Η ανακόλουθη πολιτική ”γραμμή” στον Καύκασο

Δυο μέτρα και δυο σταθμά εφαρμόζει η Ρωσία στη διαχείριση των περιφερειών της Οσσετίας στον Καύκασο. Ο William Wallace, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο London School of Economics παραθέτει ιστορικά γεγονότα και αναλύει την κατάσταση σε μια περιοχή, όπου οι ταραχές δεν είναι σημερινό φαινόμενο.

Δημοσιεύθηκε: 6 Σεπτεμβρίου 2004 - 15:51

του William Wallace (*)

Οι τρομοκρατικές ενέργειες των Τσετσένων έχουν μέχρι στιγμής περιοριστεί εντός των συνόρων της Ρωσικής ομοσπονδίας. Πίσω από τον τρόμο της τραγικής κατάληξης της πολιορκίας στο Beslan, βρίσκεται μια 10ετής διαμάχη με αγριότητες και από τις δυο πλευρές. Ωστόσο, ο Βernard Bot, ο υπουργός Εξωτερικών της Ολλανδίας, ως πρόεδρος του Συμβουλίου των Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δικαιολογείται απολύτως να ζητά εξηγήσεις από τη ρωσική κυβέρνηση.

Υπάρχουν ανησυχητικοί συνδετικοί κρίκοι μεταξύ της διαμάχης στην Τσετσενία και μιας γενικότερης αστάθειας βόρεια και νότια του Καυκάσου, που θέτει σε κίνδυνο και τις γειτονικές χώρες. Η διαχείριση της περιοχής από τη Μόσχα, μετά τη διάσπαση της Σοβιετικής Ένωσης, είναι ενδεικτική ενός δυσλειτουργικού κράτους με διεφθαρμένες στρατιωτικές δυνάμεις, αποφασισμένου να κυριαρχήσει στα μικρά κράτη που βρίσκονται στα νότια σύνορά του, ιδίως στη Γεωργία.

Η κατάκτηση του Καυκάσου τον 19ο αιώνα αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κατορθώματα της επεκτεινόμενης ρωσικής αυτοκρατορίας. Η πόλη, στα οποία βρίσκεται το αρχηγείο της ρωσικής 58ης Στρατιάς ανέκτησε το όνομα που είχε και τον 19ο αιώνα, το Vladikavkaz, που σημαίνει ”Νίκη στον Καύκασο”. Δεν ήταν εύκολη νίκη. Μεταξύ των ανθρώπων που κατοικούσαν στο βουνό, οι Τσετσένοι προέβαλαν τη μεγαλύτερη αντίσταση, κατά την περίοδο 1840-1850. Επίσης, επαναστάτησαν από την κυριαρχία της Σοβιετικής Ένωσης το 1920 και υπέστησαν μαζικές απελάσεις επί Στάλιν.

Η έννοια, υπό την οποία η Ρωσία δικαιούται να διατηρήσει τον έλεγχο στις νότιες περιφέρειες εκφράστηκε σε ένα πρόσφατο άρθρο του Sergei Karaganov, του επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας και Εξωτερικής Πολιτικής της χώρας. Στο άρθρο με τίτλο ”Αποχαιρετισμός στη Γεωργία;” αναφέρει πως, εάν δεν συνεργαστεί στενότερα η νέα κυβέρνηση της Γεωργίας με τη Μόσχα, η Ρωσία θα πρέπει να αναγνωρίσει επίσημα την ανεξαρτησία της Αμπκαζίας και της Νότιας Οσσετίας, δυο εκ των αμφισβητούμενων περιφερειών της Γεωργίας.

Η ρωσική πολιτική αρνείται την αυτονομία της Τσετσενίας, ενώ ταυτόχρονα στηρίζει την απόσχιση περιοχών στα σύνορά της. Στη Βόρειο Οσσετία, τα ρωσικά στρατεύματα υπερασπίζονται το νόμο και την τάξη, τη στιγμή που στη Νότιο Οσσετία, προστατεύουν ένα καθεστώς με αποσχιστική τάση, το οποίο βασίζεται στο λαθρεμπόριο για να επιβιώσει.

Οι διαφορετικές πολιτικές της Ρωσίας στο Νότιο και το Βόρειο Καύκασο δεν είναι κάτι καινούργιο. Η επανάσταση στο Abkhaz το 1992, η οποία οδήγησε σε εκδίωξη πλέον των 20.000 γεωργιανών, στηρίχθηκε από ένοπλους εθελοντές από την Τσετσενία. Οι ήρωες της ανεξαρτητοποίησης του Abkhaz πολέμησαν, ένα χρόνο μετά, για την αυτονόμηση της Τσετσενίας. Αργότερα, ο Vladimir Putin απείλησε την Γεωργία για την αποτυχία της να διασφαλίσει τα σύνορά της με την Τσετσενία. Η ίδια η Ρωσία όμως, παρά το ότι έστειλε στρατιωτικές μονάδες στα σύνορα της Γεωργίας με την Τσετσενία, αρνείται την πρόσβαση στα σύνορα μεταξύ Βόρειας και Νότιας Οσσετίας, από τα οποία διακινούνται λαθραία τεράστιες ποσότητες όπλων, σε Γεωργιανούς και ευρωπαίους αξιωματούχους.

Για το εμπόριο όπλων ευθύνεται κατά κύριο λόγο η διαφθορά των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων. Ωστόσο, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ο εφησυχασμός που επιδεικνύει το Κρεμλίνο, ενώ γνωρίζει την εμπλοκή των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων στο λαθρεμπόριο. Η 58η Στρατιά είναι υπεύθυνη, τόσο για την διεύθυνση των επιχειρήσεων στην Τσετσενία, όσο και για την στήριξη των αποσχιστικών τάσεων στη Νότιο Οσσετία.

Μέχρι την πρόσφατη επιχείρηση-σκούπα των αστυνομικών αρχών της Γεωργία, στην αγορά, λίγο έξω από το Tskhinvali, την πρωτεύουσα της Νότιας Οσσετίας, μπορούσε κανείς να βρει καύσιμα, ναρκωτικά και όπλα, υπό την προστασία των ρωσικών στρατευμάτων. Οι λαθραίες εισαγωγές αλκοόλ προωθούνται, όπως αναφέρουν ρωσικές πηγές, σε παραγωγή παράνομης βόκτας στο Βόρειο Καύκασο, προς όφελος στρατιωτικών δικτύων.

Τα όπλα που διακινούνται στον Καύκασο περιλαμβάνουν ρωσικούς πυραύλους εδάφους–αέρος και αντιαρματικά βλήματα. Οι ίδιες δυνάμεις που πολεμούν τους Τσετσένους εμπλέκονται στο εμπόριο όπλων που τους τροφοδοτεί.

Αν και ο κ. Putin συνήθως προτιμά να αναφέρεται σε εμπλοκή των Αράβων στις τρομοκρατικές ενέργειες εντός των ρωσικών εδαφών, κάποιοι ρώσοι δημοσιογράφοι τόλμησαν να αναφέρουν πως ίσως έχουν ευθύνη οι ίδιες οι ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις. Δυο γνωστοί δημοσιογράφοι, με επικριτική διάθεση ως προς τη ”γραμμή” του Κρεμλίνου δεν κατάφεραν να φθάσουν ποτέ στο Beslan για να διερευνήσουν την υπόθεση, με έναν από αυτούς, την Anna Politkovskaya, να φέρεται ότι έχει δηλητηριαστεί στη διαδρομή.

Η Ρωσία παίζει επικίνδυνα παιχνίδια στα σύνορά της. Ο κ. Bod θα έπρεπε να έχει προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, καλώντας διεθνές συμβούλιο για ζητήματα διασυνοριακής ασφάλειας στον Καύκασο.

(*) O Λόρδος Wallace είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο London School of Economics.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation