Πόσο οικονομικό μαζοχισμό αντέχουμε;

Υπάρχει λύση για την βρετανική στασιμότητα και πρέπει οπωσδήποτε να υιοθετηθεί, διότι η παρατεταμένη αδράνεια και η ανεργία θα μειώσουν τις δυνατότητες της οικονομίας και θα έχουν τεράστιο κοινωνικό κόστος.

Δημοσιεύθηκε: 4 Φεβρουαρίου 2012 - 09:28

Martin Wolf

«Herbert Hoover, είχες δίκιο.” Αυτή είναι η άποψη όλων των ανθρώπων που σκέφτονται ορθά, για την βρετανική δημοσιονομική πολιτική. Και αυτή η άποψη έχει γίνει ένα πολύ θαυμαστό προϊόν της βρετανικής διανόησης.

Ενδιαφέρουσα είναι η άποψη του Institute of Fiscal Studies, που υποτίθεται ότι έχει την πλέον ορθή σκέψη. Εκτιμά ότι «το σενάριο για βραχυπρόθεσμο πακέτο δημοσιονομικής στήριξης για να τονωθεί η οικονομία, είναι ισχυρότερο τώρα απ’ όσο ήταν ένα χρόνο πριν. Οι αποφάσεις στήριξης του φθινοπώρου θα έχουν μικρή αλλά θετική επίδραση στην ανάπτυξη.

Το σενάριο περαιτέρω προώθησής τους δεν είναι ξεκάθαρο: Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα για το δημοσιονομικό μέλλον και η ανάγκη αξιοπιστίας τάσσονται υπερ, αλλά η συνεχιζόμενη αδυναμία της οικονομίας και η χαμηλή πιθανότητα ισορρόπησής της με την νομισματική στρατηγική, τάσσονται κατά. Το σενάριο θα ενισχυθεί αισθητά αν οι προοπτικές για την βρετανική οικονομία επιδεινωθούν κάθετα.»

Η μόνη διαφορά μου με αυτή την ανάλυση είναι ότι η οικονομική εμφάνιση είναι ήδη απογοητευτική. Δεν χρειάζεται να επιδεινωθεί παραπάνω. Πόσο μαζοχιστές πρέπει να γίνουμε; Το θέμα είναι να βρεθούν δράσεις που θα είναι αποτελεσματικές και θα υπερασπιστούν την αξιοπιστία.

Γεγονός 1ο: Στο δ΄τρίμηνο 2011, το βρετανικό ΑΕΠ ήταν 3,8% χαμηλότερο από τα προ της κρίσης επίπεδα. Γεγονός 2ο: Η οικονομία είναι στάσιμη με την παραγωγή στο γ΄τρίμηνο αυξημένη μόλις 0,3%. Γεγονός 3ο: Η ύφεση στην βρετανική οικονομία είναι πλέον μεγαλύτερη σε διάρκεια από εκείνη του Μεγάλου Κραχ. Γεγονός 4ο: Πιθανόν να περάσουν χρόνια πριν λήξει η διολίσθηση.

Ας αφήσουμε στην άκρη για την ώρα το ποιος φταίει για την καταστροφή. Ας αφήσουμε και το ερώτημα κατά πόσον τα εξωτερικά σοκ ήταν υπεύθυνα για την αδυναμία που επικρατεί μετά το φθινόπωρο 2010. Το ερώτημα είναι αν μπορεί και αν πρέπει να γίνει κάτι. Η απάντησή μου είναι οπωσδήποτε «ναι».

Κάτι πρέπει να γίνει διότι η παρατεταμένη στασιμότητα και η υψηλή ανεργία θα μειώσουν μόνιμα τις δυνατότητες της οικονομίας, πέρα από το κοινωνικό κόστος που επιφέρουν.

Αφού λοιπόν «πρέπει» ας δούμε και αν «μπορεί». Οι αντίπαλοι της δημοσιονομικής δράσης, θα ισχυριστούν ότι η νομισματική πολιτική είναι αποτελεσματική από μόνη της και η δημοσιονομική δράση θα είναι καταστροφική. Μέχρι στιγμής, η μη συμβατική πολιτική που εφαρμόζει η Bank of England δεν είναι και ιδιαίτερα αποτελεσματική.

Οπότε μας απομένει η δημοσιονομική δράση. Το μεγάλο επιχείρημα κατά της πρότασης, είναι ότι θα καταστρέψει την αξιοπιστία και θα δημιουργήσει ελληνικού τύπου κρίση. Ποτέ μην λέτε ποτέ. Όμως αυτό το επιχείρημα είναι μάλλον αδύναμο. Πρώτον, είναι ξεκάθαρο ότι οι περιφερειακοί δανειολήπτες της ευρωζώνης είναι σε πολύ διαφορετική θέση απ’όσο χώρες με δυνατό αξιόχρεο όπως η Βρετανία.

Δεύτερον, ο καθοριστικός παράγοντας για το χρέος μιας χώρας είναι η ταχύτητα με την οποία ανακάμπτει τη οικονομία. Οπότε, ο στόχος πρέπει να είναι να υιοθετηθούν δημοσιονομικά μέτρα που είναι αξιόπιστα προσωρινά και προωθούν πρόσθετη ζήτηση βραχυπρόθεσμα και πρόσθετη προσφορά μακροπρόθεσμα. Δεν είναι αδύνατον. Απλά θέλει κάποια φαντασία.

Το σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι η επιμονή στα μέτρα μείωσης των δαπανών που έχουν ήδη ανακοινωθεί. Αν μειωθούν αυτά σε βιώσιμα επίπεδα, θα διασφαλιστεί η αξιοπιστία. Όμως οι προσωρινές φορολογικές περικοπές θα προωθήσουν τις δαπάνες. Αυτά μπορούν να συνδυαστούν με μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές και δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις, με στόχο την δημιουργία μιας πιο δυναμικής οικονομίας, προσθέτως με την προώθηση δαπανών σε υποδομές.

Όταν η κυβέρνηση θα μπορεί να δανειστεί με πραγματικά επιτόκια κάτω από το μηδέν, τα ορθά επενδυτικά έργα, περιορισμένου χρόνου θα είναι λογικά. Τέλος, χρειάζεται συντονισμός με την κεντρική τράπεζα ώστε να αξιοποιηθεί η διάθεσή της να δημιουργήσει χρήμα, για να χρηματοδοτηθούν οι πρόσκαιρες διογκώσεις των ελλειμμάτων.

Δεν περιμένω να γίνει τίποτα αυτά. Όμως θα έπρεπε. Βέβαια, η στασιμότητα ίσως είναι το καλύτερο που μπορούν να κάνουν οι ρυθμιστές. Θα πρέπει όμως κάποιος να είναι βέβαιος για αυτό, με δεδομένο το προφανές κόστος. Λίγη ελαστικότητα, ίσως κάνει την μεγάλη διαφορά. Ας ξεκινήσει τώρα.

© The Financial Times Limited 2012. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation