ΟΠΕΚΕΠΕ-ΑΑΔΕ: Ο διάβολος στις λεπτομέρειες και το ορόσημο του 2027

Ένα κρίσιμο ορόσημο για τον ΟΠΕΚΕΠΕ πέρασε την 1η Ιανουαρίου 2026: ο «αμαρτωλός» οργανισμός τέθηκε υπό την ομπρέλα της ΑΑΔΕ.

Τελείωσε, λοιπόν, η περιπέτεια για τις αγροτικές επιδοτήσεις; Η σύντομη απάντηση είναι «όχι». Το πιο κρίσιμο ορόσημο έχει τεθεί από την Ε.Ε. την 1η Ιανουαρίου 2027 για την πλήρη λειτουργία των συστημάτων με τις προδιαγραφές που έθεσαν οι Βρυξέλλες. Ο διάβολος, λένε όσοι γνωρίζουν, κρύβεται στις τεχνικές λεπτομέρειες. Και δεν είναι απολύτως σίγουρο ότι όλα θα πάνε καλά.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ αποτελεί κάτι σαν «μαγική λύση», που θα εξυγιάνει οριστικά το σύστημα έγκρισης και πληρωμής αγροτικών επιδοτήσεων, δίνοντας και την πλήρη και οριστική απάντηση στις ενστάσεις της διεύθυνσης Αγροτικών Υποθέσεων της Κομισιόν (DG AGRI), που έφεραν την Ελλάδα πολύ κοντά στη διακοπή της ροής επιδοτήσεων στον αγροτικό τομέα.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Αρχικά η DG AGRI είχε απαιτήσει μεγάλες αλλαγές στον ΟΠΕΚΕΠΕ, ως προϋπόθεση για τη διατήρηση της πιστοποίησής του ως οργανισμού πληρωμών των αγροτικών επιδοτήσεων. Το σχέδιο που παρουσιάστηκε, όμως, απορρίφθηκε ως ανεπαρκές από τις Βρυξέλλες. Και αυτό οδήγησε στο «σχέδιο Β» της ενσωμάτωσης στην ΑΑΔΕ.

Όμως, η περιπέτεια δεν τελείωσε εκεί. Αυτό που συμφωνήθηκε ήταν ότι θα πρέπει, εντός 12μήνου, μετρώντας από την 1η Ιανουαρίου 2026, να έχει διαμορφωθεί ένα απολύτως επαρκές σύστημα ελέγχου και πληρωμής των επιδοτήσεων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που εξαρχής είχε θέσει στην κυβέρνηση η DG AGRI.

Πηγή που γνωρίζει σε βάθος το θέμα τονίζει ότι το νέο σύστημα, στην πλήρη εκδοχή και ανάπτυξή του, θα πρέπει να είναι έτοιμο την 1η Ιανουαρίου 2027, αλλά δεν παύουν να υπάρχουν αμφιβολίες για την επιτυχία του εγχειρήματος, που χαρακτηρίζεται από μεγάλη τεχνική και θεσμική πολυπλοκότητα.

Υψηλές απαιτήσεις από την Κομισιόν

Το μεγάλο ζητούμενο, από τεχνική άποψη, είναι η λεγόμενη διαλειτουργικότητα των παλιών συστημάτων πληροφορικής του ΟΠΕΚΕΠΕ, μέσω των οποίων υποβάλλονται οι αιτήσεις από τους αγρότες για τις επιδοτήσεις, με σειρά άλλων συστημάτων που λειτουργούν υπό την ευθύνη της ΑΑΔΕ, ώστε να γίνονται αυτόματα οι διασταυρώσεις στοιχείων.

Άλλωστε, σε αυτό το σημείο εντοπίσθηκε και η μεγάλη «τρύπα» στο σύστημα ελέγχου των αγροτικών επιδοτήσεων: με ψευδείς δηλώσεις αγροτεμαχίων και βοσκοτόπων στο σύστημα της ΑΑΔΕ, όπου είναι αρκετή μια υπεύθυνη δήλωση, έγινε μεγάλος αριθμός ψευδών αιτήσεων για ενισχύσεις στο σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Οι επιτήδειοι απλώς δήλωναν και... ξεδήλωναν εκτάσεις στο Ε9, πληρώνοντας ένα πρόστιμο 100 ευρώ, αλλά ανοίγοντας την πόρτα για τον… παράδεισο των επιδοτήσεων. Η ΑΑΔΕ ακόμη ψάχνει τους παραβάτες με ελέγχους εκ των υστέρων και έχει ανακοινώσει ότι έστειλε 50 περιπτώσεις στον εισαγγελέα, ενώ εξετάζει συνολικά περίπου 3.000.

Τέτοιοι έλεγχοι εκ των υστέρων δεν θα είναι αρκετοί για να περάσει η Ελλάδα την 1η Ιανουαρίου 2027 τον πήχη των απαιτήσεων της DG AGRI. Η Κομισιόν έχει ζητήσει να υπάρχει σύστημα, το οποίο «θα διασφαλίζει ότι οι γεωργοί έχουν πράγματι στη διάθεσή τους τη γη, για κάθε παρέμβαση για την οποία ζητούν ενίσχυση».

Αυτό σημαίνει ότι η διασταύρωση θα πρέπει να γίνεται αμέσως μετά την υποβολή της αίτησης και όχι αφού θα έχει πληρωθεί η επιδότηση.

Επίσης, η DG AGRI έχει ζητήσει την εφαρμογή πλήθους επιμέρους συστημάτων ελέγχου, που με τη σειρά τους προϋποθέτουν την ανάπτυξη ενός ιδιαίτερα εξελιγμένου συστήματος πληροφορικής. Ειδικότερα, έχει ζητήσει την εφαρμογή:

• «Συστήματος κυρώσεων που είναι αναλογικό και διαβαθμισμένο ανάλογα με τη σοβαρότητα, την έκταση, τον διαρκή χαρακτήρα και την επανάληψη της μη συμμόρφωσης·
• Συστήματος που περιλαμβάνει οργανωμένους ελέγχους οι οποίοι στοχεύουν, μεταξύ άλλων, τους τομείς στους οποίους ο κίνδυνος σφαλμάτων είναι ο υψηλότερος για όλες τις παρεμβάσεις του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ)·
• Διοικητικών και επιτόπιων ελέγχων που καλύπτουν όλες τις απαιτήσεις και τους όρους επιλεξιμότητας·
• Συστήματος που εντοπίζει την καταστρατήγηση διατάξεων του ενωσιακού δικαίου·
• Συστήματος ελέγχου της γεωργικής δραστηριότητας για όλους τους τύπους γαιών·
• Συστήματος ελέγχου των όρων επιλεξιμότητας που σχετίζονται με την παρέμβαση ΣΕΣ - αιγοπρόβατα·
• Συστήματος ελέγχου των κριτηρίων σχετικά με τις αγροδασικές εκτάσεις που περιλαμβάνονται στο μέρος 4.1.2.1 του στρατηγικού σχεδίου της ΚΓΠ για όλες τις άμεσες ενισχύσεις που καταβάλλονται για τέτοιου είδους εκτάσεις».

Ναρκοπέδιο… πληροφορικής

Η μετάπτωση των συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ, που εδώ και δύο δεκαετίες λειτουργούν υπό την ευθύνη της Neuropublic και τα τελευταία χρόνια σε συνεργασία με την εταιρεία Cognitera, στο… σύμπαν πληροφοριακών συστημάτων που διαχειρίζεται η ΑΑΔΕ, με στρατηγικό συνεργάτη τη Netcompany (πρώην Intrasoft) δεν θα είναι μια απλή υπόθεση.

Οι δύο εταιρείες-σύμβουλοι του ΟΠΕΚΕΠΕ συνεχίζουν να έχουν τον ρόλο τους στη διαχείριση του συστήματος που δέχεται τις αιτήσεις για ενισχύσεις, αλλά πλέον το μονοπώλιο που είχαν, έχει τεθεί σε αμφισβήτηση:

Όλα τα δεδομένα παύουν να αποτελούν ιδιοκτησία των εταιρειών και περνούν στο κυβερνητικό «νέφος» (cloud). Επιπλέον, η ΑΑΔΕ έχει από τον νόμο εξουσίες… ζωής ή θανάτου: υπεισέρχεται αυτοδικαίως σε όλες τις έννομες σχέσεις και συμβάσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και έχει τη δυνατότητα να καταγγείλει αζημίως οποιαδήποτε σύμβαση εντός 24 μηνών.

Οι εταιρείες-σύμβουλοι του ΟΠΕΚΕΠΕ θεωρούν ότι η συνεργασία θα συνεχιστεί και στην εποχή της ΑΑΔΕ, χωρίς όμως και να αποκλείουν τη διακοπή της. Όπως αναφέρει στις οικονομικές της καταστάσεις η Cognitera, «κατά τη διάρκεια της χρήσεως, σημαντικό ποσοστό των εσόδων της εταιρείας προήλθε από παροχή υπηρεσιών προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ, στο πλαίσιο συμβατικών υποχρεώσεων που ανανεώνονται σε τακτική βάση.

Η συνεργασία είναι μακροχρόνια και αποτελεί σταθερό και προβλέψιμο μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας της εταιρείας. Η διοίκηση εκτιμά ότι η δραστηριότητα θα συνεχιστεί κανονικά και δεν τίθεται θέμα βιωσιμότητας ακόμη και αν τερματιστεί η συνεργασία με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά τις πρόσφατες εξελίξεις».

Η Netcompany, που έχει αναλάβει και το μεγάλο έργο της αναβάθμισης του Taxisnet, θα έχει το δύσκολο έργο της διασύνδεσης/διαλειτουργίας των συστημάτων της ΑΑΔΕ με το σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η δυσκολότερη πτυχή αυτού του έργου θα είναι να δοθεί η δυνατότητα για real-time διασταυρώσεις δεδομένων των ιδιόκτητων ή υπό μίσθωση αγροτικών εκτάσεων που δηλώνονται στο ΟΣΔΕ (για τις επιδοτήσεις) με τα στοιχεία από τις άλλες βάσεις δεδομένων, ώστε να απορρίπτονται αυτόματα οι «μαϊμού» αιτήσεις.

Το νέο σύστημα ελέγχων δεν θα πρέπει να βασίζεται μόνο σε ό,τι δηλώνει ο παραγωγός στο ΟΣΔΕ, αλλά θα «τραβάει» αυτόματα δεδομένα από το Εθνικό Κτηματολόγιο, ώστε να ελέγχεται αν τα αγροτεμάχια που δηλώνονται για επιδότηση αντιστοιχούν σε πραγματικές ιδιοκτησίες και αν το εμβαδόν τους ταυτίζεται με την επίσημη καταγραφή.

Η διασύνδεση αυτή θα γίνει κυρίως μέσω του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) της ΑΑΔΕ. Το ΜΙΔΑ θα λειτουργήσει ως η «γέφυρα» που ενώνει τρεις βάσεις δεδομένων: το Ε9 (φορολογική δήλωση ακινήτων), το Κτηματολόγιο (γεωχωρικά δεδομένα και τίτλοι) και το ΟΣΔΕ (δηλώσεις καλλιέργειας).

Θεωρητικά, αναφέρουν πηγές με γνώση του θέματος, η διασύνδεση των συστημάτων μπορεί να ολοκληρωθεί έγκαιρα και με επιτυχία. Όμως, λόγω και της υψηλής πολιτικής ευαισθησίας του θέματος, το μεγάλο ζητούμενο είναι να αποφευχθούν οποιεσδήποτε αστοχίες, ώστε να μείνουν όλοι ευχαριστημένοι: η Κομισιόν να θεωρήσει ότι πρόκειται για ένα «στεγανό» σύστημα που εξυγιαίνει τις πληρωμές και οι αγρότες και κτηνοτρόφοι να μη δουν τα δικαιώματά τους να θίγονται από σφάλματα στις διασταυρώσεις.