Το φορολογικό αρμπιτράζ στο στόχαστρο των ΗΠΑ

Οι φορολογικές αρχές των ΗΠΑ στρέφονται κατά τραπεζών και πολυεθνικών εταιριών. Στο επίκεντρο βρίσκονται διασυνοριακά deals αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, που έγιναν με μοναδικό σκοπό τη φοροδιαφυγή.

Δημοσιεύθηκε: 26 Σεπτεμβρίου 2011 - 14:42

Vanessa Houlder, Megan Murphy και Jeff Gerth

Το φορολογικό αρμπιτράζ στο στόχαστρο των ΗΠΑ

Οι φορολογικές αρχές των ΗΠΑ έχουν βάλει στο στόχαστρο διασυνοριακά deals ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ αμερικανικών και βρετανικών τραπεζών, στο πλαίσιο προσπάθειας κατά της φοροδιαφυγής. Αυτό αποκαλύπτει η κοινή έρευνα των "Financial Times" και της μη κερδοσκοπικής ειδησεογραφικής οργάνωσης ProPublica.

Από την πλευρά τους, τέσσερις αμερικανικές τράπεζες -BB&T, Bank of New York Mellon, Sovereign (που τώρα ανήκει στον ισπανικό όμιλο Santander) και Well Fargo- καταθέτουν αγωγές εναντίον της κυβέρνησης των ΗΠΑ διεκδικώντας περισσότερα από 1 δισ. δολ. από φορολογικές περικοπές που απορρίφθηκαν την τελευταία 10ετία. Αντίστοιχη διαμάχη με τη Washington Mututal κατέληξε σε εξωδικαστικό συμβιβασμό, ενώ η Wachovia έχει καταθέσει προσφυγή διοικητικής ευθύνης.

Η βρετανική Barclays παρουσιάζεται ως βασικός κρίκος στην αλυσίδα των πολύπλοκων διασυνοριακών συμφωνιών, οι οποίες -με βάση τις φορολογικές αρχές των ΗΠΑ (IRS)- σχεδιάστηκαν για να επιτευχθούν τεχνητές φορολογικές περικοπές.

Η υπόθεση αναδεικνύεται σε αποφασιστική πρώτη διαμάχη μεταξύ των ΗΠΑ και των πολυεθνικών τραπεζών και επιχειρήσεων, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαφωνίας για το αποκαλούμενο φορολογικό αρμπιτράζ, κατά το οποίο οι επιχειρήσεις εκμεταλλεύονται κενά ανάμεσα στα διεθνή φορολογικά συστήματα για να επωφεληθούν.

Σκοπός των συγκεκριμένων φορολογικών περικοπών είναι να αποφευχθεί η διπλή φορολόγηση των εισοδημάτων που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό. Σε ορισμένα από τα deals που βρίσκονται στο στόχαστρο του IRS, από τις φορολογικές δαπάνες μιας επιχείρησης σε μία χώρα ευνοούνται δύο εταιρίες σε δύο διαφορετικές χώρες.

Τα έγγραφα του IRS δείχνουν ότι οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί και οι αντισυμβαλλόμενοί τους σε αυτά τα deals ουσιαστικά είναι συνέταιροι σε συναλλαγές που έγιναν ώστε η φορολογική νομοθεσία μιας χώρας να αντισταθμίζει τη φορολογική νομοθεσία σε κάποια άλλη χώρα. Για τις ΗΠΑ, το μείζον θέμα είναι εάν με αυτά τα deals μειώθηκε σημαντικά το φορολογικό βάρος των αμερικανικών πιστωτικών ιδρυμάτων.

Οι αμερικανικές τράπεζες, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι οι εν λόγω συμφωνίες -γνωστές και ως stars deals- ήταν νόμιμοι διασυνοριακοί διακανονισμοί χρηματοδότησης. Και οι έξι τράπεζες αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η Barclays δηλώνει ότι δεν θα σχολιάσει υποθέσεις πελατών της. "Η Barclays συμμορφώνεται με τη φορολογική νομοθεσία στη Βρετανία και σε όλες τις χώρες όπου δραστηριοποιείται", αναφέρει συγκεκριμένα.

Η ανάλυση των "F.T." και της ProPublica σε δικαστικά έγγραφα και στοιχεία του IRS δείχνει ότι η Barclays πέτυχε φορολογικές περικοπές τουλάχιστον 800 εκατ. δολ. από τη βρετανική κυβέρνηση μέσω των stars deals, τις οποίες στη συνέχεια μοιράστηκε με αμερικανικές τράπεζες υπό τη μορφή δανείων χαμηλού κόστους.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ διεκδικεί φορολογικές περικοπές που υπερβαίνουν το 1 δισ. δολάρια.
Τα συγκεκριμένα deals είναι ένα παράδειγμα για το πώς το φορολογικό αρμπιτράζ έχει καταστεί εξαιρετικά κερδοφόρος δραστηριότητα για τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Τραπεζίτες, δικηγόροι, λογιστές και ακαδημαϊκοί επισημαίνουν ότι η εξέλιξη αυτή ήταν αναπόφευκτη, δεδομένων των διαφορών που υπάρχουν στα εθνικά φορολογικά συστήματα. Αρκετοί εξ αυτών επισημαίνουν ότι απαιτούνται διεθνής συντονισμός και απλοποίηση των φορολογικών συστημάτων, ώστε να εξασφαλιστεί πως οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές χώρες θα εισπράττουν τα φορολογικά έσοδα που τους αναλογούν.

"Χρειάζεται μια ευρύτερη συστημική λύση", δηλώσει ο κ. Michael McInture, καθηγητής στο Wayne State University Law School του Detroit, ο οποίος κατέθεσε ενώπιον του Κογκρέσου για το επίμαχο ζήτημα.

Κάτι τέτοιο, όμως, ενδεχομένως να είναι ανέφικτο, δεδομένου ότι ορισμένες χώρες στηρίζονται στο φορολογικό αρμπιτράζ για να προσελκύσουν ξένες επενδύσεις, ενώ ορισμένες κυβερνήσεις το ενθαρρύνουν.

Το IRS -και οι φορολογικές αρχές σε άλλες χώρες- επί χρόνια αγνοούσε ότι ορισμένες τράπεζες και άλλες χρηματοοικονομικές εταιρίες στηρίζονταν τόσο πολύ στη συγκεκριμένη πρακτική, όπως τουλάχιστον δηλώνουν τραπεζίτες αλλά και αξιωματούχοι. Η AIG, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, φέρεται να είναι από τους πρωτοπόρους στον σχεδιασμό των συναλλαγών για την επίτευξη φορολογικών ελαφρύνσεων από το 1993. Πολυεθνικές εταιρίες όπως η Hewlett-Packard επίσης εμπλέκονται στην υπόθεση.

Το σημείο καμπής φαίνεται πως ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν οι τράπεζες κατάλαβαν ότι μπορούσαν να κάνουν μεταξύ τους συμφωνίες. "Ήταν πλέον μία βολική κατάσταση", δηλώνει ένας τραπεζίτης και συμπληρώνει: "Έκανες συναλλαγές με φίλους σου, συζητούσες μαζί τους, παίζατε γκολφ και παράλληλα βοηθούσε ο ένας τον οργανισμό του άλλου". Με την πάροδο του χρόνου, οι μεγάλες μειώσεις των επιτοκίων ενθάρρυναν ακόμη μεγαλύτερα deals. Στις αρχές του 1990, τα deals ήταν της τάξεως των 150 - 200 εκατ. δολ. Το 2003, η αξία τους ήταν 20πλάσια, όπως δηλώνουν δύο τραπεζίτες.

Οι Αρχές άρχισαν να αντιδρούν από το 2004, όταν η Βρετανία, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία δημιούργησαν ένα κοινό κέντρο συλλογής πληροφοριών. Σύντομα, οι αμερικανικές αρχές ενημερώθηκαν από τις βρετανικές για σειρά ύποπτων συναλλαγών. Το 2006, ο επικεφαλής του IRS ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι έχει στοιχεία για 11 υποθέσεις ύψους 3,5 δισ. δολ. Λίγο αργότερα, οι φορολογικές αρχές των ΗΠΑ άρχισαν να απορρίπτουν αιτήματα φορολογικών περικοπών σε περιπτώσεις stars deals. Το 2008, επίσημο έγγραφο του IRS αναφέρει ότι οι συμφωνίες αυτές δημιουργούν "σημαντικό πρόβλημα στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ".

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation