Οι εξαγορές - συγχωνεύσεις, οι συνεργασίες μεταξύ ελληνικών και ξένων επιχειρήσεων, η μεταφορά μέρους ή και όλης της παραγωγικής δραστηριότητας σε χώρες χαμηλού κόστους, η ανάπτυξη δικτύου πωλήσεων στο εξωτερικό, η παραγωγή διαφοροποιημένου προϊόντος και η υιοθέτηση συστημάτων πιστοποίησης ποιότητας αποτελούν τις σημαντικότερες στρατηγικές για τις εταιρίες του κλάδου Έτοιμου Ενδύματος προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ.

Στη μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο ”Βιομηχανία και Εμπόριο Έτοιμου Ενδύματος” σημειώνεται ότι ο κλάδος της ένδυσης, τόσο στην Ε.Ε.-”15”- όσο και στις ΗΠΑ διανύει μεταβατική περίοδο λόγω του έντονου αναταγωνισμού από χώρες χαμηλού κόστους εργασίας όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Βιετνάμ κ.ά.

Στο πλαίσιο αυτό, πολλές επιχειρήσεις στρέφονται στην κατασκευή ενδυμάτων υψηλής προστιθέμενης αξίας, δίνοντας έμφαση στην ποιότητα των υλικών, στον σχεδιασμό και στις ανάγκες των καταναλωτών.

Άλλες προτιμούν είτε την παύση των εργασιών τους και τη μετεγκατάστασή τους προς χώρες χαμηλού κόστους εργασίας, είτε την ανάθεση μέρους της παραγωγικής τους διαδικασίας (outsourcing) σε ομοειδείς εταιρίες των χωρών αυτών.

Οι προοπτικές του κλάδου του έτοιμου ενδύματος, όπως διατυπώθηκαν από τους εκπροσώπους του που συμμετείχαν στην πρωτογενή έρευνα του ΙΟΒΕ, διαφέρουν ανάλογα με τη δραστηριότητα της επιχείρησης και τη στρατηγική της.

Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε πως η προοπτική των εμπορικών επιχειρήσεων καθώς και των βιομηχανικών που παράγουν ενδύματα κάνοντας χρήση εταιρικών εμπορικών σημάτων και διαθέτουν εξειδικευμένο δίκτυο πωλήσεων είναι θετική.

Παρ’ όλα αυτά, οι εκπρόσωποί τους πιστεύουν πως ο ανταγωνισμός στον κλάδο θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια με αποτέλεσμα να διατηρηθούν στην αγορά είτε μεγάλες επιχειρήσεις που διαθέτουν υψηλή ρευστότητα κεφαλαίων και ευρύ δίκτυο πωλήσεων, είτε μικρές και ευέλικτες που στοχεύουν σε συγκεκριμένη αγορά καταναλωτικού κοινού (niche markets).

Οι εκτιμήσεις για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις που ασχολούνται με την υπεργολαβία είναι αρνητικές λόγω του έντονου ανταγωνισμού από ασιατικές χώρες, και κυρίως από την Κίνα.

Οι συνθήκες στην αγορά έχουν ήδη επιδεινωθεί για τις ελληνικές επιχειρήσεις παθητικής τελειοποίησης ύστερα από την άρση των ποσοτικών περιορισμών και αναμένεται να επιδεινωθούν ακόμη περισσότερο μετά τη λήξη της διμερούς συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης–Κίνας για προσωρινή εφαρμογή (μέχρι τα τέλη του 2007) ενός συστήματος ποσοστώσεων για 10 προϊόντα (βαμβακερά υφάσματα, πουλόβερ, T-Shirts, παντελόνια κ.λπ.).

Οι αρνητικές εκτιμήσεις των εκπροσώπων των βιομηχανικών εταιριών για το μέλλον του κλάδου απεικονίζονται και στον Δείκτη Επιχειρηματικών Προσδοκιών του ΙΟΒΕ.

Η εγχώρια ζήτηση για ελληνικό έτοιμο ένδυμα παρουσιάζει οριακή κάμψη και η μέση ετήσια μεταβολή κατά την περίοδο 1999 -2003 διαμορφώνεται σε 0,3%.

Η εγχώρια παραγωγή υποχωρεί με εντονότερο μέσο ετήσιο ρυθμό (-7,7%) την ίδια περίοδο. Αντίθετα, την εξαετία (1999-2004) η εγχώρια ζήτηση για έτοιμο ένδυμα, ανεξαρτήτως χώρας προέλευσης, ενισχύεται σημαντικά με μέσο ετήσιο ρυθμό 17,9%.

Τη μεγαλύτερη μέση ετήσια αύξηση παρουσιάζουν τα συμπληρώματα ένδυσης (23,9%) και ακολουθούν η γυναικεία ένδυση (18,4%) και η ανδρική (15,2%). Η εγχώρια παραγωγή αδυνατεί να καλύψει την εγχώρια ζήτηση για έτοιμο ένδυμα κατά τη διάρκεια των ετών 1999-2003, με αποτέλεσμα την ενίσχυση των εισαγωγών.

Το μεγαλύτερο έλλειμμα εντοπίζεται στα συμπληρώματα ένδυσης. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής των εισαγωγών είναι θετικός, 1,2%, σε όρους αξίας και 10,9% σε όγκο για την ίδια περίοδο. Αντίθετα, οι εξαγωγές του κλάδου καταγράφουν μείωση με μέσο ετήσιο ρυθμό -6,8%, σε όρους αξίας, και -7,7% σε όγκο. Ο συνδυασμός αυτών των δύο εξελίξεων συνέβαλε στην όξυνση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου για το συγκεκριμένο προϊόν.



Το 2002 οι επιχειρήσεις κατασκευής έτοιμου ενδύματος ανέρχονται σε 319 και απασχολούν 13.578 άτομα. Τόσο ο αριθμός των βιομηχανικών επιχειρήσεων του κλάδου, όσο και αυτός των εργαζομένων έχουν υποχωρήσει σημαντικά με μέσο ετήσιο ρυθμό 15,4% και 9,7% αντίστοιχα, την περίοδο 1999-2002.

Το ίδιο έτος οι επιχειρήσεις εμπορίας έτοιμου ενδύματος ανέρχονται σε 19.820 και απασχολούν 22.013 άτομα. Το 81,4% των μεταποιητικών και το 55,7% των εμπορικών επιχειρήσεων του κλάδου χωροθετείται στην περιφέρεια Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας (το 2002).

Παρά την ύφεση της παραγωγικής δραστηριότητας, ο κλάδος παραμένει ένας από τους σημαντικότερους της ελληνικής μεταποίησης.

Χαρακτηριστικά, στον κλάδο παραγωγής έτοιμου ενδύματος δραστηριοποιείται το 8,3% του συνόλου των βιομηχανικών επιχειρήσεων της χώρας και απασχολείται το 5,9% των εργαζομένων στην ελληνική βιομηχανία. Επίσης, το ποσοστό συμμετοχής της παραγωγής και της προστιθέμενης αξίας των επιχειρήσεων του κλάδου στο σύνολο της εγχώριας μεταποίησης ανέρχεται σε 2,9% και 3,2% αντίστοιχα.

Αντίθετα με την παραγωγική, η εμπορική δραστηριότητα του κλάδου γνωρίζει άνθηση την πενταετία 1999-2003. Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων εμπορίας έτοιμου ενδύματος ενισχύεται σημαντικά κατά 128% και αποτελεί το 4,3% του συνολικού κύκλου εργασιών των εμπορικών επιχειρήσεων της χώρας, το 2002, από 3% το 1999.

Προτάσεις

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ τα κυριότερα σημεία δράσης στα οποία χρειάζεται να στηριχτεί η πολιτική για τις επιχειρήσεις κατασκευής έτοιμου ενδύματος είναι τα εξής:

-- Επικέντρωση της παραγωγής σε διαφοροποιημένα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των καταναλωτών και στις τάσεις της μόδας.

-- Εφαρμογή και χρήση νέας τεχνολογίας ώστε να επιτυγχάνεται ο βέλτιστος προγραμματισμός της παραγγελίας και της παραλαβής της πρώτης ύλης, της παραγωγής και της παράδοσης του τελικού προϊόντος στον πελάτη σε πραγματικό χρόνο (real-time demand supply). Η ευρύτερη χρήση της τεχνολογίας μπορεί να μετατρέψει τις βιομηχανικές επιχειρήσεις του κλάδου από έντασης εργασίας σε έντασης τεχνολογίας, εξαλείφοντας έτσι το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχουν όσες δραστηριοποιούνται σε χώρες χαμηλού κόστους εργασίας.

-- Έμφαση στη συνεχή κατάρτιση των εργαζομένων, τόσο σε θέματα χρήσης νέων τεχνολογιών, όσο και σε θέματα βέλτιστης διοίκησης των επιχειρήσεων του κλάδου μέσω της αναβάθμισης του υπάρχοντος εκπαιδευτικού οργανισμού ”Ένδυση”, σύμφωνα με το πρότυπο λειτουργίας του γαλλικού ιδρύματος μόδας.

-- Υιοθέτηση συστημάτων πιστοποίησης ποιότητας. Προϋπόθεση για την ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης με τους πελάτες αποτελεί η πιστοποίηση των διαδικασιών παραγωγής σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα ποιότητας και προστασίας του περιβάλλοντος (ISO, OEKOTEX). Η υιοθέτηση τέτοιων προτύπων εντάσσεται στην πολιτική διαφοροποίησης που χρειάζεται να ακολουθήσουν οι επιχειρήσεις του κλάδου.

-- Έμφαση στην ενημέρωση των επιχειρήσεων του κλάδου σχετικά με: τις εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο, τις αλλαγές του θεσμικού πλαισίου εντός και εκτός Ελλάδος, τις προϋποθέσεις διεθνοποίησης μιας επιχείρησης και τις επενδυτικές ευκαιρίες που παρουσιάζονται στις αγορές του εξωτερικού.

-- Συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις μόδας των επιχειρήσεων του κλάδου. Η στρατηγική αυτή αποτελεί την καλύτερη διαφήμιση των ενδυμάτων στο εξωτερικό και ευκαιρία σύναψης συμφωνιών με εμπορικούς εταίρους της αλλοδαπής.

-- Δημιουργία εκθεσιακών χώρων σε εμπορικά σημεία των μεγαλύτερων πόλεων της Ελλάδος, ώστε να είναι προσβάσιμοι από το καταναλωτικό κοινό. Μέσα σε αυτούς θα έχουν τη δυνατότητα προβολής και προώθησης των ενδυμάτων τους νέοι δημιουργοί και επιχειρήσεις κατασκευής ενδυμάτων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα χωρίς κόστος. Το μέτρο αυτό μπορεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας.