Τοξικό κοκτέιλ τιμών που ξυπνά μνήμες της ενεργειακής κρίσης του καλοκαιριού 2024 στον άξονα «Ελλάδας-Βουλγαρίας -Ρουμανίας-Ουγγαρίας» και έχει σημάνει παντού συναγερμό έχει ξεσπάσει τα τελευταία 24ωρα στη ΝΑ και Κεντρική Ευρώπη, λόγω της ξαφνικής μείωσης του 40% της πυρηνικής ισχύος στην ευρύτερη γειτονιά, μετά την υποχώρηση στη στάθμη του Δούναβη σε ιστορικά χαμηλά.
Στην παρούσα φάση η ελληνική αγορά ρεύματος παρ’ ότι κινείται ανοδικά, παραμένει φθηνότερη των γειτόνων της, λόγω της υπερπαραγωγής από ΑΠΕ, των νερών που είναι περισσότερα από πέρυσι και των μπαταριών, τόσο των δικών της όσο και της Βουλγαρίας που απορροφούν τους κραδασμούς των βραδινών αιχμών.
Η μετάδοση ωστόσο μιας νέας κρίσης τιμών που απλώνεται ήδη σαν “κηλίδα” στην περιοχή μας, όπως δείχνει ο σημερινός πανευρωπαϊκός χάρτης, θα κριθεί από το πόσες ημέρες θα μείνουν εκτός οι αντιδραστήρες και φυσικά την πορεία του υδράργυρου, με τους ειδικούς να μιλούν για έναν Αύγουστο θερμότερο των συνηθισμένων, όπως αναφέρει το Euronews.
Στη περιοχή μας έχει σημάνει συναγερμός, καθώς αντιμετωπίζει ένα διπλό ισχυρό έλλειμμα ηλεκτρικής ενέργειας - χαμηλά αποθέματα νερών και υπολειτουργία των πυρηνικών- που απλώνεται σαν “κηλίδα”, καθώς πλήττει εκτός από Ουγγαρία και Ρουμανία, τη Σερβία και τη Μολδαβία και αποστερεί μια τεράστια ποσότητα φορτίων άνω των 4 GW.
Στην Ουγγαρία που έχει χάσει σχεδόν το 90% της ισχύος της πυρηνικής της μονάδας Paks (1,75 GW επί συνόλου 2 GW) η οποία καλύπτει το 40% των αναγκών της χώρας, οι εισαγωγές πλέον ξεπερνούν το παραπάνω ποσοστό, ενώ η κυβέρνηση έχει ζητήσει από μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις να μειώσουν την κατανάλωσή τους.
Το ίδιο συμβαίνει στη Ρουμανία, όπου αυτοκινητοβιομηχανίες όπως της Ford και της Dacia περιορίζουν πλέον τη κατανάλωσή τους στις βραδινές αιχμές, όπως ανέφερε χθες ο Πρωθυπουργός Ilie Bolojan, ο οποίος έκανε έκκληση για εθελοντικό περιορισμό της ζήτησης.
Η χώρα δουλεύει με έλλειμμα 600 MW μετά το μερικό shut down στο πυρηνικό σταθμό Cernavoda, αναγκάζεται να εισάγει τα βράδια πάνω από 2,2 GW και έχει κηρυχτεί σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, ενώ την έκταση του προβλήματος αναδεικνύει η επιχείρηση που διεξήγαγε χθες το Πολεμικό Ναυτικό της χώρας.
Απέναντι στον κίνδυνο να σβήσει εντελώς ο βασικός αντιδραστήρας του ρουμανικού ενεργειακού συστήματος, ναυτικές δυνάμεις προχώρησαν σε ελεγχόμενη έκρηξη βράχων στον Δούναβη για να ανακατευθύνουν προς το σταθμό της Cernavoda, ποσότητες νερού, που είναι απαραίτητες για την ψύξη του.
Ο κίνδυνος ντόμινο στη Βουλγαρία
Στο καλό σενάριο, που επιχειρήσεις όπως αυτές στεφθούν από επιτυχία, θα μιλάμε για μια ακόμη, από τις πολλές, ενεργειακές κρίσεις του φετινού καλοκαιριού, που εκτόξευσε τις τιμές ρεύματος στη περιοχή και σήμανε συναγερμό και στην ελληνική κυβέρνηση, η οποία μέσω του ΥΠΕΝ, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Στο κακό σενάριο, που ο καύσωνας αυξήσει τη ζήτηση, οι αντιδραστήρες παραμείνουν εκτός για αρκετές ημέρες και κυρίως υποχωρήσουν κι άλλο τα νερά του Δούναβη, άρα δεν βρεθούν οι απαραίτητες ποσότητες νερού για να ψύχουν, το ντόμινο θα πλήξει και τη Βουλγαρία, δηλαδή τη μονάδα του Κοζλοντούι, ναυαρχίδα των πυρηνικών της περιοχής.
Την προειδοποίηση απηύθυνε χθες σε μια άκρως ανησυχητική ανάρτηση ο υπ. Ενέργειας της γείτονος, τονίζοντας ότι στην καρδιά του καλοκαιριού λείπει από τη περιοχή μια πολύ μεγάλη ποσότητα φορτίου, πάνω από 2,5 GW, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα και το ζήτημα των υψηλών θερμοκρασιών. Η μονάδα του Κοζλοντούι έχει μέγιστο όριο τους 33 βαθμούς για το απορριπτόμενο νερό.
Στο κακό πάντα αυτό σενάριο, τυχόν έλλειμμα στην βουλγαρική αγορά θα αυξήσει αναπόφευκτα κι άλλο τις ούτως ή άλλως υψηλές εξαγωγές από την Ελλάδα, που επειδή παραμένει φθηνότερη λόγω ΑΠΕ, είναι από τις ελάχιστες χώρες αυτή τη στιγμή πανευρωπαϊκά, μαζί με Βοσνία, Βουλγαρία, Πολωνία και Τσεχία, που εξάγουν ρεύμα, καλύπτοντας τις ανάγκες των γειτόνων μας.
Οσο το πρόβλημα θα επιδεινώνεται, πολλώ δε μάλλον αν επεκταθεί στη Βουλγαρία, θα αυξηθεί και η ζήτηση για εξαγωγές από την Ελλάδα, συμπαρασύροντας ανοδικά τις τιμές, περιορίζοντας έτι περαιτέρω το εγχώριο πλεόνασμα και οδηγώντας υψηλότερα την αγορά χονδρικής.
Τα 600άρια και 700άρια σε Κροατία- Σλοβενία
Κοιτάζοντας τις τιμές στην ελληνική αγορά, ο μέσος όρος για σήμερα βρίσκεται στα 155,03 ευρώ/ MWh με τη βραδινή αιχμή να “πιάνει” τα 339,89 ευρώ, παρ’ ότι οι ΑΠΕ συμμετέχουν στο μείγμα με πάνω από 50%. Επειδή ωστόσο εξασθενούν οι ισχυροί άνεμοι των τελευταίων ημερών, τα βράδια πιάνουν δουλειά οι ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου που για σήμερα συμμετέχει στο μείγμα με 35%.
Στην περίπτωση της Βουλγαρίας, η μέση τιμή παίζει στα 157,03 ευρώ/ MWh, με επίσης 339,89 ευρώ/ MWh το βράδυ. Στη Ρουμανία η αγορά κινείται με μέσον όρο 188,24 ευρώ/ MWh και 569,73 ευρώ/ MWh το βράδυ και η Ουγγαρία “τρέχει” με 186,9 ευρώ/ MWh και αιχμή 546 ευρώ/ MWh.
Στο κόκκινο όμως βρίσκονται, όπως δείχνει ο χάρτης και οι αγορές ηλεκτρισμού σε Ιταλία, Σλοβενία, Κροατία και Σλοβακία.
Η Ιταλία παίζει με μέση τιμή 194,9 ευρώ/ MWh και το βράδυ 296,3 ευρώ/ MWh, ενώ η Σλοβακία με 190,85 ευρώ (490,64 ευρώ), ωστόσο εκεί όπου οι τιμές ξεφεύγουν είναι στην Κροατία με 191,92 ευρώ (675,13 ευρώ) και στη Σλοβενία. Εδώ, η μέση τιμή για σήμερα κινείται στα 194,61 ευρώ / MWh, αλλά στη βραδυνή αιχμή “χτυπάει” τα 710,73 ευρώ/ MWh !
Στη ζώνη του προβλήματος βρίσκεται μέχρι και η Αυστρία, που συνήθως ξεφεύγει από τις κρίσεις της περιοχής, με μέση τιμή 159,37 ευρώ/ MWh και μέγιστη 283,9 ευρώ/ MWh.
Η Ελλάδα παραμένει στη παρούσα φάση στην ομάδα των χωρών της ΝΑ Ευρώπης με τις χαμηλότερες τιμές, όχι μόνο λόγω της υπερπαραγωγής των φωτοβολταϊκών, των σημαντικών νερών (2.300 MW, λίγο πάνω από πέρυσι), της διαθεσιμότητας όλων των συμβατικών μονάδων και των σχετικά ηπιότερων θερμοκρασιών.
Πώς μας κρατούν “χαμηλά” οι μπαταρίες της Βουλγαρίας
Στην εικόνα συμβάλλουν σημαντικά και οι μπαταρίες, όχι μόνο οι εγχώριες (ανέρχονται πλέον σε 1 GW), όσο κυρίως οι πολύ περισσότερες της Βουλγαρίας (3,5 GW) που επειδή απορροφούν τις φθηνές ελληνικές εισαγωγές, τα βράδια καλύπτουν μέρος της εκεί ζήτησης με χαμηλές τιμές, ενώ ταυτόχρονα εξάγουν τόσο προς την Ελλάδα όσο και προς Ρουμανία.
Η φθηνή όμως ενέργεια που εξασφαλίζουν οι μπαταρίες της Βουλγαρίας και οι συνεπακόλουθες εξαγωγές γεμίζουν το καλώδιο με τη Ρουμανία και αποσυνδέουν τις δύο αγορές.
Κατ’ επέκταση οι υψηλές ρουμανικές τιμές δεν μετακυλίονται στη βουλγαρική αγορά και από εκεί στην ελληνική, όπως θα συνέβαινε αν οι δύο γειτονικές χώρες παρέμεναν συζευγμένες, κάτι που ίσχυε σταθερά πριν τη μαζική εγκατάσταση μπαταριών στη γείτονα.