Νικητές στην Αίγυπτο... οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι

Το απολυταρχικό καθεστώς του στρατού έχει αποτύχει. Η επόμενη μάχη της Αιγύπτου θα είναι με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Οι "Αδελφοί Μουσουλμάνοι" με καλύτερη οργάνωση και χρηματοδότηση επικρατούν στις αλλαγές.

Δημοσιεύθηκε: 24 Νοεμβρίου 2011 - 13:21

Ezzedine Choukry*

Νικητές στην Αίγυπτο... οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι

Την προηγούμενη φορά που έγραψα για τους Financial Times, η γυναίκα μου κι εγώ περιμέναμε να γεννηθεί το νέο μας μωρό, αλλά και να αποδώσει καρπούς η εξέγερση στην Αίγυπτο. Είχαμε ελπίδες παρά την καταστολή της εξέγερσης, την απαγόρευση της κυκλοφορίας και άλλες μορφές συλλογικού σωφρονισμού.

Παρότι προέβλεπα την πτώση του τελευταίου Φαραώ, είχα αναγνωρίσει τρεις βασικούς κινδύνους που αντιμετώπιζε η επίτοκος Αίγυπτος: την παρατεταμένη αστάθεια που θα προέκυπτε είτε από την έλλειψη πολιτικής ευελιξίας, είτε εκ προθέσεως είτε από ανικανότητα, την ολίσθηση στην ηγεμονία των Αδελφών Μουσουλμάνων, οι οποίοι κατά την εκτίμησή μου είχαν καλύτερους χειρισμούς από άλλες ομάδες, και την κληρονομιά έξι δεκαετιών απολυταρχισμού που στηρίζεται από τον στρατό.

Προς το παρόν, ο πρώτος και ο τρίτος κίνδυνος κυριαρχούν, αλλά ο δεύτερος μπορεί να αποδειχθεί πιο σημαντικός.

Από τον Φεβρουάριο, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι έχουν κάνει καλύτερους χειρισμούς από τους ανταγωνιστές τους, εγκλωβίζοντας το Ανώτατο Συμβούλιο των Ενόπλων Δυνάμεων σε ένα κακοσχεδιασμένο πλάνο, που τους θέτει σε ηγετική θέση στους γεννώμενους πολιτικούς θεσμούς. Ο στρατός υιοθέτησε μία μινιμαλιστική προσέγγιση στην αλλαγή. Όπως ήταν προβλεπόμενο, οι φιλελεύθερες δυνάμεις δεν κατάφεραν να προετοιμαστούν ώστε να αντεπεξέλθουν έναντι των Αδελφών Μουσουλμάνων που έχουν καλύτερη οργάνωση και χρηματοδότηση ή τον στρατό.

Τους τελευταίους μήνες, τόσο οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι όσο και το Συμβούλιο προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν τους φιλελεύθερους για να επεκτείνουν την επιρροή τους. Οι Αδελφοί το κατάφεραν. Ως προς το Συμβούλιο, το βαθύ χάσμα μεταξύ των νέων φιλελεύθερων και των παλαιών στρατηγών οδήγησε σε ένα δυστυχές διαζύγιο.

Το Συμβούλιο έχασε τη νεολαία σταδιακά και κατέληξε μόνο του, αντιμέτωπο με τις εντεινόμενες πιέσεις από τους ισλαμιστές, που αποκτούσαν ολοένα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Σε μία απέλπιδα προσπάθεια για πολιτική στήριξη, το Συμβούλιο ζήτησε βοήθεια από στοιχεία του «παλαιού καθεστώτος». Έτσι αποξένωσε ακόμη περισσότερο τους φιλελεύθερους. Σαν ένας τραγικός ήρωας, το Συμβούλιο δεν κατάφερε να απεμπλακεί από μία δυναμική που το οδηγεί στην καταστροφή.

Αυτή είναι η ιστορία των τελευταίων μηνών. Τον Ιούλιο, ο στρατός τελικά κατάλαβε ότι στο σχέδιο που είχε καταρτίσει πιθανότατα θα έδινε στους ισλαμιστές πλειοψηφία στην επόμενη βουλή, όπως επίσης και τη δυνατότητα να ξαναγράψουν το Σύνταγμα.

Τότε δέχθηκε το αίτημα των φιλελευθέρων να καταρτιστεί προ των εκλογών ένα έγγραφο «βασικών αρχών και δικαιωμάτων». Εμφανίστηκε, όμως, για μία ακόμη φορά, πολιτικά μυωπικός καθώς πρόσθεσε άρθρα που του δίνουν μόνιμο πολιτικό ρόλο. Ειρωνικά, οι ισλαμιστές κατάφεραν να κινητοποιήσουν τους φιλελεύθερους, ειδικότερα τη νεολαία, όπου επικρατεί περισσότερο η οργή για την προσβλητική συμπεριφορά του Συμβουλίου, παρά η ανησυχία για τη μελλοντική επικράτηση των ισλαμιστών.

Οι ισλαμιστές χειρίστηκαν την κρίση ευφυέστατα.

Ενώ η βία συνεχιζόταν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, στελέχη του Συμβουλίου συναντήθηκαν με εκπροσώπους των πολιτικών κομμάτων, κυρίως τους ισλαμιστές, και κατέληξαν σε μία νέα συμφωνία: να διατηρηθεί το φιλοϊσλαμικό πολιτικό σχέδιο και (σαν δώρο) να επισπευστούν οι πολιτικές εκλογές. Οι διαδηλώσεις από τη νεολαία συνεχίζονται, το Συμβούλιο έχει πεισμώσει και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, πιο ικανοποιημένοι από ποτέ, έχουν μείνει στο περιθώριο.

Τη στιγμή όπου γράφονται αυτές οι γραμμές, οι δυνάμεις ασφαλείας συνέχιζαν να σκοτώνουν τους Αιγύπτιους που τολμούσαν να αμφισβητήσουν την εξουσία τους. Φαίνεται πως υπάρχει μία ολομέτωπη επίθεση ώστε να καμφθεί το ηθικό όσων υποθάλπουν την φωτιά της εξέγερσης. Οι δυνάμεις ασφαλείας φαίνεται ότι πιστεύουν πως η σιωπηρή πλειοψηφία θα συγκατανεύσει εάν καμφθούν οι επαναστάτες, αλλά δεν θα καμφθούν.

Αυτό που δεν καταλαβαίνει το Συμβούλιο είναι πως η Αίγυπτος έχει αλλάξει, και μάλιστα βαθιά. Οι νέοι Αιγύπτιοι ανακαλύπτουν την πολιτική. Θέλουν να ορθώσουν το ανάστημά τους και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν το τίμημα. Ο Ahmad Harara, οδοντίατρος, έχασε το μάτι του από σφαίρα ελεύθερου σκοπευτή τον Ιανουάριο. Επέστρεψε στην πλατεία Ταχρίρ αυτό τον μήνα και έχασε και το δεύτερό του μάτι. Υπόσχεται ότι θα συνεχίσει τη μάχη.

Παρά το μεγάλο κόστος, προσχωρεί και το πλήθος της νεολαίας και των λιγότερο πολιτικοποιημένων. Η μεγαλύτερή μου κόρη είναι 21 ετών, δεν έχει πολιτικούς δεσμούς και βρίσκεται με τους φίλους της στην πλατεία Ταχρίρ «γιατί έχουν κουραστεί με τον αυταρχικό στρατό». Τόσο εκείνη όσο και ο 17χρονος γιος μου, που επίσης βρίσκεται στην πλατεία, γνωρίζουν πολύ καλά το κόστος, όπως και εγώ.

Όπως όλοι οι γονείς, ανησυχώ, αλλά γνωρίζω ότι αυτό είναι το τίμημα όταν ορθώνει κανείς το ανάστημά του. Όπως και το νεογέννητο μωρό μας, που προσπαθεί να κάνει τα πρώτα του βήματα και συνέχεια πέφτει. Δεν θα μάθει χωρίς να χτυπήσει κι εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα γι' αυτό. Μπορεί να μοιάζει κλισέ, αλλά για εμάς είναι η καθημερινή πραγματικότητα.

Κοντολογίς, ο απολυταρχισμός στην Αίγυπτο αγκομαχά. Οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν χάσει πια τη δύναμη της απειλής. Όσο περισσότερη βία προκαλούν τόσο περισσότεροι διαδηλωτές θα κατακλύζουν τους δρόμους. Ο απολυταρχισμός έχει ηττηθεί. Είναι σαφές.

Ως προς τους κινδύνους του εκδημοκρατισμού, είναι πολύ νωρίς για να κρίνει κανείς τις εξελίξεις. Στο επόμενο άρθρο μου για τους Financial Times, ίσως σε εννέα μήνες από τώρα, πιθανότατα θα γράφω για την επόμενη μάχη της Αιγύπτου με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Αυτή η μάχη μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολη και πιο μεγάλη. Η έκβασή της είναι αβέβαιη. Θα είναι, όμως, κατά τη γνώμη μου, το τελευταίο πολιτικό εμπόδιο ανάμεσα σε εμάς τους Αιγύπτιους και την ελεύθερη δημοκρατία.

*Ο Ezzedine Choukry είναι συγγραφέας και καθηγητής πολιτικών επιστημών στο American University του Καΐρου. Είναι πρώην διπλωμάτης και σύμβουλος του ΟΗΕ.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation