Οι τεχνοκράτες και ο εφιάλτης του εξτρεμισμού

Οι Παπαδήμος, Μόντι και Ντράγκι πρέπει να γίνουν θαυματουργοί, γράφει ο Gideon Rachman. Αν αποτύχουν, παραμονεύουν τα εξτρεμιστικά στοιχεία. Κρίνονται η ομαλότητα των αγορών, η πορεία της οικονομίας και η επιβίωση του ευρώ.

Δημοσιεύθηκε: 15 Νοεμβρίου 2011 - 13:45

Gideon Rachman

Οι τεχνοκράτες και ο εφιάλτης του εξτρεμισμού

Η ανάδειξη των τεχνοκρατών πρωθυπουργών στην Ελλάδα και στην Ιταλία δεν έγινε αποδεκτή διεθνώς με πανηγυρισμούς. Ορισμένοι διαμαρτύρονται ότι τόσο ο Λουκάς Παπαδήμος όσο και ο Μάριο Μόντι δεν εξελέγησαν, τονίζοντας πως ο διορισμός τους επιβεβαιώνει την ελιτίστικη και μη δημοκρατική φύση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Ίσως να είναι έτσι. Οι τεχνοκράτες, όμως, έχουν κάποια χρήσιμα πλεονεκτήματα σε περιόδους κρίσεων. Και οι δύο άνδρες γνωρίζουν τα πάντα για τις καμπύλες των αποδόσεων και για τις υποχρεώσεις του ενυπόθηκου χρέους. Καταλαβαίνουν τις ξένες χώρες όπως επίσης και τις αγορές. Δεν ζητούν δωροδοκίες από τον καθέναν και δεν θέλουν να εκμεταλλευτούν όποιον μπαίνει στο γραφείο τους. Δεδομένου, μάλιστα, ότι δεν επιδιώκουν μακροπρόθεσμη καριέρα στην πολιτική, έχουν τη δυνατότητα να πάρουν δύσκολες αποφάσεις.

Οι Ευρωπαίοι τεχνοκράτες έχουν εντυπωσιακά πανομοιότυπα διαπιστευτήρια. Ας συγκρίνουμε τα βιογραφικά σημειώματα του κ. Μόντι, του κ. Παπαδήμου και του κ. Μάριο Ντράγκι, του νέου επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας: Και οι τρεις άνδρες είναι οικονομολόγοι με σπουδές στις ΗΠΑ. Και οι τρεις είχαν ανώτατα αξιώματα στη γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τόσο ο κ. Μόντι όσο και ο κ. Ντράγκι εργάστηκαν για την Goldman Sachs.

Τα προσόντα αυτά αδιαμφισβήτητα θα ικανοποιήσουν τις αγορές και θα θορυβήσουν τους πολέμιους της παγκοσμιοποίησης. Η Ευρώπη, όμως, όπως και η διεθνής κοινότητα έχουν κάθε λόγο να ελπίζουν ότι οι κ. Μόντι και Παπαδήμος θα μπορέσουν να κάνουν θαύματα. Γιατί εάν αποτύχουν οι τεχνοκράτες, τότε παραμονεύουν οι εξτρεμιστές.

Στην Ελλάδα, το ένα τέταρτο του εκλογικού σώματος υποστηρίζει κόμματα της άκρας αριστεράς, ενώ το 8% υποστηρίζει την εθνικιστική δεξιά. Συνολικά, οι ακραίες παρατάξεις έχουν πλέον μεγαλύτερη υποστήριξη από ό,τι τα δύο μεγάλα κόμματα.

Στην Ιταλία, μετά την παραίτηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, το πολιτικό τοπίο εκτιμάται πως θα είναι συγκεχυμένο για κάποιο χρονικό διάστημα. Στην Ιταλία, όμως, τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί ισχυρή κομουνιστική παράταξη αλλά και κινήματα άκρας δεξιάς. Εν τω μεταξύ, ο Ουμπέρτο Μπόσι, ο επικεφαλής της Λίγκας του Βορρά, δηλώνει ότι με χαρά θα μετακινηθεί στην αντιπολίτευση - από όπου θα μπορεί ελεύθερα να επικρίνει την Ε.Ε., τους μετανάστες και τον ιταλικό Νότο.

Η πολιτική σκηνή γίνεται όλο και πιο ριζοσπαστική και αυτό είναι εμφανές τόσο στις πιστώτριες χώρες όσο και στις δανειζόμενες. Η επιρροή της Marine Le Pen, του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου, εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί μετά και τις προεδρικές εκλογές του 2012 στη Γαλλία. Στην Ολλανδία, η κυβέρνηση εξαρτάται πλέον από τις ψήφους του Κόμματος της Ελευθερίας, του οποίου ηγείται ο Geert Wilders, ο οποίος είναι δεύτερος στις δημοσκοπήσεις. Στη Φινλανδία, το εθνικιστικό κόμμα των Γνήσιων Φινλανδών κερδίζει έδαφος και έχει ποσοστό μεγαλύτερο του 20% στις τελευταίες δημοσκοπήσεις.

Όλα αυτά τα ανερχόμενα κόμματα δηλώνουν πολέμια της «ελίτ», είτε πρόκειται για τις Βρυξέλλες, τη Wall Street είτε ακόμη και για την εθνική τους κυβέρνηση. Δηλώνουν επίσης ενάντια στην παγκοσμιοποίηση και στη μετανάστευση, ειδικότερα από τις μουσουλμανικές χώρες.

Ορισμένα τμήματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, όπως το κόμμα Jobbik στην Ουγγαρία, έχουν και αντισημιτικές αναφορές. Άλλοι, όπως ο κ. Wilders στην Ολλανδία, δηλώνουν φιλοϊσραηλινή πολιτική, ίσως επειδή βλέπουν ότι το κράτος του Ισραήλ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σύμμαχος σε πιθανή σύγκρουση πολιτισμών με τον μουσουλμανικό κόσμο.

Οι Ευρωπαίοι λαϊκιστές, πάντως, επιδιώκουν ολοένα και περισσότερο να αποκοπούν από το εκλογικό γκέτο όσων εχθρεύονται τη μετανάστευση. Αντιθέτως, δίνουν πλέον έμφαση σε θέματα οικονομικά και αντιευρωπαϊκά, που έχουν και μεγαλύτερη απήχηση.

Όλα τα λαϊκιστικά κόμματα δηλώνουν βαθύ σκεπτικισμό ως προς την Ε.Ε., η οποία -όπως αναφέρουν- προωθεί όλες τις αξίες που απεχθάνονται: διαπολιτισμικές κοινωνίες, διεθνή καπιταλισμό, εξαφάνιση των εθνικών συνόρων και των εθνικών νομισμάτων.

Η κ. Le Pen ζητά έξοδο της Γαλλίας από το ευρώ, επιβολή δασμών και έξοδο της χώρας από τη Συνθήκη Σένγκεν για την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών στην Ε.Ε. Ο κ. Wilders, επίσης, δήλωσε προσφάτως ότι μελετά την περίπτωση της εξόδου της Ολλανδίας από την ευρωζώνη. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Ολλανδών μετανιώνει για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ.

Προς το παρόν, ανά την Ευρώπη, δεν φαίνεται να υπάρχει κόμμα της άκρας δεξιάς ή της άκρας αριστεράς που να βρίσκεται κοντά στην ανάδειξη στην εξουσία. Γενικά, τα μεγάλα κόμματα έχουν ακόμη τη δυνατότητα συνασπισμού ώστε να κρατήσουν μακριά τα ακραία στοιχεία. Θα ήταν, όμως, μεγάλο λάθος να ξεγράψουμε τους λαϊκιστές και τους εξτρεμιστές.

Οι ομάδες αυτές είναι πλέον αρκετά ισχυρές ώστε να επηρεάζουν την όποια συζήτηση στην Ε.Ε. Πολιτικοί των μεγάλων κομμάτων στις πιστώτριες χώρες -όπως η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σλοβακία- δηλώνουν ότι μετά το πακέτο για την Ελλάδα δεν θα μπορέσουν να ψηφίσουν ενδεχόμενο νέο πακέτο -π.χ. για την Ιταλία-, γιατί θα εξεγερθούν οι ψηφοφόροι τους και θα στραφούν στα εξτρεμιστικά πολιτικά στοιχεία. Στη Γαλλία, οι συζητήσεις για τους μετανάστες και την οικονομική πολιτική έχουν αδιαμφισβήτητα στραφεί προς τα δεξιά υπό την επιρροή του Εθνικού Μετώπου.

Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η οικονομική κατάσταση είναι μεν κακή, αλλά όχι ακόμη καταστροφική. Ας φανταστούμε, ωστόσο, τι θα συμβεί στο ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό εάν αρχίσουν να καταρρέουν τράπεζες, εάν ο κόσμος χάσει τις αποταμιεύσεις του, εάν αυξηθεί κατακόρυφα η ανεργία και η Ευρώπη βυθιστεί σε μία ακόμη ύφεση. Σε αυτό το σημείο, οι απογοητευμένοι ψηφοφόροι θα στραφούν μαζικά στα εξτρεμιστικά κόμματα.

Κατά συνέπεια, κρίνονται πολλά από την επιτυχία των τεχνοκρατών. Η σταθεροποίηση των εθνικών οικονομιών, η ηρεμία στην αγορά ομολόγων και η αποτροπή ενδεχόμενης χρηματοοικονομικής κρίσης και της ανεξέλεγκτης διάσπασης της ευρωζώνης βρίσκονται στα χέρια τους.

Το πρόβλημα είναι ότι, ενώ οι κ. Μόντι, Παπαδήμος και Ντράγκι είναι πολύ ικανοί άνδρες, δεν είναι θαυματουργοί. Ενδεχομένως τα προβλήματα στην Ευρώπη να έχουν φτάσει πλέον σε τέτοιο σημείο που ακόμη και οι πιο αποφασισμένοι και ικανοί τεχνοκράτες να μην μπορούν να αποτρέψουν το αναπόφευκτο.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation