Davos: Ξαναχτίζοντας την παγκόσμια οικονομία

Η παγκόσμια ελίτ συγκεντρώνεται στο Νταβός για να επανεξετάσει τη διεθνή οικονομία μετά την κρίση. Στα μάτια κάποιων αυτή η ελίτ είναι η βασική αιτία των προβλημάτων και όχι η ομάδα που θα βρει τις λύσεις.

Δημοσιεύθηκε: 26 Ιανουαρίου 2010 - 11:53

Gillian Tett

Davos: Ξαναχτίζοντας την παγκόσμια οικονομία

Οι 2.500 σύνεδροι -η ελίτ της παγκόσμιας κοινότητας- που θα συγκεντρωθούν στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) του Νταβός, το οποίο ξεκινά αύριο (27/1) θα έχουν στο μυαλό τους στο εξής τρίπτυχο: "Επανεξέταση, επανασχεδίαση και εκ νέου οικοδόμηση της παγκόσμιας οικονομίας". Ή τουλάχιστον αυτό είναι το σύνθημα (το mantra) για το φετινό φόρουμ.

Βέβαια, ένας κυνικός θα υποστήριζε πως ουσιαστικά θα ασχοληθούν με κάτι διαφορετικό: με τον... λογαριασμό που άφησε πίσω της η κρίση. Πριν από 10 χρόνια οι σύνεδροι στο Νταβός (κυρίως οι ηγέτες του κόσμου) υποστήριζαν ότι η υφήλιος είχε γίνει ένα καλύτερο μέρος για να ζει κάποιος, χάρη στις καινοτομίες, στην παγκοσμιοποίηση αλλά και στον καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς.

Με τη Σοβιετική Ένωση να έχει καταρρεύσει, "οι άνθρωποι του Νταβός" -όπως συχνά αποκαλούνται οι σύνεδροι- ήθελαν να τονίσουν ότι η "πνευματική" τριάδα παγκοσμιοποίησης, ελεύθερης αγοράς και καινοτομίας ήταν κάτι ιδιαίτερα θετικό. Άλλωστε, αυτό δεν ήταν πουθενά αλλού πιο φανερό από την τραπεζική ελίτ της Wall Street και του Λονδίνου, η οποία εκείνη την εποχή "σέρφαρε" στο εντυπωσιακό ανοδικό κύμα της πιστωτικής φούσκας.

Όμως, έπειτα από δύο χρόνια χρηματοοικονομικής κρίσης, οι παραπάνω αντιλήψεις ανατράπηκαν. Καθώς το τραπεζικό σύστημα βρέθηκε αντιμέτωπο με τη χειρότερη κρίση 70 ετών, έγινε σαφές ότι η ασυγκράτητη καινοτομία και ο ανταγωνισμός της ελεύθερης αγοράς δεν είχαν φέρει τη χρηματοοικονομική νιρβάνα που υπόσχονταν τραπεζίτες και πολιτικοί. Αντίθετα, αποκαλύφθηκαν οι τεράστιες αδυναμίες του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και η δυσπιστία των πολιτών για τον καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς, ενώ και οι εντυπωσιακές καινοτομίες διαλύθηκαν σε μία υφήλιο η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με την πρώτη συγχρονισμένη παγκόσμια κρίση.

Η κρίση προκάλεσε τεράστια δημοσιονομικά προβλήματα και αρκετές πολιτικές αντιδράσεις στη Δύση, αναγκάζοντας τον κ. Barack Obama να προχωρήσει σε λήψη μέτρων ενάντια στο τραπεζικό σύστημα, την προηγούμενη εβδομάδα. Καθώς, δε, αυξάνονται οι πολιτικές συγκρούσεις στο εσωτερικό των χωρών, ενισχύεται και η γεωπολιτική αστάθεια και όχι μόνο εξαιτίας της ανάδειξης νέων δυνάμεων. Ως εκ τούτου, η ύφεση που ξεκίνησε ως ένα σοβαρό τεστ για το χρηματοπιστωτικό σύστημα μετατρέπεται σε τεστ για την παγκόσμια πολιτική και κοινωνική υφιστάμενη δομή και πάνω απ’ όλα για την ικανότητα των δυτικών χωρών να διαχειριστούν το πρόβλημα χωρίς να συγκρουστούν.

Κατά πόσον οι επιχειρηματίες, πολιτικοί και γραφειοκράτες που θα συγκεντρωθούν στο Νταβός θα κατορθώσουν να δώσουν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα παραμένει άγνωστο. Άλλωστε, για αρκετούς που δεν συμμετέχουν στο Νταβός αυτή η "φυλή" αποτελεί μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης του αφού συγκαταλέγεται στην παγκόσμια ελίτ που προκάλεσε τα προβλήματα.

Όντως, αρκετοί από αυτούς που θα ταξιδέψουν φέτος στο Νταβός θα το πράξουν για να κλείσουν νέους πελάτες και νέα deals ή για να διαφυλάξουν την "πολιτική τους περιοχή", και όχι για να ασχοληθούν με πνευματική άσκηση για την κρίση. "Ο λόγος για τον οποίο πηγαίνω στο Νταβός είναι ότι μπορείς να έχεις ικανοποιητικές συναντήσεις τόσο με νέους πελάτες όσο και με τις αρχές εποπτείας και ελέγχου", παραδέχεται ένας τραπεζίτης και προσθέτει ότι "το debate μάλλον θα έρθει δεύτερο".

Παρά ταύτα, η δύναμη του Νταβός είναι ότι φέρνει κοντά ηγέτες από όλες τις χώρες της υφηλίου, από τα αναδυόμενα και τα ανεπτυγμένα κράτη, ενώ ταυτόχρονα "ενώνει" τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

"Θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που δημιουργούνται από την πρωτοφανή σύνδεση των κινδύνων", τονίζει ο κ. Robert Greenhill, επικεφαλής του WEF. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του WEF, οι συστημικές συνδέσεις ενισχύονται όλο και περισσότερο κατά τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα. "Τα γεγονότα του περασμένου έτους αποδεικνύουν ότι υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία που πρέπει να αντιμετωπιστούν", προσθέτει ο κ. Daniel Hofmann, κορυφαίος οικονομολόγος της Zurich Financial.

Σαφώς το θέμα που θα επικρατήσει στο βασικό debate είναι οι μεταρρυθμίσεις στον χρηματοοικονομικό κλάδο και η κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας. Σίγουρα η φετινή σύνοδος δεν σκιάζεται από τον πανικό που επικρατούσε τον Ιανουάριο του 2009. Παράλληλα, η επιχειρηματική εμπιστοσύνη έχει ανακάμψει σημαντικά, καθώς ενισχύονται οι ενδείξεις ότι το χρηματοοικονομικό σύστημα έχει σταθεροποιηθεί και οι περισσότερες δυτικές οικονομίες βρίσκονται σε πορεία ανάκαμψης. Ταυτόχρονα, αρκετές αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία, καταγράφουν εντυπωσιακό ρυθμό ανάπτυξης.

Παρ' όλα αυτά, οι αντιλήψεις για τη δύναμη της ανάκαμψης διαφέρουν. Οι αισιόδοξοι δηλώνουν ότι τα χειρότερα πέρασαν. Οι απαισιόδοξοι υποστηρίζουν πως οι δυτικές κυβερνήσεις απλώς "έκλεισαν κάποιες τρύπες" ρίχνοντας τεράστια ποσά στις αγορές και πως θα υπάρξει νέα κρίση μόλις καταλαγιάσει η τρέχουσα.

Ανεξάρτητα του πού στέκεται κανείς, τα ερωτήματα παραμένουν: Θα κατορθώσει το δολάριο να διατηρήσει τη θέση του ως του βασικού νομίσματος των συναλλαγματικών αποθεμάτων; Θα εξακολουθήσουν οι δυτικές κυβερνήσεις να αυξάνουν τα χρέη τους εάν υπάρξει κρίση στις αγορές ομολόγων; Θα ανακαλύψουν οι κεντρικές τράπεζες τον τρόπο για "ήπια" απόσυρση των έκτακτων μέτρων στήριξης που ανακοίνωσαν το 2009; Θα συνεχίσουν να ανθούν οικονομίες όπως αυτές της Ινδίας, της Ρωσίας, της Κίνας και της Βραζιλίας;

Οι τραπεζίτες υποστηρίζουν ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει πλέον να αποχωρήσουν από τον ιδιωτικό τομέα και να τον αφήσουν να καθορίσει αυτός τη μοίρα του. Αρκετά κορυφαία ονόματα από αυτούς θα βρεθούν στο Νταβός για να πείσουν τους ηγέτες για περιορισμένη μεταρρύθμιση σε ό,τι αφορά την εποπτεία και τον έλεγχο. "Είναι ένα κρίσιμο έτος για εμάς", παραδέχεται ο επικεφαλής της Deutsche Bank, κ. Josef Ackermann, ο οποίος ζητά ισορροπημένες αλλαγές στην εποπτεία και στον έλεγχο.

Σαφώς η αναμόρφωση των αρχών εποπτείας και ελέγχου θα προκαλέσει αρκετά debates στο Νταβός.

Το ζήτημα της παγκόσμιας κυριαρχίας επίσης θα τεθεί. Η κρίση έδειξε πως ένας κόσμος στον οποίο υπάρχει μόνο ένας πόλος, οι ΗΠΑ, είναι ιδιαίτερα αναχρονιστικός. Όμως, πόλεμοι όπως αυτός του Αφγανιστάν έχει δείξει ότι και ένας κόσμος με πολλούς πόλους είναι επίσης δύσκολος.

Η ανάδειξη του G20, δε, αποδεικνύει πως οι διεθνείς οργανισμοί προσπαθούν να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση. "Εάν εξετάσει κανείς την κρίση, θα κατανοήσει ότι μία από τις καλύτερες εξελίξεις ήταν η αντικατάσταση του G7 από το G20", υποστηρίζει ο κ. Stephen Green, επικεφαλής της HSBC, και προσθέτει ότι "αποτελεί απόδειξη πως έγινε κατανοητή η αλλαγή στον κόσμο".

Βέβαια, παραμένει ασαφές κατά πόσον το G20 θα φέρει θετικά αποτελέσματα. Άλλωστε, πέρα από τα χρηματοοικονομικά υπάρχουν και άλλα θέματα που προκαλούν συγκρούσεις ανά την υφήλιο. Ένα εξ αυτών είναι ο ανταγωνισμός για πρώτες ύλες όπως το πετρέλαιο και το νερό. Ένα άλλο είναι η εξάπλωση των πυρηνικών αλλά και του ισλαμικού εξτρεμισμού. Το Ιράν, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν θα "ενταχθούν" στα debates του Νταβός.

© The Financial Times Limited 2010. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation