Το κόστος της ανήθικης εξωτερικής πολιτικής

Σπάνια στην παγκόσμια ανθρώπινη ιστορία, το παλιό ρητό ”οι εχθροί των εχθρών μας είναι φίλοι μας” υπήρξε πιο επίκαιρο. Κατά την τελευταία τριετία, ο λεγόμενος πολιτισμένος κόσμος έχει θέσει νέα όρια στην διπροσωπία της προσέγγισής του στα ανθρώπινα δικαιώματα. Θυσίασε τη συνέπεια στο βωμό της βιωσιμότητας. Και εν τέλει, όλοι θα πληρώσουμε το τίμημα.

Δημοσιεύθηκε: 17 Απριλίου 2004 - 13:45

του John Kampfer (*)

Σπάνια στην παγκόσμια ανθρώπινη ιστορία, το παλιό ρητό ”οι εχθροί των εχθρών μας είναι φίλοι μας” υπήρξε πιο επίκαιρο. Κατά την τελευταία τριετία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Νέα Υόρκη και την διακήρυξη του πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας, ο λεγόμενος πολιτισμένος κόσμος έχει θέσει νέα όρια στην διπροσωπία της προσέγγισής του στα ανθρώπινα δικαιώματα. Θυσίασε τη συνέπεια στο βωμό της βιωσιμότητας. Και εν τέλει, όλοι θα πληρώσουμε το τίμημα.

Το Ιράκ έχει επιδεινώσει την όλη κατάσταση. Μόλις τώρα, και ενώ διατηρείται η στρατιωτική κατοχή στην περιοχή, αρχίζει να τίθεται, πολύ προσεκτικά, το ζήτημα των διαμαρτυριών ως αίτιο της τρομοκρατίας από τις πολιτικές ηγεσίες στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον.

Υπάρχουν πολλές διαμαρτυρίες, αλλά η πρόσφατη ενίσχυση της εχθρικότητας βασίζεται κυρίως στην αντίληψη πως οι μεγάλες δυνάμεις στηρίζουν διεφθαρμένα καθεστώτα στην Μέση Ανατολή, στην προσπάθειά τους να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα.

Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Αγγλίας, απέχοντας πολύ από το να θέτουν ως πρωταρχικό στόχο της εξωτερικής τους πολιτικής την προώθηση της προστασίας των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν γίνει ακόμα πιο επιλεκτικές, μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, στις χώρες, τις ηθικές παραβιάσεις των οποίων τιμωρούν.

Πως, επί παραδείγματι, μπορούν να δικαιολογήσουν την υποστήριξή τους στα καθεστώτα της κεντρικής Ασίας, αν δεν είναι απλώς δείγματα της λεγόμενης ρεαλιστικής πολιτικής (realpolitik);

Ή την υποστήριξη της Ρωσίας παρά την Τσετσενία, της Κίνας παρά το Θιβέτ και της Σαουδικής Αραβίας παρά τις αναρίθμητες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Το Πακιστάν αποτελεί το πιο κραυγαλέο παράδειγμα της ανακόλουθης και ανήθικης εξωτερικής πολιτικής της Αγγλίας και των ΗΠΑ. Ο στρατηγός Pervez Musharraf, ο οποίος ανέλαβε τα ηνία της χώρας με στρατιωτικό πραξικόπημα τον Οκτώβριο του 1999, θεωρείται ως η καλύτερη λύση αντιμετώπισης της Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν και των φονταμενταλιστών μέσα στο ίδιο το Πακιστάν.

Αυτός είναι και ο λόγος που τόσο ο Tony Blair όσο και ο George W. Bush παρέμειναν σιωπηλοί όταν ο στρατηγός Musharraf συγχώρεσε τον Abdul Qadeer Khan, τον υπεύθυνο των πυρηνικών οπλικών συστημάτων του Πακιστάν, μετά την παραδοχή του πως βοήθησε στον πυρηνικό εξοπλισμό χωρών όπως το Ιράν, η Βόρεια Κορέα και η Λιβύη. Συγκρίνετε την συμβολή του κ. Khan στην παγκόσμια σταθερότητα, με αυτήν κάποιων εκ των κρατουμένων στο Γκουαντάναμο.

Ωστόσο, στο πλαίσιο επίσκεψής του στην Ισλαμαμπάντ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Colin Powell, δήλωσε πως το Πακιστάν θα πρέπει να θεωρείται ”μεγάλος μη νατοϊκός σύμμαχος”. ”Ο Musharraf είναι σημαντικό πρόσωπο”, δηλώνει Άγγλος αξιωματούχος, ”καθώς τον χρειαζόμαστε στον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας”.

Πρόκειται για τον κατάλληλο επιτάφιο της ”ηθικής διάστασης” που εισήγαγε ο τότε υπουργός Εξωτερικών Robin Cook τον Μάιο του 1997 – μια ιδέα που θεωρείται πως προήλθε από τους συμβούλους του κ. Blair.

Σε μια εξαιρετική ανάλυση της βρετανικής πολιτικής που δημοσιεύεται αυτή την εβδομάδα, ο David Mepham, πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης, γράφει: ”Η επιδείνωση των παγκόσμιων συνθηκών ασφαλείας, χωρίς να δικαιολογεί σε καμία περίπτωση την υποβάθμιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επαναφέρει την αναγκαιότητα ενδυνάμωσης των εθνικών και παγκόσμιων δεσμεύσεων...

Η ενίσχυση της παρατήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – πολιτιστικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών - σε παγκόσμιο επίπεδο είναι βασική, ώστε να αντιμετωπισθούν οι βαθύτερες αιτίες της τρομοκρατίας και της παγκόσμιας αστάθειας”.

Ο αρθρογράφος καλεί την Αγγλία να χρησιμοποιήσει τη θέση της ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, για να διασφαλίσει πως τα ανθρωπιστικά ζητήματα παίζουν μεγαλύτερο ρόλο στις αποφάσεις στρατιωτικών επεμβάσεων.

Ο Mephem εκτιμά πως ο ΟΗΕ θα έπρεπε να διαφυλάξει τις αρχές των διεθνών επεμβάσεων, όπως διατυπώθηκαν το 2001, στην έκθεση ”Ευθύνη Προστασίας” της Διεθνούς Επιτροπής Επεμβάσεων και Κρατικής Κυριαρχίας: η ”ευθύνη περιορισμού”, μέσω της εξεύρεσης της αιτίας - ”ρίζας” των προβλημάτων, η ”ευθύνη αντίδρασης”, η οποία περιγράφει την χρήση στρατιωτικών δυνάμεων μόνο σε οριακές καταστάσεις, και η ”ευθύνη ανοικοδόμησης”. Στην περίπτωση του Ιράκ, δεν τηρήθηκε αναμφίβολα καμία εκ των τριών.

Δεδομένης της περιφρόνησής του για τους διεθνείς θεσμούς, θεωρείται απίθανο να ενδώσει ο κ. Bush στις εκκλήσεις για ατζέντα ανθρωπίνων δικαιωμάτων βασισμένη στα προαναφερθέντα.

Ο John Kerry, υποψήφιος των Δημοκρατικών, σε περίπτωση που εκλεγεί, ενδέχεται να αναφερθεί σε τέτοια ζητήματα, αλλά θεωρείται αμφίβολο το κατά πόσο οι πράξεις του θα διαφέρουν από αυτές του προκατόχου του.

Η τρομοκρατία είναι η πλέον στενόμυαλη και βίαιη έκφραση των μεγάλων προβλημάτων. Εάν ο κ. Blair επιθυμεί να επαναδιεκδικήσει την επιρροή του στην αμερικανική κυβέρνηση, θα πρέπει να πείσει τον Πρόεδρο, αρχίζοντας από τις σημερινές συνομιλίες στην Ουάσιγκτον, πως οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεν θα κερδίσουν ποτέ τον ευρύτερο πόλεμο με την τρομοκρατία, μόνο με στρατιωτικά μέσα.

Τα πρόσφατα γεγονότα καταδεικνύουν πως τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ηθική δεν είναι μια προαιρετική προσθήκη στην εξωτερική πολιτική. Είναι ένα αναπόσπαστο στοιχείο ζωτικής σημασίας.

(*) Ο αρθρογράφος είναι πολιτικός συντάκτης στο New Statesman και συγγραφέας του βιβλίου ”Blair’s wars” (Simon & Schuster)

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation