Κομισιόν: Τα 8 βαρίδια στην ελληνική ανταγωνιστικότητα

Βαθμό «άριστα» δίνει η Κομισιόν στην Ελλάδα για την πρόοδο που έχει επιτύχει στα δημοσιονομικά με τη δραστική μείωση του ελλείμματος. Όμως, διαπιστώνει «αναιμική» πρόοδο στην αντιμετώπιση του «δίδυμου» ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια μετά την οικονομική κατάρρευση της Ελλάδας, που οφειλόταν στα «δίδυμα» ελλείμματα της δημοσιονομικής διαχείρισης και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, τα οποία είχαν εκτιναχθεί τότε στο 15% του ΑΕΠ, η Κομισιόν σκιαγραφεί με μελανά χρώματα τις δομικές αδυναμίες στον εξωτερικό τομέα της οικονομίας.

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (In-Depth Review 2026) αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες και τις σύγχρονες προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας στην εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα.

Το επίμονο έλλειμμα

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, σημειώνει η Επιτροπή, εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές μακροοικονομικές ανισορροπίες της χώρας, παραμένοντας σε επίπεδα υψηλότερα από αυτά που καταγράφονταν πριν από την πανδημία.

Το έλλειμμα υποχώρησε στο 5,7% του ΑΕΠ το 2025, από 7,2% που ήταν το 2024. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή οφείλεται κυρίως στη μείωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και στον περιορισμό των καθαρών εισαγωγών πετρελαίου, και όχι σε κάποια δομική αλλαγή. Το έλλειμμα στα μη ενεργειακά αγαθά παρέμεινε σε γενικές γραμμές αμετάβλητο, ενώ η ισχυρή ζήτηση για εισαγωγές τροφοδοτείται αδιάκοπα από την ιδιωτική κατανάλωση, τον τουρισμό και την αύξηση των επενδύσεων.

Το ισοζύγιο υπηρεσιών στηρίχθηκε σε άλλη μια εξαιρετική χρονιά για τον τουρισμό, ωστόσο η πτώση των ναύλων περιόρισε το πλεόνασμα από τις μεταφορές.

Το έλλειμμα αναμένεται να παραμείνει υψηλό και να αυξηθεί ελαφρώς στο 6,2% του ΑΕΠ το 2026, λόγω των αυξημένων αναγκών σε εισαγόμενα επενδυτικά αγαθά που συνδέονται με τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ, εκτιμά η Κομισιόν. Το 2027 προβλέπεται να υποχωρήσει ελαφρώς στο 5,8%, παραμένοντας όμως πολύ πάνω από τα επίπεδα που δικαιολογούν τα οικονομικά θεμελιώδη της χώρας.

Σημειώνεται, επίσης, ότι η εξαγωγική απόδοση της Ελλάδας έναντι των προηγμένων οικονομιών σημείωσε μικρή πτώση το 2025, καταγράφοντας υποχώρηση για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. Επιπλέον, παρά τη βελτίωση την τελευταία δεκαετία, το άνοιγμα της ελληνικής οικονομίας στο εμπόριο, δηλαδή το άθροισμα εξαγωγών και εισαγωγών προς το ΑΕΠ, υπολείπεται αισθητά του ευρωπαϊκού μέσου όρου: έχει αυξηθεί στο 83,5% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 132% στην ΕΕ.

Τα 8 μεγάλα «βαρίδια»

Μέσα από την έκθεση της Κομισιόν αναδεικνύονται τα οκτώ μεγάλα «βαρίδια» που κρατούν χαμηλά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και εξηγούν το σταθερά μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών:

1. Αρνητική αποταμίευση νοικοκυριών: Οι εξαιρετικά χαμηλές, έως αρνητικές, αποταμιεύσεις των νοικοκυριών (-2,1% του ΑΕΠ) επιβαρύνουν σημαντικά το εξωτερικό ισοζύγιο της χώρας, αναγκάζοντας την οικονομία να δανείζεται από το εξωτερικό για να καλύψει τις ανάγκες της.
2. Κυριαρχία πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων: Το μικρό μέγεθος των ελληνικών εταιρειών δεν τους επιτρέπει να αναπτύξουν οικονομίες κλίμακας, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητά τους να καινοτομήσουν και να διευρύνουν την εξαγωγική τους δραστηριότητα.
3. Υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές: Τόσο η αυξημένη ιδιωτική κατανάλωση και ο τουρισμός όσο και τα απαραίτητα επενδυτικά έργα, π.χ. μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, τροφοδοτούν μια συνεχή και ισχυρή ζήτηση για εισαγωγές, κρατώντας στα ύψη το έλλειμμα στα μη ενεργειακά αγαθά.
4. Χαμηλό τεχνολογικό περιεχόμενο εξαγωγών: Αν και η πολυπλοκότητα του καλαθιού των εξαγωγών έχει βελτιωθεί, το μερίδιο των προϊόντων μεσαίας και υψηλής τεχνολογίας παραμένει εξαιρετικά χαμηλό, φτάνοντας μόλις στο 22,9% του ευρωπαϊκού μέσου όρου για το 2024.
5. Ελλείψεις στον χωροταξικό σχεδιασμό και τη διαθέσιμη γη: Οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του χωροταξικού πλαισίου και η έλλειψη διαθέσιμου χώρου, π.χ. σύγχρονα βιομηχανικά πάρκα, αποτελούν άμεσο εμπόδιο για τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να αναπτυχθούν.
6. Ανεπαρκείς υποδομές μεταφορών: Η απουσία επαρκών και σύγχρονων οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων περιορίζει την ικανότητα των επιχειρήσεων να επεκταθούν και να μειώσουν το κόστος μεταφοράς.
7. Υψηλή φορολογική επιβάρυνση στην εργασία: Παρά τις μειώσεις φόρων και εισφορών, η οριακή φορολογική επιβάρυνση στα υψηλότερα μισθολογικά κλιμάκια παραμένει απότομη. Αυτό μειώνει την ικανότητα των επιχειρήσεων να προσλάβουν και να κρατήσουν εργαζομένους υψηλών δεξιοτήτων, δημιουργώντας ελλείψεις στην αγορά εργασίας.
8. Διοικητικά και γραφειοκρατικά εμπόδια: Παρά τη γενικότερη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, εξακολουθούν να καταγράφονται προκλήσεις στη διαχείριση γης, στις μεταβιβάσεις ακινήτων, στις διαδικασίες εγγραφής νέων επιχειρήσεων και στα διοικητικά εμπόδια στο διεθνές εμπόριο.