H τουρκική ένταξη στο... εκλογικό ”μικροσκόπιο”

Το ζήτημα της έναρξης των ενταξιακών διαπραματεύσεων με την Τουρκία, αποτελεί σημείο διαφοροποίησης των θέσεων των ευρωπαϊκών κομμάτων, εν όψει των επικείμενων Ευρωεκλογων. Ποιά είναι τα επιχειρήματα που τίθενται στη δημόσια συζήτηση και πως βλέπουν οι Ευρωπαίοι την Τουρκική συμμετοχή στην ΕΕ;

Δημοσιεύθηκε: 9 Ιουνίου 2004 - 16:42

της Anne-Marie Le Gloannec (*)

Οι πολιτικές εκστρατείες για τις ευρωεκλογές φαίνεται πως έχουν δώσει ”βήμα” στους επικριτές της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη Γερμανία, το Christian Social Union της Βαυαρίας τάσσεται εναντίον της Τουρκικής προοπτικής, ενώ οι υποστηρικτές της παραμένουν σιωπηλοί.

Η διαμάχη, θεωρείται βέβαιο πως θα ενταθεί μέχρι την δημοσιοποίηση των τελικών εκτιμήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οπότε και θα κληθούν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποφασίσουν την έναρξη ή όχι, των διαπραγματεύσεων.

Η έντονη διαμάχη έχει ένα ομολογουμέως περίεργο χαρακτηριστικό: τα περισσότερα από τα εκατέρωθεν επιχειρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο από τους υποστηρικτές, όσο και από τους επικριτές της τουρκικής υποψηφιότητας. Αυτό συμβαίνει γιατί, ουσιαστικά, η διαμάχη αφορά τους ίδιους τους ευρωπαίους: Η Τουρκία είναι ο καθρέπτης, στον οποίο οι ευρωπαίοι αντικρύζουν τους εαυτούς τους και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι, για την συμμετοχή της Τουρκίας στην ενιαία Ευρώπη. Οι επιτυχημένες διευρύνσεις της Ε.Ε. αποτελούν μέχρι στιγμής τις καλύτερες κινήσεις που έχει να επιδείξει στην εξωτερική πολιτική. Η τουρκική συμμετοχή θα διασφαλίσει τη δημοκρατία σε ένα κυρίαρχο μουσουλμανικό κράτος, ενώ εμπλέκει την Ε.Ε. περισσότερο με την ευρύτερη περιφέρεια της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου.

Επίσης, θα αναζωογονήσει τον πληθυσμό της Ευρώπης και θα ενισχύσει την οικονομία της. Ταυτόχρονα, εκφράζονται δικαιολογημένες ανησυχίες για την παρελκυόμενη έκταση της Ε.Ε. μέχρι τα σύνορα του Ιράκ και της όλης αστάθειας στην περιοχή.

Ωστόσο, τα περισσότερα επιχειρήματα που έχουν εκφραστεί εναντίον της τουρκικής υποψηφιότητας, αφορούν την ίδια την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Ο όρος που ακούγεται συχνά στις σχετικές επικρίσεις είναι η ”Χριστιανική Ευρώπη”.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι, ότι πολλοί ιστορικοί και πολιτικοί ισχυρίζονται πως η Τουρκία δεν είναι– και δεν θα έπρεπε να είναι- ευρωπαϊκή καθώς δεν διαθέτει κοινό παρελθόν με τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη: η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός- πολλοί προσθέτουν και την Χριστιανοσύνη- ήταν εχθροί για την Τουρκία. Όπως το θέτει και ο γερμανός ιστορικός Heinrich August Winkler, ”η Τουρκία δεν θα καταστεί ποτέ μια δημοκρατία δυτικού τύπου, γιατί στερείται των ιστορικών προϋποθέσεων”.

Το επιχείρημα, βεβαίως, καταδικάζει σε αποτυχία κάθε προσπάθεια δημοκρατικής δομής στις μη-δυτικές κοινωνίες– ωστόσο, η Ιαπωνία και η Ινδία, μεταξύ άλλων, αποδεικνύουν το αντίθετο.

Η έλλειψη προετοιμασίας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μια τέτοια προοπτική αποτελεί ένα ακόμη επιχείρημα. Το προτεινόμενο ευρωπαϊκό Σύνταγμα ενισχύει τις σχετικές ανησυχίες.

Δίνοντας περισσότερη δύναμη στις μεγαλύτερες χώρες, το Σύνταγμα θα τονώσει υπερβολικά την τουρκική επιρροή– δεδομένων των προβλέψεων πως μέχρι το 2020 η Τουρκία θα είναι– εάν γίνει αποδεκτή- το πλέον πολυπληθές μέλος της Ε.Ε.

Υπεράνω όλων, η Τουρκία οφείλει να δείξει πως διαθέτει τα διαπιστευτήρια που κρίνονται απαραίτητα και να κριθεί από τις μεταρρυθμίσεις, τις οποίες έχει υιοθετήσει μεν στο εθνικό δίκαιο, όμως δεν έχει υλοποιήσει.

Εν τω μεταξύ, το πρόσφατο εκπαιδευτικό νομοσχέδιο που δίνει πρόσβαση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση, στους μαθητές θρησκευτικών σχολών, θεωρείται από μερικούς ως βήμα οπισθοδρόμησης, που ενισχύει τον εξισλαμισμό της κοινωνίας.

Η όποια απόφαση δεν θα ληφθεί εύκολα. Ο γάλλος Πρόεδρος θα συνεχίζει να ζητά καθυστέρηση των διαδικασιών. Ακόμη και αν όλοι συμφωνήσουν να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις, πολλοί πολιτικοί και αναλυτές θα τρέφουν κρυφές ελπίδες για την αποτυχία τους.

(*) Η συγγραφέας είναι αναλύτρια της γαλλικής εταιρίας ερευνών CERI.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation