Το μεγάλο σκάνδαλο του τυριού

Ο John Kay, αρθρογράφος των ”Financial Times”, αφήνει τη φαντασία του ελεύθερη και σκαρώνει ένα χρηματιστηριακό... παραμύθι με εντυπωσιακό δίδαγμα για τη διοικητική έπαρση που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια επιχειρηματικής αξίας.

Δημοσιεύθηκε: 25 Αυγούστου 2004 - 11:54

του John Kay

Κατά τύχη, η λήξη της δημοπρασίας για τη δημόσια εγγραφή της Google την προηγούμενη εβδομάδα συνέπεσε με την τέταρτη επέτειο της δημοπρασίας για τις άδειες κινητής τηλεφωνίας στη Γερμανία. Η καταστροφή επιχειρηματικής αξίας που πραγματοποιήθηκε, καθώς οι μεγαλύτερες εταιρίες τηλεπικοινωνιών της Ευρώπης έδωσαν μάχη μεταξύ τους για το δικαίωμα προσφοράς υπηρεσιών τρίτης γενιάς, ήταν σε κλίμακα πρωτοφανή στην επιχειρηματική ιστορία.

Ωστόσο, η ιστορία επαναλαμβάνεται. Νομίζω πως ήταν το 2008, όταν πρωτοδιαδόθηκε η φήμη πως το φεγγάρι είναι φτιαγμένο από τυρί. Οι περισσότεροι, στην αρχή, ήταν σκεπτικοί. Ωστόσο, δεν ήταν σκεπτικοί αυτοί που άρχισαν να αγοράζουν μετοχές του κλάδου εμπορίας τυριού, οι οποίες υπεραπέδωσαν κατά πολύ έναντι της αγοράς. Όταν ένας διευθύνοντας σύμβουλος εταιρίας τυριού δήλωσε πως θα τηρήσει στάση αναμονής προτού επενδύσει στην αεροδιαστημική τεχνολογία, η χρηματιστηριακή αξία της εταιρίας μειώθηκε κατά 10% σε μια εβδομάδα. Αμέσως μετά, επήλθε η εντολή να περνάει περισσότερη ώρα με την οικογένειά του.

Το μάθημα έτυχε της προσοχής των άλλων διευθυντικών στελεχών. Μόνο το αφεντικό και βασικός μέτοχος της Bouygues Cheese συνέχισε να δηλώνει πως όλα είναι ανοησίες. Οι μεγάλες εταιρίες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών καθιέρωσαν πρακτικές ενημέρωσης και συμβουλευτικής υποστήριξης προς τις εταιρίες τροφίμων, για τις προκλήσεις των αλλαγών. Εξάλλου, δεν υπήρχε σημαντική προμήθεια από το να πουν στους πελάτες τους ότι είναι ηλίθιοι.

Συνέδρια με τίτλο ”Διάστημα: Ο νέος ορίζοντας των τροφίμων” πραγματοποιούνταν κάθε εβδομάδα από συμβούλους επιχειρήσεων και στελέχη επιχειρήσεων που είχαν κερδίσει προαγωγές λόγω του προαισθήματός τους. Οι επενδυτικές τράπεζες επισήμαναν την λογική της αναδιάρθρωσης. Αν και η συγχώνευση της New Zealand Dairies με την Glasqow Buses φαινόταν τραβηγμένη από ορισμένους, οι αρχιτέκτονες της συμφωνίας τόνισαν πως δεν υπήρχαν πολλές μεταφορικές εταιρίες διαθέσιμες για εξαγορά. Οι δημοσιογράφοι επικρότησαν τους οραματιστές. Αντιλαμβάνονταν πως ”Το φεγγάρι είναι από τυρί” ήταν πρωτοσέλιδη είδηση, ενώ ”Το φεγγάρι δεν αποτελείται από τυρί” δεν είναι. Το κλαδικό περιοδικό ”Grocers Weekly” υιοθέτησε τον τίτλο ”Το περιοδικό της εποχής του Διαστήματος”. Μόνο οι πλέον καβγατζήδες αρθρογράφοι τολμούσαν να αρθρώσουν τον αντίλογο.

Τα στελέχη των επενδυτικών τραπεζών ήταν απρόθυμοι υποστηρικτές. Είχαν δει και στο παρελθόν ”φούσκες”. Ωστόσο, ήταν υποχρεωμένοι να αναφέρουν στους πελάτες τους πως η έλλειψη μετοχών εταιριών γαλακτοκομικών προϊόντων στα χαρτοφυλάκιά τους θα οδηγούσε σε υποαπόδοση. Οι απόψεις άλλαξαν. Ίσως τα χαρτοφυλάκια θα έπρεπε να δοθούν σε νεότερους διαχειριστές, με μυαλά που δεν είχαν επισκιαστεί από την εμπειρία. Καθώς οι διαχειριστές κεφαλαίων έσπευσαν να ενισχύσουν τις θέσεις τους, οι μετοχές του κλάδου εκτινάχθηκαν μέχρι το φεγγάρι.

Ο ενθουσιασμός κορυφωνόταν καθώς πλησίαζε η ημέρα της εκτόξευσης του πρώτου διερευνητικού διαστημοπλοίου. Η εταιρία διαχείρισης του εγχειρήματος έθεσε σε δημοπρασία τις πέντε θέσεις του πληρώματος και ο ανταγωνισμός ήταν έντονος. Καμία από τις τέσσερις καθιερωμένες εταιρίες παραγωγής τυριού δεν μπορούσε να μείνει εκτός και πολλές επιχειρήσεις διαμαρτύρονταν για μια θέση.

Η δημοπρασία οδηγήθηκε σε επίπεδα τιμών που δεν θα μπορούσε κανείς να φανταστεί. Οι σχεδιαστές της έκαναν μόνο ένα λάθος. Υπέθεσαν πως οι συμμετέχοντες είχαν πλήρη γνώση του τι έκαναν. Η ισπανική εταιρία παραγωγής τυριού Manchego ήταν ένας από τους πλέον επιθετικούς διαγωνιζόμενους. Όπως εξήγησε ένα από τα στελέχη της, ήταν αναγκαίο να συμμετάσχει στο εγχείρημα της σελήνης. Εάν δεν ήταν μέσα στο σκάφος, η μετοχή της θα έπεφτε περισσότερο από όσο θα κόστιζε τελικά η θέση. Ακόμη και αν ήταν κάποιος σε θέση να σκεφτεί λογικά, εξαρτιόταν από ανθρώπους που δεν δρούσαν βάσει ορθολογικών πεποιθήσεων. ”Τι άλλο μπορούσαμε να κάνουμε;” αναρωτιόταν ο διευθύνων σύμβουλος της Lodacheese.

Ένα πολυεθνικό πλήρωμα επιβιβάστηκε στο σκάφος μέσα σε πανηγυρικό κλίμα. Το τι συνέβη μετά παραμένει μυστήριο. Ίσως ανατινάχθηκε προτού φτάσει στον προορισμό του, ίσως και να μην έφθασε ποτέ στο φεγγάρι και να πορεύεται ακόμη στο άπειρο. Σε κάθε περίπτωση, κανείς δεν άκουσε ξανά για τους αστροναύτες. Ούτε για το μύθο πως η σελήνη αποτελείται από τυρί.

Στα μισά του παραμυθιού αντιλήφθηκα πως έχει ήδη γραφτεί από τον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Τα ”Νέα ρούχα του βασιλιά” περιγράφουν πώς η ματαιοδοξία και η απληστία μπορούν να οδηγήσουν σε αυταπάτες μεγάλης κλίμακας. Το μόνο λάθος του Άντερσεν ήταν ότι υπερέβαλλε για την επίδραση της φωνής ενός μικρού αγοριού ανάμεσα στους ”τυφλούς”. Ο αυτοκράτοράς του συνέχισε να χαιρετίζει τα πλήθη ακόμη και όταν αντιλήφθηκε πως γνώριζαν ότι ήταν γυμνός. Οι μεγάλοι άντρες που περιβάλλονται από κόλακες σπάνια αντιλαμβάνονται ότι κάνουν λάθος, δεν μαθαίνουν από εμπειρία εκτός της δικής τους και δεν ακούν ποτέ τα μικρά αγόρια. Αυτός είναι και ο λόγος που η ιστορία επαναλαμβάνεται.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation