Πιερρακάκης: Παραγωγικότητα και δημογραφικό τα κλειδιά για την ανάπτυξη

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης συμμετείχε σε συζήτηση στο πλαίσιο του «5ου Cantina Academy», με θέμα «Ήπειρος: Οι ρίζες και το μέλλον της αυθεντικότητας», που διοργάνωσαν το Πρώτο Θέμα και το Cantina Magazine.

Στη συζήτηση συμμετείχαν επίσης ο Διευθύνων Σύμβουλος της Τράπεζας Πειραιώς Χρήστος Μεγάλου και ο Πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας και Σύμβουλος Διοίκησης της γαλακτοβιομηχανίας ΔΩΔΩΝΗ Μιχάλης Σαράντης, ενώ τον συντονισμό είχε ο Διευθυντής του «Πρώτου Θέματος», Μπάμπης Κούτρας.

Αναλυτικότερα:

Δημοσιογράφος: Μία ερώτηση για το δημογραφικό για τον πληθυσμό της Ελλάδας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ήπειρος είναι πολύ χαμηλά σε ποσοστό, 10,8%, σε σχέση και με τις υπόλοιπες περιφέρειες. Υπάρχει κάποιο σχέδιο στην κυβέρνηση πώς θα αντιμετωπίσει και το θέμα των γεννήσεων και το θέμα της έλλειψης εργατικού δυναμικού; Γιατί, όπως έχω καταλάβει, εταιρείες όπως του κ. Σαράντη ψάχνουν περισσότερο για εργατικό δυναμικό και λιγότερο για πελάτες.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Όλα αυτά συσχετίζονται μεταξύ τους και με το ευρύτερο οικονομικό σχέδιο της χώρας με την εξής έννοια. Σε ό,τι αφορά το κομμάτι της ανεργίας, η Ελλάδα είναι έτοιμη να έχει ιστορικό χαμηλό στην ανεργία. Πολύ σύντομα, θα έχουμε την χαμηλότερη ανεργία που είχαμε ιστορικά. Αυτό θα κατακτηθεί πολύ σύντομα και είναι πολύ σημαντικό σε σχέση με το πού ξεκινήσαμε το 2019. Αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση.

Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι το δημογραφικό είναι υπαρξιακό πρόβλημα όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά της Ευρώπης. Δεν υπάρχει χώρα αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη, η οποία έχει το «replacement rate», δηλαδή πάνω από 2 παιδιά ανά ζευγάρι για να έχεις μία συνολική καμπύλη πληθυσμού, η οποία μένει σταθερή. Έχεις δυο ισοζύγια, το ισοζύγιο γεννήσεις-θάνατοι και το μεταναστευτικό ισοζύγιο, το οποίο μετράει ευρύτερα σε αυτό.

Σε ό,τι αφορά ειδικά εμάς και τη χώρα μας, όλη η ομιλία του Πρωθυπουργού στην περσινή ΔΕΘ ήταν μία φορολογική μεταρρύθμιση με κέντρο βάρους το δημογραφικό. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τι κάναμε; Αλλάξαμε το πώς φορολογούμε τους πολίτες με βάση το πόσα παιδιά έχουν, με βάση το πόσο χρόνων είναι. Οι νέοι μέχρι 25 ετών δεν πληρώνουν φόρο στον χαμηλό συντελεστή. Οι πολύτεκνοι δεν πληρώνουν φόρο στον χαμηλό συντελεστή και μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ σε όλα τα χωριά. Τώρα, θα μου πείτε «θα κάνεις ένα παραπάνω παιδί, επειδή η πολιτεία μηδένισε έναν φόρο;». Σε καμία των περιπτώσεων. Αλλά, δεν μπορείς από την άλλη να έχεις και μια πολιτεία, η οποία δεν αναγνωρίζει το πρόβλημα. Άρα, αυτό από το οποίο ξεκινάω είναι ότι σίγουρα χρειαζόταν μία τέτοιου τύπου αλλαγή και μεταρρύθμιση.

Τώρα, αυτό συσχετίζεται με το ευρύτερο οικονομικό μοντέλο και του πώς θα πάμε τα επόμενα χρόνια μπροστά. Γιατί; Συνολικά στην Ευρώπη, η μία εκ των δύο μεγάλων υπαρξιακών κρίσεων που έχουμε είναι αυτή. Η άλλη είναι η παραγωγικότητα.

Η παραγωγικότητα είναι χαμηλή συνολικά στην Ευρώπη και η Ελλάδα έχει χαμηλότερη από την Ευρώπη. Η Ευρώπη έχει χαμηλότερη από την Αμερική. Πρέπει η παραγωγικότητά σου να ισοσκελίσει την απώλεια που έχεις στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό. Αν δει κανείς τον εικοστό αιώνα, τα κράτη που είχαν καταφέρει να προοδεύσουν με πολύ μεγάλες ταχύτητες ήταν αυτά που είχαν και αύξηση στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό. Εμείς, έχουμε όχι μόνο πτώση στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, αλλά και πτώση στον συνολικό πληθυσμό με κάποιες περιφέρειες να πλήττονται παραπάνω.

Το σίγουρο λοιπόν, ποιο είναι; Το να αφαιρέσεις τα εμπόδια. Να έχεις ένα καλύτερο φορολογικό σύστημα, να αφαιρείς όσο λιγότερα βάρη μπορείς, να μπορεί μία οικογένεια με παιδί έως 5-6 ετών να μην έχει τόση έγνοια, να μπορούν να εργάζονται ταυτόχρονα οι γονείς και να μπορούν να το αφήσουν κάπου, να υπάρχει η μέριμνα και η προστασία γύρω από αυτό. Αυτά όλα γίνονται ή θα γίνουν. Είμαστε σε αυτή τη διαδρομή. Η ειλικρινής καταγραφή ποια είναι; Οι χώρες που προοδεύουν οικονομικά έχουν πτώση σε ό,τι αφορά τις γεννήσεις. Πάει αντίστροφα δηλαδή. Όταν μπαίνει κάποιος σε αυτή τη συζήτηση λέει, πόσα παιδιά κάναμε το 1950; Πολλά, αλλά είμασταν και πολύ φτωχότεροι. Έχει να κάνει και με ζητήματα κουλτούρας, επιλογών. Το βέβαιο είναι ότι πρέπει να αφαιρέσουμε μια σειρά από εμπόδια για να μπορέσουμε να βελτιώσουμε την συνθήκη στην οποία βρισκόμαστε.

Αυτό επιδιώκουμε να κάνουμε και θέλω να προσθέσω και κάτι ακόμα που δεν αφορά αμιγώς την ερώτησή σας, αλλά το ευρύτερο μοντέλο ανάπτυξης που πρέπει να έχει η χώρα. Η παραγωγικότητα και το δημογραφικό είναι τα σημεία-κλειδιά. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε πριν στο τι έκαναν ο Ευάγγελος Αβέρωφ και ο Μιχαήλ Τοσίτσας στο Μέτσοβο. Ο Πρόεδρος με έχει κάνει θιασώτη της κληρονομιάς του Αβέρωφ. Αν πάει κανείς στο Μέτσοβο συνειδητοποιεί το «λεφτά δεν υπάρχουν», «λεφτά γεννιούνται». Τα χρήματα τα γεννάς, την ανάπτυξη την γεννάς. Ο Αβέρωφ αυτό έκανε στο Μέτσοβο. Αναγέννησε έναν τόπο, αντί να ξοδέψει τα χρήματα, τα επένδυσε, τα πολλαπλασίασε και άλλαξε την μοίρα του τόπου του. Αυτό δείχνει μία συνολική φιλοσοφία για το τι μπορεί να γίνει συνολικά στην Περιφέρεια. Τι μπορείς να κάνεις γενικότερα με κάθε ευρώ που ξοδεύεις. Να είναι πολλαπλασιαστικό. Γιατί, ακούω και στη Βουλή και από πολλούς συναδέλφους σας, να λένε «μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, τι;»

Δεν μπορεί να είναι το μοντέλο ανάπτυξης μιας χώρας το πώς καταναλώνει εισαγόμενο χρήμα. Πρέπει να είναι το πώς το μεταβολίζει, ναι, αυτό κάναμε με το Ταμείο Ανάκαμψης. Πρέπει να είναι το τι πεπρωμένο θέλει για τον εαυτό της. Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει ένα μοντέλο ανάπτυξης που θα τρέχει με διπλάσιο ρυθμό από την Ευρώπη για τα επόμενα χρόνια. Για να μπορέσει να επιτύχει την σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Κατακτήσαμε την πολιτική σταθερότητα, κατακτήσαμε την οικονομική σταθερότητα, την δημοσιονομική σταθερότητα. Το χρέος μας έχει πάψει να είναι πρόβλημα. Έχουμε το χρέος που μειώνεται πιο γρήγορα από οποιοδήποτε άλλο στον πλανήτη. Οι επενδύσεις αυξάνονται σε ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά δεν είναι ακόμα στο ποσοστό που θέλουμε. Ήταν 11% του ΑΕΠ θα πάει 17%, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 21%. Οι εξαγωγές υπερδιπλασιάστηκαν, ένα κομμάτι που αφορά και τον κ. Σαράντη. Ήταν 20% το 2009, όταν μπαίναμε στην κρίση, τώρα είναι 42-43%. Η Ευρώπη είναι 51%. Άρα, κάνοντάς τα όλα αυτά, βελτιώνοντας το οικονομικό μοντέλο και αφαιρώντας εμπόδια, δημιουργείς την καλύτερη δυνατή συνθήκη για να μπορέσει ο κάθε πολίτης να απελευθερώσει τις δυνατότητές του.

Δημοσιογράφος: Ο πυρήνας του προβλήματος που θίξατε είναι η αύξηση της παραγωγικότητας και μετά η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας εξακολουθούν και τα δυο να παραμένουν ζητούμενα. Ο δείκτης παραγωγικότητας είναι πολύ χαμηλά και η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται στον τουρισμό και στο Ταμείο Ανάκαμψης, γενικώς στα χρήματα που έρχονται απ' έξω. Αυτό μπορεί να αλλάξει σε πρώτο χρόνο ή θα χρειαστούμε μακρά προσπάθεια ξανά από την αρχή;

Στηρίζεται πολύ λιγότερο σε αυτά που λέτε σε σχέση με το παρελθόν και αυτό το αντικρούουν τα στοιχεία που ανέφερα πριν για τις επενδύσεις και τις εξαγωγές. Αν είμασταν στην Ελλάδα που μπήκε στην κρίση, θα στηριζόταν αμιγώς σε αυτά. Πλέον δεν είμαστε εκεί. Θέλει κι άλλη βελτίωση. Κι ένα μεγάλο κομμάτι σχετίζεται με τις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού. Όταν ήμουν στο Υπουργείο Παιδείας, είχαμε ξεκινήσει μια προσπάθεια να φτιάξουμε τις λεγόμενες «Ακαδημίες» και το συνέχισαν η Σοφία Ζαχαράκη και ο Κωνσταντίνος Βλάσης, και νομοθετήθηκε.

Ποια ήταν η ιδέα; Να πάμε στις ίδιες τις επιχειρήσεις και να προσπαθήσουμε εκεί να επανεκπαιδεύσουμε το προσωπικό με κρατική πιστοποίηση. Δηλαδή, για να μην αναφέρω την αγαπημένη μου Ήπειρο. Σε οινοπαραγωγικές περιοχές, όπως η Κορινθία και η Αρκαδία να πας στους ίδιους τους οινοπαραγωγούς και να εκπαιδεύσουν αυτοί τον κόσμο στα σχετικά επαγγέλματα, τα οποία απαιτούνται εκεί. Αντιστοίχως, σε περιοχές όπου υπάρχουν συγκεκριμένες εταιρείες και συγκεκριμένα επαγγέλματα τα οποία ακμάζουν. Να «μετατρέψεις» την επιχείρηση σε πανεπιστήμιο. Αυτό, έχει νομοθετηθεί και ξεκινά να εφαρμόζεται και πιστεύω ότι ολοένα και περισσότερο θα δούμε κόσμο να εκπαιδεύεται σε αυτές τις δομές. Ισχύει ήδη αλλά όχι με την κλίμακα που θα θέλαμε. Το κάνετε οι ίδιοι οι επιχειρηματίες για τους εργαζομένους σας. Η διαφορά θα ήταν να ανοίξετε τις πύλες της επιχείρησής σας, μαζί με άλλες επιχειρήσεις και να δημιουργηθεί μία δομή που αντί να είναι ένα παλαιού τύπου ΙΕΚ, τώρα ΣΑΕΚ όπως τις μετονομάσαμε, να είστε εσείς που θα παρέχετε την εκπαίδευση με δική μας πιστοποίηση ως πολιτεία. Νομίζω ότι αυτό είναι πολύ καλύτερο μοντέλο και λιγότερο «κρατικίστικο». Είναι πολύ πιο παραγωγικό και θελκτικό για ένα νέο παιδί που θέλει να βρει μία καλή δουλειά.

Δημοσιογράφος: Στην προεκλογική περίοδο, η κυβέρνησή σας πάντα έχει ως πρόταγμα και ως σλόγκαν την πολιτική σταθερότητα. Τη θεωρεί κρίσιμο παράγοντα για να συνεχίσει και η οικονομία να αναπτύσσεται και να πάμε καλύτερα. Αισθάνεστε ανησυχία τώρα που μπαίνουμε σε αυτή την προεκλογική περίοδο και για το τι θα ακολουθήσει την επόμενη μέρα;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Πιστεύω βαθιά ότι η πολιτική σταθερότητα είναι το οξυγόνο στο δωμάτιο: το εκτιμάς όταν δεν υπάρχει, υπό την έννοια ότι βιώσαμε ως χώρα τι σημαίνει να μην υπάρχει οξυγόνο στο δωμάτιο. Να κρίνονται θέματα μέσα σε ώρες ή σε ημέρες, ακόμη και υπαρξιακά για εμάς, που νομίζαμε ότι είχαν κλείσει. Με τη νέα μου ιδιότητα ως Πρόεδρος στο Eurogroup, πολύ συχνά οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αυτά μου τα διηγούνται, αυτά που είχαν συντελεστεί το 2015. Νομίζω ότι ο κόσμος ξέρει βαθιά, μεταβολίζει βαθιά...

Δημοσιογράφος: Είναι ενδιαφέρον να μας πείτε πάντως εμπειρίες από την προεδρία του Eurogroup.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Νομίζω ότι ο κόσμος ξέρει βαθιά και έχει μεταβολίσει βαθιά αυτό το σπουδαίο ρητό του Σανταγιάνα, ότι όποιος δεν θυμάται το παρελθόν του, είναι καταδικασμένος να το ξαναζήσει. Από εκεί και πέρα, η πολιτική είναι κάτι το οποίο πάντοτε αφορά το μέλλον. Δεν αφορά το παρελθόν. Αφορά το «μετά». Και το θέμα είναι ποιος έχει, αφενός το σχέδιο, όπως είπατε… Μου θύμισε ο Πρόεδρος (της Δημοκρατίας) ότι το τελευταίο βιβλίο του Αβέρωφ λεγόταν «Με λογισμό και με όνειρο». Έτσι δεν είναι; Θέλει και τα δύο.

Θέλει και όραμα και λογισμό. Άρα, πρέπει να μπορείς ταυτόχρονα και να εμπνέεις και να ξέρεις πάρα πολύ καλά πώς θα εφαρμόσεις λύσεις. Και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. Λέμε ότι κάθε μέρα δεν θα μείνει αναξιοποίητη. Σήμερα ξεκινήσαμε τη συζήτηση με μία λύση που δίνουμε για το ιδιωτικό χρέος. Καταλαβαίνουμε ότι ένα κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας έχει πρόβλημα… Πολλοί λένε «θέλουμε να βγάλουμε το κεφάλι έξω από το νερό. Βοηθήστε μας».

Αυτοί, λοιπόν, που θέλουν να πληρώσουν, που θέλουν να έχουν έναν βηματισμό, οφείλει το κράτος να μην τους κουνάει το δάχτυλο, οφείλει να τους δίνει το χέρι.

Ένα κομμάτι είναι αυτό. Ένα δεύτερο κομμάτι είναι η γενική μακροοικονομική κατάσταση. Και ένα κομμάτι είναι να δίνεις λύσεις κάθε μέρα. Μου λέτε «σου αρέσουν οι αριθμοί». Τους χρησιμοποιώ. Δεν είναι κρίσιμοι όμως στην καθημερινότητα εκείνου που πάει στο ταμείο του σούπερ μάρκετ για να πληρώσει. Στο ταμείο του σούπερ μάρκετ δεν υπάρχουν αριθμοί. Υπάρχει το κόστος. Το ξέρουμε και το ξέρω και εγώ πολύ καλά.

Άρα θέλουμε κάθε ευρώ που υπάρχει ως δημοσιονομικός χώρος, κάθε λύση που μπορεί να δοθεί που ακουμπάει την καθημερινότητα, κάθε χέρι βοήθειας που μπορεί η πολιτεία να δώσει με τρόπο που βοηθά το μέλλον της και δεν το υπονομεύει, όλα αυτά να γίνουν. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό με προεκλογικούς όρους, το «κυβερνάν», οι λύσεις, από οποιοδήποτε λεξιλόγιο ή συνειρμό που αφορά το χθες. Και νομίζω ότι αυτό ο κόσμος, εν τέλει, θα το εκτιμήσει πολύ περισσότερο.

Δημοσιογράφος: Μπήκατε σε μια ενδιαφέρουσα κατεύθυνση, πάντως, κύριε Υπουργέ, γιατί η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι ότι θα είναι πιο χαμηλά η ανάπτυξη, δεν μιλώ μόνο για την Ελλάδα, μιλώ και για την Ευρωζώνη. Οι τιμές, ο πληθωρισμός μάλλον προς τα πάνω θα είναι. Ο πόλεμος δεν ξέρουμε αν έχει τελειώσει και πού βρισκόμαστε σε σχέση με το κόστος ενέργειας κλπ. Ποια είναι η πρόβλεψη για το χειμώνα, πώς θα είναι ο χειμώνας στη χώρα μας και όχι μόνο στην Ήπειρο;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η κρίσιμη παράμετρος είναι το τι θα γίνει στα Στενά του Ορμούζ. Και από εκεί και πέρα είναι σαφές ότι είναι πολύ κρίσιμο να παραμείνουν ανοιχτά. Η διάρκεια, το πόσο θα μείνουν κλειστά τα στενά, το βάθος, δηλαδή πόσες ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχουν υποστεί πρόβλημα, και το θεσμικό καθεστώς που θα υπάρχει στα Στενά του Ορμούζ μετά, αυτά τα τρία μαζί, συναπαρτίζουν ποια θα είναι η επίδραση συνολικότερα στην παγκόσμια κατάσταση σε σχέση με την ενέργεια και συνεπαγόμενα και με τον πληθωρισμό.

Τα επιτόκια δεν είμαι σε θέση και δεν κάνει να τα σχολιάσω με βάση την ιδιότητά μου και με δεδομένη την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι αναθεωρήθηκαν οι προβλέψεις του πληθωρισμού προς τα πάνω και της ανάπτυξης προς τα κάτω. Αυτό ήταν το αναμενόμενο. Με δεδομένο ότι η χώρα μας θα αναπτυχθεί με διπλάσιο ρυθμό από τον ευρωπαϊκό.

Δείτε όμως την ίδια αναθεώρηση που κάναμε σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, τι κάναμε για την επόμενη χρονιά. Όπως αναθεωρήσαμε φέτος την πρόβλεψη προς τα κάτω, αναθεωρήσαμε την πρόβλεψη για την επόμενη χρονιά προς τα πάνω. Από το 1,7% στο 2%. Αυτό σημαίνει ότι οι προοπτικές της Ελλάδας σε ό,τι αφορά τις ξένες επενδύσεις, σε ό,τι αφορά τις συνολικές επενδύσεις, σε ό,τι αφορά τη γενικότερη αλλαγή του παραγωγικού μας μοντέλου…. Στον τραπεζικό κλάδο έχουμε κάνει τέτοιες ενέργειες. Ζητάμε να γίνουμε κομμάτι μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης Ευρωπαίων πρωταθλητών, όχι Ελλήνων πρωταθλητών μόνο. Στο Χρηματιστήριο: ήρθε η Euronext και απέκτησε το Χρηματιστήριο Αθηνών.

Γίνονται πάρα πολλές ενέργειες. Και σε όλα αυτά έχει πολύ ενδιαφέρον, και για εμένα προσωπικά, να βλέπω πώς το τοπικό, περιφερειακό, το εθνικό, το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο συνυπάρχουν. Γιατί μιλάμε για τη βιομηχανία, για παράδειγμα, και το νούμερο ένα θέμα, πέρα από την γραφειοκρατία που αναφέρθηκε σωστά, έχουν γίνει πολλές βελτιώσεις και με τις ψηφιακές αλλαγές αυτά τα χρόνια, αλλά δεν έχουν λυθεί όλα, πρέπει να λυθούν πάρα πολλά ακόμα.

Το νούμερο ένα θέμα είναι το κόστος ενέργειας. Αν με ρωτούσατε ποια είναι η καλύτερη πολιτική για την ανταγωνιστικότητα και η καλύτερη κοινωνική πολιτική που μπορεί να κάνει κανείς, είναι να πάει και να βελτιώσει το κόστος ενέργειας, στην πηγή, στον πυρήνα. Αυτό είναι ένα θέμα που έχω βάλει στο Eurogroup, το έχουμε φέρει στις ευρύτερες συζητήσεις των Ευρωπαίων Υπουργών Οικονομικών. Υπάρχει σαφέστατα και στο επίπεδο των ηγετών. Και ξέρουμε πολύ καλά ότι η Ελλάδα εκεί είναι μια από τις χώρες που δεν είναι σε πλεονεκτική θέση. Υπάρχουν χώρες όπως η Γαλλία που χρησιμοποιούν, για παράδειγμα, πυρηνική ενέργεια στο σύστημά τους και έχουν πολύ πιο ανταγωνιστική βιομηχανία. Χρειαζόμαστε μια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Και τώρα θα έχουμε μια ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια για να κάνουμε αυτές τις επενδύσεις που πρέπει... Για να μειώσουμε το κόστος ενέργειας και για τις επιχειρήσεις και για τους πολίτες και για τη βιομηχανία.

Δημοσιογράφος: Έχουμε χρόνο για να το αξιοποιήσουμε αυτό το στοιχείο; Τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα δούμε πώς εξειδικεύεται στη συνεργασία με την Κομισιόν το επόμενο διάστημα. Να είστε βέβαιος ότι έχουμε σχέδια και πολύ συγκεκριμένη άποψη για το τι πρέπει να γίνει.

Δημοσιογράφος: Η Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αττική που συνηθίζουμε να λέμε. Είναι και η Περιφέρεια. Ένα μήνυμα για την Ήπειρο και το τι πρέπει να περιμένουν από την κυβέρνησή σας από εδώ και πέρα.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Μπορώ να σας πω ότι, προσωπικά, αγαπώ πολύ την Ήπειρο. Είναι ένας υπέροχος τόπος, τον οποίο προσπαθώ να επισκέπτομαι με κάθε αφορμή και σε κάθε ευκαιρία. Και πιστεύω βαθιά ότι έχει τις δυνατότητες να απελευθερώσει ένα ακόμη μεγαλύτερο δυναμικό στο μέλλον.

Υπάρχει η πρώτη ύλη στο παρελθόν της, σε πάρα πολλά ιστορικά παραδείγματα. Στους σπουδαίους ευεργέτες της και στον ρόλο που έπαιξαν, στους ανθρώπους της και στο πώς διακρίθηκαν -και εδώ και ευρύτερα στην Ελλάδα και διεθνώς- στα σπουδαία προϊόντα της...αλλά από εκεί και πέρα, γύρω από το Πανεπιστήμιο, γύρω από τις επιχειρήσεις αλλά, στο τέλος της ημέρας, γύρω από τον κάθε Ηπειρώτη, υπάρχει πραγματικά πάρα πολύ μεγάλη προοπτική.