Καθώς τα ημερήσια κρούσματα Covid-19 και οι θάνατοι πολλαπλασιάστηκαν στην Ελλάδα, σε τούτο το δεύτερο κύμα, κινδυνεύουμε πολίτες και πολιτικοί να χάσουμε το «μέτρο» σε ό,τι αφορά την κριτική, πολύ δε περισσότερο σε ό,τι αφορά την κατανόηση των όσων συμβαίνουν και των αιτίων τους.

Εξετάζοντας τους αριθμούς, είτε πρόκειται για κρούσματα είτε για θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκους, ακόμη και στο τελευταίο διάστημα, η Ελλάδα είναι περίπου στη μέση της κατάταξης μεταξύ των χωρών της Ευρώπης.

Είναι για την ακρίβεια 26η σε θανάτους και 31η σε κρούσματα (τα οποία ενδεχομένως υποκαταγράφονται σε σχέση με άλλα κράτη) μεταξύ των 48 ευρωπαϊκών χωρών και κρατιδίων που καταγράφει το worldometers και τα οποία επεξεργάστηκαν οι τεχνικοί μας, για το διάστημα από την αρχή του τρέχοντος μηνός έως και τη 14η Νοεμβρίου.

Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της κρίσης που προκαλεί διεθνώς η πανδημία αφορά την «ασυμμετρία» της.

Αναμφίβολα, ο κίνδυνος ολικής συμπίεσης των οικονομιών είναι απόλυτα υπαρκτός, ωστόσο ο βαθμός «καταστροφής» που προκαλεί, είναι εντελώς διαφορετικός π.χ. για την εστίαση και τον τουρισμό, ή και συνολικά, στον τομέα των υπηρεσιών (με εξαίρεση τις τεχνολογικές εκφάνσεις του), σε σχέση με τoν πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, όπου τα αποτελέσματα είναι κυρίως «εξ αντανακλάσεως».

Αντίστοιχα, οι επιπτώσεις είναι και πάλι ασύμμετρες, ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο και τις δεξιότητες. Διότι ενώ οι εργασίες του «λευκού κολάρου» σε μεγάλο βαθμό συνεχίζονται απρόσκοπτα μέσω τηλεργασίας, το μέγιστο πλήγμα δέχονται εργαζόμενοι του τομέα υπηρεσιών (που είτε διακόπτουν την εργασία τους είτε συνεχίζουν να εργάζονται ερχόμενοι σε επαφή κατά τη διάρκεια του απαγορευτικού, όταν άλλοι μένουν ασφαλείς), ενώ υπό την ίδια έννοια, σε επαφή μένουν και τα «μπλe κολάρα» της βιομηχανίας κι άλλων «βαρέων» κλάδων, όπως οι κατασκευές, που δεν δύνανται να τηλεργαστούν.

Όταν τον περασμένο Μάρτιο, η Ελλάδα προχώρησε σε ολοκληρωτικό lockdown, βλέποντας έγκαιρα την εκατόμβη κρουσμάτων και θυμάτων σε άλλες χώρες, κατάφερε να «παγώσει» την πανδημία σε πολύ χαμηλά επίπεδα, γλιτώνοντας το πρώτο κύμα και προστατεύοντας το αδύναμο (από τα πιο αδύναμα στην Ευρώπη) σύστημα υγείας. Επρόκειτο για κλασική εφαρμογή της λαϊκής ρήσης «ο φόβος φυλάει τα έρμα». Ξέραμε τις αδυναμίες μας και αντιδράσαμε ανάλογα.

Στη συνέχεια, η χώρα ξανάνοιξε σταδιακά τα σύνορα, διαπνεόμενη από ένα αίσθημα αισιοδοξίας, εξαιτίας αυτής της -απροσδόκητης για τα ελληνικά δεδομένα- επιτυχίας. Εντούτοις, από τότε και μετά βρεθήκαμε σε ένα διαρκή σταδιακό κατήφορο, που συνεχίζεται. Έναν κατήφορο, που φαίνεται τώρα να σχετίζεται και με την ατμόσφαιρα που δημιούργησε η προηγούμενη επιτυχία.

Επειδή γράφονται διάφορα από διάφορους, με αποτέλεσμα να μπερδεύεται και η κοινή γνώμη, θα επιχειρήσουμε να κάνουμε μια «χαρτογράφηση» του διαφαινόμενου «σχεδίου Ερντογάν», με βάση τις μέχρι τώρα κινήσεις του και να χτυπήσουμε κάποιους μύθους, χωρίς όμως αυτό να μας κάνει να ξεχάσουμε πως όταν υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα, ακόμη και σε επίπεδο διαπραγμάτευσης, πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός για το κατά πόσο... ανοίγεις την όρεξη της άλλης πλευράς, είτε μέσω παραχωρήσεων είτε λόγω ορατής αδυναμίας/απροθυμίας αντίδρασης.

Τις τελευταίες μέρες, υπήρξαν δύο δημοσιεύματα που θεωρώ ότι συνιστούν απαραίτητο ανάγνωσμα, για όποιον θέλει να κατανοήσει την επιδείνωση στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας, αλλά και την «κεντρική ιδέα» του σχεδίου Ερντογάν, στο οποίο έχει υποταχθεί και η οικονομική πραγματικότητα της Τουρκίας.

Το άρθρο του “Politico” με τίτλο «Πώς η Τουρκία στρατικοποίησε την εξωτερική της πολιτική» όχι μόνο εξηγεί την προσπάθεια του Ερντογάν να εγκαθιδρύσει τη γείτονα ως Ισλαμική Περιφερειακή Δύναμη, ισότιμο συνομιλητή των μεγάλων δυνάμεων, αλλά σημειώνει ότι μέχρι στιγμής τουλάχιστον το σχέδιο αυτό εξελίσσεται ομαλά, με την Τουρκία να μένει στο απυρόβλητο, κάτι που δημιουργεί προφανώς στην ηγεσία της, την πεποίθηση πως είναι εξαιρετικά πολύτιμη γεωπολιτικά, για να υποστεί συνέπειες από τη Δύση.