέπει να βοηθήσει η κυβέρνηση ή κάτι που έχει το μέγεθος κυβέρνησης, όπως έχουν γίνει οι σύγχρονες εμπορικές τράπεζες".

Και τώρα το καίριο ερώτημα: Πώς θα πρότεινε ο Adam Smith να διορθωθεί η σημερινή αναταραχή; Μπορεί να μας θλίβει, αλλά έχει ήδη διορθωθεί. Η λύση για τη μείωση της αξίας ενός "φουσκωμένου" ενεργητικού είναι να σταματήσει να αποτιμάται ακριβά. Κι αυτό έχει ήδη γίνει…

© The Financial Times Limited 2009. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation