Ο κίνδυνος για μία νέα χρηματοοικονομική κρίση

Λιγότερο από τρία χρόνια έχουν περάσει από την κατάρρευση της Lehman Brothers. Οι αγορές όμως, παρουσιάζουν ήδη πληθώρα ανισορροπιών ενώ τα διαθέσιμα όπλα από την νομισματική και δημοσιονομική πολιτική λιγοστεύουν επικίνδυνα.

Δημοσιεύθηκε: 18 Μαΐου 2011 - 13:55

John Plender

Ο κίνδυνος για μία νέα χρηματοοικονομική κρίση

Πόσος καιρός θα περάσει μέχρις ότου βρεθούμε αντιμέτωποι με μία νέα χρηματοοικονομική κρίση; Συνήθως, ένα σοβαρό σοκ για το χρηματοοικονομικό σύστημα επιβαρύνει για κάποιο χρονικό διάστημα την διάθεση ανάληψης ρίσκου. Οι οικονομίες πρέπει να ανακάμψουν, τα κεφάλαια των τραπεζών πρέπει να ανακτηθούν σε μεγάλο βαθμό και το χρέος πρέπει να αντιμετωπιστεί. Οι διεργασίες αυτές, οι οποίες μπορεί να διαρκέσουν μία δεκαετία αν όχι περισσότερο, θα πρέπει να έχουν προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό μέχρις ότου παρουσιαστούν νέα προβλήματα.

Παρόλα αυτά, εάν θεωρήσουμε ότι τα βασικά συστατικά για την δημιουργία χρηματοοικονομικής κρίσης είναι η ανεξέλεγκτη αισιοδοξία, η υπερβολική μόχλευση και τα υπερτιμημένα περιουσιακά στοιχεία, τότε ήδη βρισκόμαστε σε επικίνδυνη ζώνη, λιγότερο από τρία χρόνια μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers.

Ας εξετάσουμε την κατάσταση των αγορών. Η αγορά εμπορευμάτων είναι παραφουσκωμένη, παρά την πρόσφατη διόρθωση στο ασήμι και συνεπακόλουθα σε άλλες αγορές. Οι αγορές κρατικού χρέους των ανεπτυγμένων οικονομιών δείχνουν σημαντικά υπερτιμημένες ειδικότερα υπό το πρίσμα της αργής ανταπόκρισης στα αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα σε ΗΠΑ και άλλες χώρες. Ενώ οι τιμές των ακινήτων στις ΗΠΑ έχουν καταρρεύσει, στην Βρετανία διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα συγκριτικά με το επίπεδο του εισοδήματος.

Στα χρηματιστήρια έχουμε μία νέα φούσκα του Internet ειδικότερα αναφορικά με εταιρείες όπως το Facebook, το Linked και το Renren, που διαπραγματεύονται με παράλογους πολλαπλασιαστές εσόδων. Όσο για την αγορά ομολόγων, τα κριτήρια δανεισμού μειώνονται.

Σε μεγάλο βαθμό, όλα αυτά αποτελούν έργο των κεντρικών τραπεζών του αναπτυγμένου κόσμου, των οποίων η στρατηγική νομισματικής πολιτικής σε απάντηση της τελευταίας κρίσης απειλεί να σπείρει τους σπόρους για την δημιουργία μία νέας κρίσης, όπως ακριβώς η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έπραξε μετά το σπάσιμο της φούσκας των dot.com.

Εν τω μεταξύ, οι τράπεζες παραμένουν ευάλωτες. Ενώ έχει καταγραφεί κάποια πρόοδος στην απομόχλευση, οι κεφαλαιακοί κανόνες που προτείνονται από την Βασιλεία ΙΙΙ δείχνουν ανεπαρκείς σε όλους παρά στους τραπεζίτες και τους αθεράπευτα αισιόδοξους.

Ο ανεπτυγμένος κόσμος αντιμετωπίζει ακόμη το βάρος των χρεών και η απάντηση στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους ήταν ένα απλό πασάλειμμα. Όπως είπα πριν από ένα χρόνο, όταν η Ευρώπη προχωρούσε στο πρώτο πακέτο στήριξης, οι αξιωματούχοι δίνουν μία λύση ρευστότητας σε ένα πρόβλημα φερεγγυότητας. Συνεχίζουν να ακολουθούν την ίδια πολιτική και η έλλειψη ρεαλισμού που είναι εμφανής στον χειρισμό της δημοσιονομικής κρίσης σε διάφορα στάδια, εξελίχθηκε σε μία παράλογη άρνηση κατά την διάρκεια της πρόσφατης συνάντησης των υπουργών Οικονομικών.

Εξίσου εντυπωσιακή είναι η ανεπαρκής απάντηση από πλευράς νομοθετικών ρυθμίσεων, στην τελευταία κρίση. Για να αξιολογήσουμε την προσπάθεια επιβολής μεταρρυθμίσεων, θα πρέπει να ξεκινήσουμε από το δυσανάλογο βάρος που αποδίδεται στην αύξηση των λόγων κεφαλαιακής επάρκειας. Αν και η ενίσχυση των κεφαλαίων είναι επιθυμητή, παράλληλα δίνει κίνητρο στις τράπεζες να μειώσουν τις δραστηριότητές τους. Η Βρετανία στοχεύει σε μία πιο σκληρή γραμμή προωθώντας την προάσπιση του retail banking, αλλά πολύ φοβάμαι ότι οι πολιτικοί δεν θα μπορέσουν να αντισταθούν στον πειρασμό να στηρίξουν τους βραχίονες του investment banking των πολυεθνικών τραπεζών που αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Στις ΗΠΑ, οι Ρεπουμπλικάνοι δείχνουν αποφασισμένοι να μπλοκάρουν την νομοθεσία Dodd-Frank και να εξασφαλίσουν πως η Securities & Exchange Commission, και η Commodity Futures Trading Commission δεν θα έχουν τα απαραίτητα μέτρα για να την εφαρμόσουν. Το λυσσαλέο lobbying από τις επενδυτικές τράπεζες επίσης αποδυναμώνει την νομοθεσία, η οποία υποτίθεται ότι θέλει να βάλει ένα φρένο στις δικές τους τζογαδόρικες πρακτικές.

Η μεγαλύτερη ανησυχία ίσως να προκύπτει από την αυξανόμενη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων επενδυτικής τραπεζικής σε ελάχιστους, αλλά συστημικά σημαντικούς χρηματοοικονομικούς οργανισμούς, εκ των οποίων και εκείνοι που κυριαρχούν στον θολό χώρο των παραγώγων, τμήματα του οποίου είναι ιδιαιτέρως τοξικά. Οι κινήσεις για κεντρικό έλεγχο αυτών των δραστηριοτήτων έχουν βάση. Όπως όμως επισημαίνει και ο Peter Norman ,σε νέο βιβλίο για τον έλεγχο κινδύνου, με τον τρόπο αυτό τίθεται το ερώτημα του τι θα συμβεί εάν αποτύχει ο κεντρικός έλεγχος.

Επικαλείται τον Patrick Pearson, επικεφαλής της μονάδας υποδομών για την χρηματοοικονομική αγορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος φέρεται να δηλώνει ότι ενδεχόμενη αποτυχία των γραφείων εκκαθαρίσεως συναλλαγών θα μπορούσε να οδηγήσει σε «χρηματοοικονομικό Αρμαγεδδών». Κατά συνέπεια, το πρόβλημα των πολύ μεγάλων χρηματοοικονομικών οργανισμών που δεν γίνεται να καταρρεύσουν θα πρέπει να τεθεί σε ένα άλλο επίπεδο.

Εν τω μεταξύ, η προσπάθεια για την εγκαθίδρυση μηχανισμών που θα επιτρέπουν το κλείσιμο των λειτουργιών μίας τράπεζας σε διακρατική βάση πιθανότατα θα παραμείνει ατελέσφορη.
Ένα παράδοξο χαρακτηριστικό όλων αυτών, είναι πως ενώ οι μεταρρυθμίσεις δεν οδηγούν σε ένα συνολικό πρόγραμμα, είναι τόσα πολλά αυτά που αλλάζουν στους κανονισμούς των τραπεζών, ώστε να παρουσιάζονται σημαντικοί κίνδυνοι στην υλοποίηση.

Βεβαίως είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς το χρονοδιάγραμμα μέχρι την χρηματοοικονομική κρίση. Είναι ανησυχητικό πάντως ότι ενώ υπάρχουν τόσο πολλά εμφανή ευάλωτα σημεία στο σύστημα, υπάρχουν ελάχιστα όπλα στην φαρέτρα της νομισματικής και της δημοσιονομικής πολιτικής με τα οποία να αντιμετωπιστεί ένας νέος χρηματοοικονομικός ανεμοστρόβιλος.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation