Βιομηχανία: «Πολύ λίγα, πολύ αργά» τα μέτρα για το ρεύμα

Σύνοψη

Σε ένα πακέτο μέτρων που απέχει πολύ από τις αρχικές προσδοκίες της βιομηχανίας και τα σχήματα στήριξης άλλων χωρών — και που κυρίως σχεδιάστηκε πριν τη νέα κρίση που πλήττει την Ευρώπη, δηλαδή με διαφορετικές παραδοχές μακριά από τις σημερινές ανάγκες — κατέληξε η κυβέρνηση για τις χιλιάδες ενεργοβόρες επιχειρήσεις της χώρας.

Αν και η αγορά αναγνωρίζει ότι οι δημοσιονομικές αντοχές είναι περιορισμένες, ωστόσο δεν κρύβει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι τα μέτρα είναι ξεπερασμένα από τις εξελίξεις και βρίσκονται «μία φάση πίσω» από τις απαιτήσεις της σημερινής πραγματικότητας. «Too little, too late», όπως λέει χαρακτηριστικά παράγοντας του χώρου.

Στην πραγματικότητα, όταν τον περασμένο Σεπτέμβριο η βιομηχανία ξεκινούσε να συζητά με την κυβέρνηση για τη μείωση του ενεργειακού της κόστους, οι τιμές του φυσικού αερίου βρίσκονταν στα 30 €/MWh με πτωτική τάση — και όχι στα 50-60 ευρώ όπως σήμερα. Τα futures στο ρεύμα κινούνταν στα 80 ευρώ, όχι στα 94 ευρώ όπως τα τρέχοντα επίπεδα για τον Μάιο, με τις τάσεις να είναι ανοδικές.

Τι αλλάζει τώρα

Τα μέτρα καθυστέρησαν υπερβολικά να ανακοινωθούν, εν μέρει λόγω των ισχυρών αντιδράσεων της Κομισιόν (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκτελεστικό όργανο της ΕΕ) — «50 πέρα δώθε με τις Βρυξέλλες κάναμε», όπως αναφέρει παράγοντας του χώρου — με την κυβέρνηση να παραπέμπει στη δύσκολη διαπραγμάτευση που διήρκεσε έξι μήνες, όπως ανέφερε ο ΥΠΕΝ Στ. Παπασταύρου.

Σημειωτέον ότι τον περασμένο Οκτώβριο ο Πρωθυπουργός, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΒ (Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών), διαβεβαίωνε ότι τα μέτρα θα ανακοινωθούν το αμέσως προσεχές διάστημα.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά η συζήτηση εκείνη την περίοδο — χωρίς να υπάρχει ενεργειακή κρίση σε εξέλιξη — αφορούσε ένα πακέτο της τάξης των 300 εκατ. ευρώ για μια τριετία (το λεγόμενο «ιταλικό μοντέλο»), ενώ αυτό που ανακοινώθηκε επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά σε ένα μέτρο που ήδη ισχύει.

Πρόκειται για τον μηχανισμό αντιστάθμισης έναντι του κόστους CO2 (μηχανισμός επιστροφής μέρους του κόστους δικαιωμάτων εκπομπών στην ενεργοβόρο βιομηχανία), ο οποίος βρίσκεται σε εφαρμογή από το 2013 και επιδοτεί περί τις 40-50 επιλέξιμες επιχειρήσεις, οι οποίες το 2024 έλαβαν συνολικά 274 εκατ. ευρώ.

Στην ουσία, ο βασικός κορμός των μέτρων δεν αφορά κάποια νέα παρέμβαση, πολλώ δε μάλλον μια απευθείας επιδότηση στην τιμή της κιλοβατώρας κατά το πρότυπο άλλων χωρών — κάτι που ήταν και το ζητούμενο των πολύμηνων συζητήσεων με την κυβέρνηση.

Η μόνη παρέμβαση που χαμηλώνει κάπως τα κόστη και καλύπτει τις μικρές ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως φούρνους και βιοτεχνίες στη χαμηλή τάση, είναι η μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ κατά 25 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα ωστόσο με πηγές της αγοράς, αυτό αντιστοιχεί σε μείωση κόστους ρεύματος κατά μόλις 0,2-0,3 λεπτά ανά κιλοβατώρα για περίπου 23.000 επιχειρήσεις — «ασπιρίνη» μπροστά σε αυτό που και η ίδια η κυβέρνηση φοβάται ότι έρχεται τους επόμενους μήνες.

Στην πράξη, τα αρμόδια υπουργεία καλούνται να ξαναδούν τα μέτρα, και το θετικό είναι ότι η συζήτηση με τη βιομηχανία συνεχίζεται, όπως αναγνώρισε ο Πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, κάνοντας λόγο για νέες προτάσεις που έχει καταθέσει στο ΥΠΕΝ — μεταξύ αυτών η διακοψιμότητα (δυνατότητα μείωσης κατανάλωσης κατά τις ώρες αιχμής με αντάλλαγμα χαμηλότερο τιμολόγιο) αλλά και σκέψεις που δεν επιβαρύνουν απαραίτητα τον κρατικό προϋπολογισμό.

Το βάρος στον μηχανισμό αντιστάθμισης

Στον πυρήνα των 700 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε η κυβέρνηση ως στήριξη για τη βιομηχανία κατά την επόμενη πενταετία, βρίσκονται οι αποζημιώσεις που εισπράττουν οι επιλέξιμες επιχειρήσεις ως αντιστάθμιση έναντι του κόστους CO2.

Το όφελος υπολογίζεται σε επιπλέον 75 εκατ. ευρώ ετησίως για την πενταετία 2026-2030 και στηρίζεται στην αύξηση του εθνικού συντελεστή εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ο συντελεστής αυτός αφορά το ανθρακικό αποτύπωμα κάθε χώρας: όσο υψηλότερος είναι, τόσο περισσότερα τα ποσά που δικαιούται η βιομηχανία μέσω της αντιστάθμισης.

Έως πρότινος, όλα έδειχναν ότι τα αναλογούντα ποσά για τις ελληνικές επιχειρήσεις θα μειώνονταν δραστικά. Το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων και η βελτίωση του ανθρακικού αποτυπώματος της Ελλάδας είχαν οδηγήσει τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν σε δραστική μείωση του εθνικού συντελεστή εκπομπών, από 0,73 τόνους CO2/MWh στο τέλος του 2025 σε περίπου 0,57 τόνους CO2/MWh το 2030.

Τελικά, το ΥΠΕΝ κατάφερε κατόπιν πολύμηνης διαπραγμάτευσης να ανεβάσει τον συντελεστή στο 0,82 CO2/MWh για την περίοδο 2026-2030.

Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση «πανηγυρίζει» επειδή κατάφερε στο παρά πέντε να αποσοβήσει ένα δικό της λάθος. Η αρχική μείωση του εθνικού συντελεστή CO2 θα μπορούσε πιθανότατα να είχε αποτραπεί αν η διαπραγμάτευση είχε γίνει εξαρχής — εάν δηλαδή η ηγεσία του ΥΠΕΝ είχε σπεύσει εγκαίρως στις Βρυξέλλες με τη δημοσίευση των νέων κατευθυντήριων γραμμών στα τέλη Δεκεμβρίου, αντί να ακολουθήσει η κριτική της βιομηχανίας με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Μείωση κατά 50% στις ΥΚΩ

Στη δεύτερη παρέμβαση, μειώνεται κατά 50% η χρέωση για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), με έναρξη εφαρμογής την 1η Ιουλίου 2026. Ωφελημένες θα είναι όλες οι μικρές, μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις υψηλής και μέσης τάσης, με ετήσιο όφελος 26 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τον υφυπουργό Ν. Τσάφο.

Στην τρίτη παρέμβαση, παρέχεται επιχορήγηση ύψους 200 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού για δράσεις εξοικονόμησης και εξηλεκτρισμού, με δικαίωμα υπαγωγής στο πρόγραμμα που θα εξειδικευτεί τον Ιούνιο, για βιομηχανίες υψηλής, μέσης και χαμηλής τάσης. Ενδεικτικά μπορούν να ενισχυθούν οι τομείς του αλουμινίου, του χαλκού, του σιδήρου, των μεταλλικών κατασκευών, του τσιμέντου, του χαρτιού, της ξυλείας και η χημική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης της φαρμακευτικής. Κάθε επενδυτικό σχέδιο θα πρέπει να επιτυγχάνει κατ' ελάχιστον 10% εξοικονόμηση ενέργειας, όπως ανέφερε ο υπ. Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος.

Κοντολέων: Γιατί τα μέτρα δεν επαρκούν

Καλοδεχούμενη αλλά ανεπαρκή χαρακτηρίζει την παρέμβαση ο Αντώνης Κοντολέων, επικεφαλής της ΕΒΙΚΕΝ (Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ελλάδος), σχολιάζοντας ότι η μείωση των ΥΚΩ είναι μικρή και δεν καλύπτει τις βιομηχανίες που δεν επιδοτούνται από τον μηχανισμό αντιστάθμισης CO2 — οι οποίες αποτελούν και την πλειοψηφία.

Ως προς τον κεντρικό άξονα του πακέτου, υπενθυμίζει ότι, εκτός του ότι εφαρμόζεται εδώ και πάνω από δεκαετία, το κράτος ουδέποτε ήταν συνεπές στις υποχρεώσεις του. Τα 75 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε η κυβέρνηση προϋποθέτουν ότι τα επόμενα έτη θα διατεθούν στη βιομηχανία τα ποσά που αντιστοιχούν από την πώληση του 25% των δωρεάν δικαιωμάτων CO2. Ωστόσο η πολιτεία χρωστά ήδη ποσά στις επιχειρήσεις: το 2023 διατέθηκε μόλις το 16,2% των συνολικών εσόδων και πέρυσι το 20%.

Ο χώρος ζητά από την κυβέρνηση να συνταχθεί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην προσπάθεια βελτίωσης του μέτρου CISAF (Carbon Indirect State Aid Framework, ευρωπαϊκό πλαίσιο επιδότησης στην τιμή κιλοβατώρας), ώστε αυτό να εφαρμοστεί παράλληλα με τον μηχανισμό αντιστάθμισης CO2. Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, όμως, δεν επιτρέπει την ταυτόχρονη καταβολή και των δύο αλλά απαιτεί τον συμψηφισμό τους — κάτι που δεν συμφέρει την Ελλάδα και αποτέλεσε βασικό εμπόδιο στη διαπραγμάτευση.

Watch Now