Η φούσκα των sites κοινωνικής δικτύωσης

Από το 2002, με το πυροτέχνημα του Friendster, μέχρι τη σημερινή αλματώδη επιτυχία του Facebook, τα sites κοινωνικής δικτύωσης δεν έχουν καταφέρει να αποσπάσουν παρά μόνο μικρό κλάσμα των διαφημιστικών δαπανών.

Δημοσιεύθηκε: 31 Μαρτίου 2011 - 13:50

John Gapper

Στο βιβλίο του "Extaordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds", ο Βικτοριανός συγγραφέας Charles Mackay περιγράφει μία εταιρία που δημιουργήθηκε κατά το σκάνδαλο του South Sea Bubble το 1720, η οποία διακήρυττε στο φυλλάδιό της ότι είχε δημιουργηθεί "για να αναλάβει ένα εγχείρημα με σημαντικά πλεονεκτήματα", το οποίο όμως κανείς δεν γνώριζε. Οι επενδυτές έσπευσαν να αγοράσουν μετοχές της επιχείρησης και ο ιδρυτής της "έφυγε το ίδιο απόγευμα για την ηπειρωτική Ευρώπη" και κανείς δεν έμαθε ποτέ νέα του.

Αυτές τις μέρες δημιουργείται ένα αντίστοιχο κλίμα εύκολου και γρήγορου πλουτισμού στη Silicon Valley και οι επενδυτές της Wall Street ανταγωνίζονται την εξαγορά μετοχών σε εταιρίες ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, το Twitter και άλλοι μιμητές τους. Υπάρχει και ένας μυστηριώδης νεοεισερχόμενος στον χώρο, το Color, εφαρμογή για να μοιράζονται οι χρήστες φωτογραφίες μέσω κινητών συσκευών. Αυτή έχει προβληματίσει πολλούς χρήστες, αλλά επίσης εύκολα άντλησε 41 εκατ. δολ. στον πρώτο γύρο χρηματοδότησης.

Ενώ το Color ξεκινούσε την προηγούμενη εβδομάδα, ο βετεράνος επενδυτής κ. Warren Buffett μίλησε εναντίον των sites κοινωνικής δικτύωσης, αποσαφηνίζοντας: "Τα περισσότερα από αυτά είναι υπερτιμημένα… Ορισμένα θα αναδειχθούν τεράστιοι νικητές, αντισταθμίζοντας όλους τους υπόλοιπους". Ο κ. Buffett εδώ και καιρό αποφεύγει τις τοποθετήσεις σε εταιρίες τεχνολογίας, εκτιμώντας πως οι προοπτικές τους είναι αβέβαιες συγκριτικά με τις ασφαλιστικές και τις επιχειρήσεις στον κλάδο τροφίμων και ποτών, τις οποίες προτιμά. Και έχει δίκιο ως προς την πρόσφατη φρενίτιδα.

Ενόσω τα sites κοινωνικής δικτύωσης αναπτύσσονται προσελκύοντας εκατομμύρια νέα μέλη, όπως γίνεται αυτήν τη στιγμή στο Facebook και στο Twitter, τότε έχουν σημαντικές προοπτικές εσόδων. Όταν όμως η ανάπτυξη σταματήσει ή έστω επιβραδυνθεί, τότε είθισται να ακολουθεί μία εσωτερική έκρηξη, καθώς το φαινόμενο της δικτύωσης λειτουργεί αντίστροφα. Αυτό τουλάχιστον είναι το μοντέλο που ακολουθείται από τότε όπου το Friendster έγινε πρωτοπόρος στον κλάδο της online κοινωνικής δικτύωσης το 2002.

Το Friendster ήταν το πρώτο που αντιμετώπισε προβλήματα, αφού το προσπέρασαν οι ανταγωνιστές του όπως το MySpace, όταν ξεπεράστηκε η τεχνολογία που χρησιμοποιούσε (τώρα επικεντρώνεται στην Ασία και στη Μέση Ανατολή). Το MySpace εξαγοράστηκε το 2005 από τη News Corp. έναντι 580 εκατ. δολ., αλλά άγγιξε την κορυφή το 2008 και η News Corp. προσπαθεί να το πουλήσει ίσως για το ένα δέκατο του ποσού που είχε καταβάλει.

Το Bebo εξαγοράστηκε από την AOL το 2008 έναντι 850 εκατ. ευρώ και πουλήθηκε φέτος στο εξευτελιστικό ποσό των 10 εκατ. δολαρίων.

Και ενώ η πρόσφατη Ιστορία θα έπρεπε να διδάξει τους επενδυτές του δεύτερου κύματος να αποτραβηχτούν, εκείνοι αντιθέτως διαγκωνίζονται για το ποιος θα αποκτήσει μερίδιο από το επόμενο site κοινωνικής δικτύωσης. Τον Ιανουάριο το Facebook αποτιμήθηκε στα 50 δισ. δολ. κατά τη διάρκεια γύρου χρηματοδότησης που διοργάνωσε η Goldman Sachs και άλλοι. Έκτοτε, η εκτίμηση αυτή αναθεωρήθηκε στα 85 δισ. δολ. Το Twitter, το οποίο είχε έσοδα από τις ΗΠΑ 456 εκατ. δολ. (και μηδενικά έσοδα εκτός ΗΠΑ) το 2010 -σύμφωνα με τη συμβουλευτική eMarketer-, προσφάτως αποτιμήθηκε στα 3,7 δισ. δολάρια.

Το Facebook σαφώς αξίζει κάποια δισεκατομμύρια δολάρια εφόσον είναι το επικρατέστερο site κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο, με περισσότερους από 50 εκατ. ενεργούς χρήστες και εκτιμώμενα έσοδα από διαφήμιση της τάξεως του 1,9 δισ. δολ. το 2010, τα οποία, κατά την eMarketer, θα αυξηθούν φέτος στα 4 δισ. δολ. Ο ιδρυτής του Mark Zuckerberg εφάρμοσε την αναπτυξιακή του πολιτική πολύ πιο ανταγωνιστικά απ' ό,τι οι αντίπαλοί του.

Είναι όμως αμφισβητήσιμο εάν θα υπάρξει μεγαλύτερη ροή διαφημίσεων στα sites κοινωνικής δικτύωσης, αφού ο κλάδος προσπαθεί να προσαρμοστεί στην online κατανάλωση. Το βρετανικό Advertising Bureau εκτιμά ότι, αν και οι Βρετανοί χρήστες του Internet δαπανούν πλέον το 25% του χρόνου τους σε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, τα έσοδα από διαφήμιση σε αυτά τα sites ενισχύθηκαν το 2010 μόλις κατά 5%, στα 4,1 δισ. στερλίνες.

Δικαιολογημένα, μόνο ένα μικρό κλάσμα των διαφημιστικών δαπανών απορροφάται από ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης συγκριτικά με τις διαφημιστικές δαπάνες σε μηχανές αναζήτησης και σε άλλες ιστοσελίδες media. Ο λόγος είναι πως οι χρήστες τις επισκέπτονται για να κοινωνικοποιηθούν κι όχι για να καταναλώσουν. "Όλες αυτές οι εταιρίες αξιολογούνται ως η επόμενη Google και αυτό είναι λάθος. Το Facebook είναι μία καλή επιχείρηση, αλλά η Google είναι μοναδική", δηλώνει επενδυτής.

Εν τω μεταξύ, η αύρα του Facebook αντικατοπτρίζεται σε άλλα δίκτυα, για τα οποία η πρόκληση να μεταφραστούν οι χρήστες σε διαφημιστικά έσοδα θα είναι ακόμη δυσκολότερη. "Για εταιρίες όπως το Twitter, όπου τα έσοδα είναι μικρά και χάνει χρήματα, χρειάζεται άβακας ή ακόμα και προσευχές για να καταλήξει κανείς σε μία λογική αποτίμηση", δηλώνει στέλεχος σε venture capital της Silicon Valley.

Κατά μία έννοια, τα στελέχη του venture capital κάνουν απλώς τη δουλειά τους, επενδύοντας σημαντικά στα media κοινωνικής δικτύωσης, ακόμη και εάν γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι θα αποτύχουν. Οι επενδυτές στο Color -Bain Capital, Sequoia Capital Silicon και Valley Bank- επενδύουν ταυτόχρονα σε τόσο πολλές νεοσύστατες εταιρίες ώστε χρειάζεται να πετύχουν μόνο σε λίγες.

Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο για το τελευταίο κύμα των επενδυτών, που διοχετεύουν τεράστια κεφάλαια στο Facebook, στο Twitter, στο Zynga και στο Groupon και σε άλλες παρόμοιες εταιρίες με υψηλές αποτιμήσεις, προτού ακόμη υπάρξει θέμα δημόσιας εγγραφής. Στοιχηματίζουν ότι οι ροές ρευστότητας αυτών των επιχειρήσεων όχι μόνο θα επεκταθούν ταχύτατα, αλλά θα αποδειχτούν και διατηρήσιμες.

Η μέχρι τώρα Ιστορία δείχνει πως πρόκειται για ένα γενναίο στοίχημα. Οι εταιρίες αυτές στηρίζονται στο φαινόμενο της δικτύωσης. Αναπτύσσονται ραγδαία όσο ο κόσμος χρησιμοποιεί τις συγκεκριμένες σελίδες για κουτσομπολιό, για να μοιράζεται φωτογραφίες και για πληροφορίες. Από την άλλη, όμως, ατροφούν ταχύτατα όταν οι χρήστες τους τις εγκαταλείπουν για χάρη μιας νέας μόδας, με αποτέλεσμα οι ενεργοί χρήστες να μετατρέπονται σε αδρανείς λογαριασμούς.

Το LinkedIn, το δίκτυο επαγγελματικής δικτύωσης με 100 εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες, στα στοιχεία που προσφάτως κατέθεσε για τη δημόσια εγγραφή του δίνει κάποια δεδομένα για τις παγίδες που υπάρχουν. Όπως επισημαίνει, "ορισμένα μέλη έχουν πολλές εγγραφές, άλλα είναι αδρανή και κάποια μπορεί να έχουν εγγραφεί με ψευδή στοιχεία", τονίζοντας πως δεν υπάρχει σίγουρος τρόπος για να επισημανθεί ποιες εγγραφές εντάσσονται σε αυτές τις κατηγορίες.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation