Ψήφοι τιμωρίας στις Ευρωεκλογές

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πραγματοποιήσει τον άλλο μήνα τη μεγαλύτερη διεθνική άσκηση δημοκρατίας της ιστορίας, καθώς 350 εκ. ψηφοφόροι της διευρυμένης Ένωσης των 25 χωρών– μελών θα εκλέξουν τα 732 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, η απάθεια και η απαξίωση του θεσμού από το εκλογικό σώμα ίσως... χαλάσει τη γιορτή.

Δημοσιεύθηκε: 27 Μαΐου 2004 - 17:51

του Raphael Minder

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πραγματοποιήσει τον άλλο μήνα τη μεγαλύτερη διεθνική άσκηση δημοκρατίας της ιστορίας, καθώς 350 εκ. ψηφοφόροι της διευρυμένης Ένωσης των 25 χωρών– μελών θα εκλέξουν τα 732 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι ευρωεκλογές θα σηματοδοτήσουν την 25η επέτειο των άμεσων ευρωπαϊκών εκλογών, ενώ θα είναι και η πρώτη φορά που ψηφίζουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι πολίτες από τις 10 χώρες που συνενώθηκαν με την Ε.Ε. την 1η Μαΐου.

Ωστόσο, αντί για αιτία γιορτής και μια ευκαιρία να αναδειχθεί η εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι πολιτικοί παράγοντες εκτιμούν πως στις ευρωεκλογές θα κυριαρχήσει και πάλι ένα μείγμα απάθειας και έντονης δυσαρέσκειας από το εκλογικό σώμα προς τους ηγέτες που απέτυχαν να αναζωογονήσουν την οικονομία και έστειλαν στρατεύματα στο ιρακινό τέλμα.

Στις τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της Ε.Ε.– Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία και Ιταλία- οι κυβερνήσεις έχουν να αντιμετωπίζουν την εκλογική διαδικασία, είτε κοντά στα χαμηλότερα σημεία, είτε στο ναδίρ της δημοτικότητάς τους από τότε που ανέλαβαν τα ηνία της χώρας τους.

Η αίσθηση απομυθοποίησης φαίνεται να επεκτείνεται μέχρι το κοινοβούλιο. Οι ψηφοφόροι δεν ασχολούνται καν με την Ευρωβουλή, και αν το κάνουν, συσχετίζουν τα μέλη της με ένα σύστημα ”μαγειρεμάτων” για πρόσθετες απολαβές και προνόμια ορισμένων, καθώς και με ένα ουδόλως απαραίτητο ”πήγαινε- έλα”, μεταξύ Βρυξελλών και Στρασβούργου.

Ωστόσο, η ευρωβουλή έχει καταστεί κάτι πολύ περισσότερο στην θεσμική δομή τριών πυλώνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μαζί με το Υπουργικό Συμβούλιο, που εκπροσωπεί τις κυβερνήσεις των χωρών- μελών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την εκτελεστική δύναμη της Ε.Ε.

Σχεδόν τα 4/5 της ευρωπαϊκής νομοθεσίας απαιτούν πλέον και κοινοβουλευτική και υπουργική έγκριση. Από τους τρεις θεσμούς, το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει κερδίσει τις περισσότερες εξουσίες, μέσω της διαδικασίας των συνεχών αναθεωρήσεων που ξεκίνησαν το 1992 στο Μάαστριχτ.

Αυτή η τάση αναμένεται να συνεχιστεί στο πλαίσιο του νέου σχεδιαζόμενου ευρωπαϊκού Συντάγματος, το οποίο προβλέπει μια σημαντική αύξηση στις εξουσίες του Κοινοβουλίου σε τομείς, όπως ο κοινοτικός προϋπολογισμός και η δικαιοσύνη.

Οι πρόσφατες εκτιμήσεις φέρουν τα κεντροδεξιά κόμματα ως τη μεγαλύτερη πολιτική παράταξη που θα προκύψει από τις ευρωεκλογές που θα πραγματοποιηθούν από τις 10 έως τις 13 Ιουνίου.

Κάποιες χώρες θα κινηθούν αντίστροφα σε αυτή την τάση, ιδίως η Γαλλία και η Ισπανία, όπου τα σοσιαλιστικά κόμματα αναμένεται να επαναλάβουν τους πρόσφατους εκλογικούς θριάμβους. Στην Ισπανία, ο νέος Πρωθυπουργός, Jose Luis Rodriguez Zapatero φαίνεται να οδεύει προς μια εκλογική νίκη που θα τον βοηθήσει να καταδείξει πως η νίκη του στις εθνικές εκλογές δεν επιτεύχθηκε μόνο λόγω των τρομοκρατικών επιθέσεων στη Μαδρίτη.

Οι εκλογές υποτίθεται πως είναι υπεράνω των εθνικών ζητημάτων. Οι ανησυχίες που είναι κοινές στο σύνολο του εκλογικού σώματος, περιλαμβάνουν τις μεταρρυθμίσεις στη λήψη αποφάσεων, που προωθεί το νέο ευρωπαϊκό Σύνταγμα, τις μεταναστευτικές ανησυχίες που έπονται της διεύρυνσης της Ε.Ε. και τα περαιτέρω σχέδια για την συμμετοχή της Τουρκίας. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές εκτιμούν πως τα εθνικά ζητήματα θα υπερσκελίσουν τις πανευρωπαϊκές ανησυχίες.

Επιπροσθέτως, οι ευρωεκλογές συμπίπτουν με τοπικές ή περιφερειακές εκλογές σε χώρες όπως η Αγγλία, η Ιταλία, το Βέλγιο και μέρος της Γερμανίας, ενώ το Λουξεμβούργο θα πραγματοποιήσει ταυτόχρονα τις εθνικές του εκλογές.

Ο Simon Hix, καθηγητής στο London School of Economics, αναφέρει: ”Κάθε φορά που έχουμε ευρωεκλογές, όλοι προσπαθούν να βρουν ένα ζήτημα πανευρωπαϊκής εμβέλειας, αλλά κάτι τέτοιο, ποτέ δεν συμβαίνει”.

”Αν και πρόκειται για εκλογές που αφορούν την Ευρώπη, ουσιαστικά πρόκειται για έναν διαγωνισμό ομορφιάς των εθνικών ηγετών στα μάτια των ψηφοφόρων τους... Ποιος θα ψηφίσει με βάση το νέο Σύνταγμα ή την Τουρκία;”

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ζητήματα της εκλογικής διαδικασίας είναι η συμμετοχή του σώματος, η οποία λογικά θα αυξηθεί για πρώτη φορά από την πρώτη πανευρωπαϊκή εκλογική διαδικασία, το 1979, λόγω της πρόσφατης διεύρυνσης της Ε.Ε.

Πριν από μια πενταετία, μόλις το 49,4% των πολιτών ψήφισαν στις εκλογές της Ευρώπης των 15, έναντι αντίστοιχου ποσοστού 63% το 1979. Στην Αγγλία, η προσέλευση είναι ιδιαίτερα χαμηλή, καθώς μόλις το 1/3 του εκλογικού σώματος προσέρχεται να ψηφίσει κατά μέσο όρο στις τελευταίες 5 ευρωεκλογές, ποσοστό που έπεσε στο 24% το 1999.

Στην Ολλανδία, η προσέλευση έχει μειωθεί κατά το ήμισυ μέσα σε 20 χρόνια. Ωστόσο, η καινοτομία των ευρωεκλογών στις 10 νέες χώρες-μέλη ενδέχεται να οδηγήσει σε σχετικά υψηλή προσέλευση, βοηθώντας να αντισταθμιστεί η απάθεια των ψηφοφόρων στον όμιλο των 15.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διενεργήθηκε από την Gallup and Sofres την περασμένη εβδομάδα, το 45% των ευρωπαίων που ερωτήθηκαν, δήλωσαν πως θα προσέλθουν στην κάλπη, με την ανεργία και την τρομοκρατία να αποτελούν τις κύριες ανησυχίες τους. Ωστόσο, η ίδια δημοσκόπηση ανακάλυψε πως μόλις το 1/3 των ερωτηθέντων γνώριζε πως οι ευρωεκλογές λαμβάνουν χώρα τον Ιούνιο.

Η χαμηλή προσέλευση και το σύστημα της εκλογικής διαδικασίας έχει βοηθήσει την ανάδυση μικρότερων ή εξτρεμιστικών κομμάτων, γεγονός που αναμένεται να συμβεί σε εντυπωσιακό βαθμό και εφέτος.

Σύμφωνα με έρευνα της YouGov, που δημοσιεύθηκε στην Daily Telegraph της Δευτέρας, το βρετανικό Independence Party που τάσσεται υπέρ της αποχώρησης της χώρας από την Ε.Ε. ενδέχεται να διπλασιάσει το ποσοστό του έναντι του 1999, γεγονός που ενδέχεται να του δώσει περισσότερες θέσεις στο Ευρωκοινοβούλιο ακόμη και από τους Φιλελεύθερους Δημοκρατικούς.

Η έρευνα που πραγματοποίησε ο καθηγητής Hix και ο Michael Marsh προβλέπει πως η κεντροδεξιά παράταξη θα διασφαλίσει 285 θέσεις στην Ευρωβουλή, οι σοσιαλιστές 217 θέσεις και η φιλελεύθερη παράταξη, 73 θέσεις.

Το εκλογικό αποτέλεσμα ενδέχεται να επηρεάσει την επιλογή του διαδόχου του Romano Prodi, στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το πεδίο της διαδοχής φαίνεται ακόμη ανοιχτό, αλλά ο διορισμός θα γίνει, κατά πάσα πιθανότητα, από τους ηγέτες των χωρών– μελών της Ε.Ε. σε Σύνοδο που θα λάβει χώρα μια εβδομάδα μετά τις εκλογές.

Οι κεντροδεξιές παρατάξεις έχουν ήδη απαιτήσει να ορισθεί ο διάδοχος του κ. Prodi από τις τάξεις του κυριάρχου πολιτικού κόμματος στις ευρωεκλογές.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation